List do Rzymian 1:16 – znaczenie i zastosowanie

Paweł rozpoczyna teraz obszerny wywód o usprawiedliwieniu, czyli o tym, jak grzesznicy zostają uznani za sprawiedliwych przed Bogiem. W dalszej części tego rozdziału przedstawia główną myśl, a następnie ją uzasadnia, opisując opłakany stan świata pogańskiego. Wprowadza ten temat płynnie i umiejętnie, jak wprawny mówca.

Był gotów głosić Ewangelię w Rzymie, choć wielu ludzi tam z niej szydziło i szczyciło się własnym dowcipem. Mimo to mówi: „Nie wstydzę się Ewangelii” (List do Rzymian 1:16). W Ewangelii jest wiele rzeczy, które mogłyby zawstydzić kogoś takiego jak Paweł. Jej Zbawiciel był człowiekiem powieszonym na drzewie, jej przesłanie było proste, a nie efektowne, jej wyznawcy byli ubodzy i pogardzani, a ludzie wszędzie występowali przeciwko niej. Paweł jednak nie wstydził się do niej przyznać. Możemy słusznie uznać za prawdziwego chrześcijanina kogoś, kto ani nie wstydzi się Ewangelii, ani nie przynosi jej ujmy.

Jego odważne wyznanie opiera się na naturze i wartości samej Ewangelii. Od tego Paweł zaczyna swój wywód. Ewangelia jest wspaniała, ponieważ przede wszystkim ukazuje zbawienie wierzących jako swój cel. Jest „mocą Bożą ku zbawieniu”. Paweł nie wstydzi się czegoś, co dla ludzkiego oka może wydawać się słabe lub mało znaczące, ponieważ działa przez to moc Boga, który zbawia każdego, kto wierzy. Ewangelia wskazuje nam drogę zbawienia (Dzieje Apostolskie 16:17) i jest wielkim darem, przez który zostaje nam ono ofiarowane.

Ta moc pochodzi jednak od Boga. Bez niej Ewangelia byłaby tylko martwą literą. Darowanie Ewangelii oznacza objawienie ramienia Boga, Jego czynnej mocy zbawiającej (Księga Izajasza 53:1). Tak jak słowu Chrystusa towarzyszyła moc uzdrawiania chorób, tak moc Boga działa przez Ewangelię. Zbawienie jest dla tych, którzy wierzą, i tylko dla nich. Wiara pozwala nam korzystać z dobrodziejstw zbawienia, które niesie Ewangelia. Dla pozostałych pozostaje ono ukryte. Przygotowane lekarstwo nie uzdrowi chorego, jeśli go nie przyjmie.

Ewangelia została najpierw ofiarowana Żydom. Zagubione owce z domu Izraela otrzymały tę możliwość jako pierwsze, zarówno od Chrystusa, jak i od Jego apostołów. „Najpierw wam” (Dzieje Apostolskie 3:26). Gdy jednak Żydzi odrzucili Ewangelię, apostołowie zwrócili się do pogan (Dzieje Apostolskie 13:46). Teraz Żydzi i poganie stoją na równi. Bez Zbawiciela jedni i drudzy są tak samo zgubieni, a do Niego wszyscy mają jednakowy dostęp (List do Kolosan 3:11). Dla Żydów było to zaskakujące. Od dawna byli traktowani jako szczególny lud Boga i patrzyli z góry na świat pogański. Jednak długo oczekiwany Mesjasz okazuje się światłem także dla pogan, a zarazem chwałą Izraela.

Ewangelia objawia również sprawiedliwość Boga jako drogę zbawienia (List do Rzymian 1:17). Nasze nieszczęście i upadek wynikają z grzechu, dlatego przesłanie ukazujące nam zbawienie musi również wyjaśniać, jak możemy zostać usprawiedliwieni, czyli uznani za sprawiedliwych przed Bogiem. Ewangelia to czyni. Objawia sprawiedliwość, czyli właściwą pozycję przed Bogiem. Bóg jest święty i sprawiedliwy, a my jesteśmy winnymi grzesznikami, dlatego potrzebujemy sprawiedliwości, która pozwoli nam stanąć przed Nim. Niech Bóg będzie błogosławiony: taką sprawiedliwość przyniósł Mesjasz, Władca (Księga Daniela 9:24), a Ewangelia ją objawia. Jest to pełna łaski droga pojednania i przyjęcia przez Boga mimo winy za nasze grzechy.

Tę sprawiedliwość Ewangelii nazywa się sprawiedliwością Boga. To Boża droga, Boża aprobata i Boże przyjęcie. Takie określenie wyklucza twierdzenie, że możemy ją zdobyć własnymi uczynkami. Jest to sprawiedliwość Chrystusa, który jest Bogiem, i opiera się na zadośćuczynieniu o nieskończonej wartości. Niektórzy rozumieją wyrażenie „z wiary w wiarę” jako Bożą wierność, która objawia zbawienie, oraz wiarę człowieka, który je przyjmuje. Inni widzą w nim przejście od polegania na sobie przed upadkiem do polegania na Pośredniku, który staje między Bogiem a nami. Jeszcze inni odczytują te słowa jako przejście od pierwszej wiary, która wprowadza nas w stan usprawiedliwienia, do trwającej wiary, dzięki której żyjemy i pozostajemy w tym stanie.

W każdym razie sens jest jasny: sprawiedliwy będzie żył z wiary. Wiara nas usprawiedliwia i podtrzymuje nas w życiu. Sprawiedliwość jest więc z wiary w wiarę. Wiara ma zasadnicze znaczenie zarówno na początku życia chrześcijańskiego, jak i przez cały jego przebieg. Nie chodzi o przejście od wiary do uczynków, jak gdyby wiara dawała nam początek, a uczynki pozwalały iść dalej. Chodzi zawsze o drogę od wiary do wiary, podobnie jak w Drugim Liście do Koryntian 3:18 — od chwały do chwały. Wiara wzrasta, trwa, wytrwale podąża naprzód i nie ustaje w zmaganiu z niewiarą.

Aby pokazać, że nie jest to nowa myśl, Paweł przytacza znane słowa ze Starego Testamentu: „Sprawiedliwy z wiary żyć będzie” (Księga Habakuka 2:4). Człowiek usprawiedliwiony przez wiarę będzie przez nią żył — zarówno w obecnym życiu łaski, jak i w przyszłym życiu chwały. W czasach Habakuka prorok stanął na wieży strażniczej, oczekując szczególnego objawienia (Księga Habakuka 2:1). Otrzymał zapewnienie, że obiecany Mesjasz przyjdzie w wyznaczonym przez Boga czasie, mimo pozornego opóźnienia. To objawienie nazwano „widzeniem”, podobnie jak w innych miejscach nazywa się je obietnicą. Sprawiedliwi mieli żyć z wiary, gdy obiecany czas jeszcze nie nadszedł, i mieli tak żyć również wtedy, gdy już nadszedł. Dlatego sprawiedliwość Ewangelii jest z wiary w wiarę: od wiary Starego Testamentu w Chrystusa, który miał dopiero przyjść, do wiary Nowego Testamentu w Chrystusa, który już przyszedł.

Następnie Paweł przechodzi do uzasadnienia swojej tezy: zarówno Żydzi, jak i poganie potrzebują sprawiedliwości, która pozwoli im stanąć przed Bogiem, i żadna z tych grup nie może jej osiągnąć własnymi siłami. Usprawiedliwienie musi być z wiary albo z uczynków. Nie może zależeć od uczynków, co Paweł wykaże, opisując grzechy Żydów i pogan. Wnioskuje więc, że musi być z wiary (List do Rzymian 3:20; List do Rzymian 3:28). Jak wprawny lekarz najpierw bada ranę, zanim nałoży leczniczą maść, tak Paweł najpierw chce przekonać ludzi o ich winie i potrzebie sądu, a potem wskazuje im drogę zbawienia. Dzięki temu Ewangelia staje się bardziej pożądana.

Paweł mówi ogólnie, że objawia się gniew Boga (List do Rzymian 1:18). Światło płynące z poznania świata stworzonego i światło Prawa ukazują gniew Boga wobec grzechu. Wielkim miłosierdziem jest to, że Ewangelia objawia sprawiedliwość, dzięki której Bóg usprawiedliwia człowieka z wiary w wiarę. Kontrast jest uderzający. Paweł opisuje grzeszność człowieka, wskazując na bezbożność i niesprawiedliwość. Bezbożność oznacza łamanie przykazań pierwszej tablicy Prawa, dotyczących naszych powinności wobec Boga. Niesprawiedliwość oznacza łamanie przykazań drugiej tablicy, dotyczących naszych powinności wobec innych ludzi. Paweł wskazuje też przyczynę tej grzeszności: tłumienie prawdy przez niesprawiedliwość.

Niektóre prawdy o Bogu oraz o różnicy między dobrem a złem były dla ludzi jasne. Tłumili jednak tę prawdę przez niesprawiedliwość: znali ją, a nawet uznawali, lecz nadal żyli w grzechu. Trzymali prawdę jak jeńca lub więźnia, tak by nie kształtowała ich życia, jak powinna. Grzeszne serce przypomina loch, w którym zamyka się i grzebie wiele dobrych prawd.

Trwanie przy wzorcu zdrowych słów w wierze i miłości jest podstawą prawdziwej pobożności (Drugi List do Tymoteusza 1:13). Podstawą wszelkiego grzechu jest natomiast trzymanie się prawdy przy jednoczesnym życiu w nieprawości.

Boże niezadowolenie z takiego postępowania również objawia się wyraźnie. Gniew Boga objawia się z nieba nie tylko w zapisanym Słowie, natchnionym przez Boga, którego poganie nie mieli, lecz także w Jego działaniu wobec ludzi. Sądy Boga nad grzesznikami nie biorą się znikąd ani nie dzieją się przypadkiem. Nie należy też przypisywać ich przyczynom wtórnym. Są objawieniem z nieba.

Jest to gniew z nieba. Nie jest to gniew kogoś takiego jak my, lecz gniew Boga, który przychodzi z wysoka. Dlatego jest o wiele straszniejszy i nie sposób przed nim uciec.