Ewangelia Mateusza 5:4 – znaczenie i zastosowanie

Ewangelia Mateusza 5:4 pada w miejscu, gdzie Jezus, widząc tłumy, wyszedł na górę i zaczął nauczać. Słowa „Błogosławieni, którzy się smucą, bo oni będą pocieszeni” nie stawiają smutku żadnych warunków. Nie jest on przedstawiony jako coś, co najpierw trzeba przezwyciężyć, zanim stanie się dobre. To po prostu rzeczywistość, w której żyją ludzie, bo w ich życiu pojawia się strata, rozczarowanie i ciężar, którego nie da się szybko odłożyć. Warto zauważyć, że czasownik „pocieszeni” stoi w stronie biernej, co zostawia otwartą kwestię, kto i kiedy przyniesie ukojenie. Tekst nie opisuje metody ani terminu. Mówi jedynie, że smutek nie zostaje bez odpowiedzi. Nie jest to obietnica, że każda żałoba minie w określonym czasie, lecz zapewnienie skierowane do tych, którzy właśnie w smutku są. Ewangelia nie każe smutnym udawać spokoju. Błogosławieństwo dotyczy ich smutku z całą jego ciężkością, a nie pozorowanego braku smutku. Ten sposób patrzenia uczy, że cierpienie nie musi być ukrywane, żeby mogło zostać przyjęte. Pociecha, o której mówi Jezus, nie stawia smutku pod warunkiem.

W zdaniu „Błogosławieni, którzy się smucą, bo oni będą pocieszeni” Jezus nie przedstawia smutku jako dobra samego w sobie ani nie nakazuje udawać, że cierpienie jest łatwe. Ogłasza błogosławionymi tych, którzy doświadczają żałoby i bólu, a zarazem obiecuje im pocieszenie. W Ewangelii Mateusza 5:1–2 słowa te padają w nauczaniu skierowanym do uczniów, pośród tłumów; należą do obrazu królestwa Bożego, w którym miara szczęścia nie pokrywa się z pozorem siły czy beztroski. Smutek może wynikać ze śmierci bliskiej osoby, doznanej krzywdy albo zła, którego nie da się naprawić. Sam werset nie wyjaśnia przyczyny każdego smutku i nie obiecuje, że każda strata szybko zostanie wyrównana. Jego obietnica sięga dalej: cierpienie nie jest ostatnim słowem. „Będą pocieszeni” wskazuje na pocieszenie dla tych, którzy teraz płaczą, choć tekst nie podaje jego czasu ani sposobu. Wśród błogosławieństw są także ubodzy w duchu, cisi i spragnieni sprawiedliwości. Ten układ nie tworzy rankingu cierpień, lecz odsłania wartości królestwa: Bóg nie odwraca się od zranionych, a nadzieja nie wymaga zaprzeczania bólowi.

Ta obietnica zaczyna się od smutku. W Ewangelii Mateusza 5:4 Jezus mówi o tych, którzy się smucą, i zapowiada, że będą pocieszeni. Słowa te nie są skierowane do ludzi, którzy już wszystko poukładali, lecz do tych, których smutek naprawdę dotyka. Smutek bywa cichy i codzienny. Ktoś po stracie wraca wieczorem do pustego mieszkania i nie wie, co zrobić z tą ciszą. Ktoś inny patrzy, jak bliska osoba oddala się od wiary, i nie umie tego nazwać. Takie chwile łatwo zbyć szybkim pocieszeniem. Ewangelia traktuje je poważnie, bo zapowiada pocieszenie dla tych, którzy w nich trwają. Tekst nie określa, kiedy pocieszenie przyjdzie ani w jakiej formie. Nie obiecuje też, że smutek zniknie na zamówienie. Mówi o pocieszeniu, które należy do Boga, a nie do ludzkiego harmonogramu. Ta obietnica nie pomija bólu i nie każe go udawać. Smutek nie oddziela od Boga, lecz staje się miejscem, w którym obietnica zostaje usłyszana. Smutek pozostaje prawdziwy, a pocieszenie pozostaje pewne, i właśnie to daje odwagę, by przeżywać żal bez obawy, że został porzucony.

„Błogosławieni, którzy się smucą, bo oni będą pocieszeni” — mówi Jezus do uczniów zgromadzonych na górze. Nie nazywa smutku dobrem samym w sobie ani nie obiecuje, że każde cierpienie szybko ustąpi. Wypowiada obietnicę wobec tych, którzy się smucą: nie zostaną na zawsze sami ze swoim bólem. Żałoba po bliskiej osobie, ból wywołany krzywdą czy rozpacz nad własnym grzechem mogą odsłonić prawdę, której nie da się zagłuszyć. Taki smutek nie jest dowodem słabej wiary. Może stać się miejscem, w którym człowiek przestaje udawać przed Bogiem, że nic go nie boli. Jezus nie odwraca wzroku od łez. W obietnicy pocieszenia wybrzmiewa nadzieja większa niż chwilowa ulga. Królestwo Boże, o którym Jezus mówi wśród błogosławieństw, nie usuwa powagi straty, lecz nie pozwala uznać jej za ostatnie słowo. Jak noc nie unieważnia istnienia świtu, tak cierpienie nie unieważnia nadziei, że Bóg przywróci pełnię życia. Błogosławieństwo nie mówi, że smutek jest drogą, którą należy wybierać. Mówi, że nawet w nim człowiek pozostaje w zasięgu Bożej obietnicy.