Ewangelia Jana 9:2 – znaczenie i zastosowanie

W Ewangelii Jana 9:2 uczniowie pytają: „Rabbi, kto zgrzeszył, że urodził się niewidomy – on czy jego rodzice?”. Ich pytanie zakłada, że każde nieszczęście ma swojego winnego. Wyrasta z chęci zrozumienia, ale też z potrzeby, by cierpienie miało wyraźne wyjaśnienie. Jezus nikogo nie wskazuje. Odpowiada, że ani ten człowiek, ani jego rodzice nie zgrzeszyli, i od razu mówi, że na nim mają objawić się sprawy Boże ([Ewangelia Jana 9:3]). Nie czyni z tego ogólnej zasady o każdym bólu, bo tekst mówi o jednym, konkretnym człowieku. Z tej rozmowy wynika coś, co zostaje w sercu. Pytanie o winę zamyka człowieka w przeszłości, a odpowiedź Jezusa otwiera przed nim teraźniejszość. Dalsze słowa o dniu, w którym trzeba pełnić dzieła Tego, który Jezusa posłał, i o światłości świata wiążą uzdrowienie z Chrystusową obecnością ([Ewangelia Jana 9:4 i 9:5]). Niewidomy nie staje się w tej historii dowodem czyjejś winy, lecz miejscem, w którym Bóg działa na oczach uczniów. Ta myśl nie tłumaczy bólu do końca, ale pokazuje, że cierpienie nie jest ostatnim słowem o człowieku.

W Ewangelii Jana 9:2 uczniowie widzą człowieka niewidomego od urodzenia i od razu pytają o winę: jego czy rodziców. Ich pytanie zakłada, że cierpienie musi dać się wyjaśnić konkretnym grzechem. To nie jest jeszcze odpowiedź Jezusa ani nauka narratora, lecz sposób rozumowania, który Jezus za chwilę skoryguje. Sam układ pytania nie rozstrzyga, skąd wzięło się takie przekonanie; pokazuje natomiast, że uczniowie szukają winowajcy, zanim poznają sens spotkania. Warto zauważyć, jak łatwo pytanie o przyczynę staje się osądem osoby. Gdy nieszczęście traktuje się jako dowód winy, cierpiący zostaje dodatkowo obciążony podejrzeniem, a jego historia sprowadzona do moralnego rachunku. W tej scenie człowiek nie jest jednak najpierw przedmiotem diagnozy: Jezus go dostrzega (w. 1). Następna odpowiedź odrzuca przypisanie ślepoty grzechowi jego lub rodziców (w. 3). Nie oznacza to, że Biblia zaprzecza istnieniu grzechu ani że każde cierpienie ma prostą przyczynę duchową. Ten fragment sprzeciwia się właśnie takiemu automatycznemu wnioskowaniu. Jezus kieruje uwagę ku temu, co Bóg czyni, a dalsza scena ukazuje uzdrowienie jako znak Jego działania i światłości. Pytanie uczniów odsłania więc granicę ludzkiego wyjaśniania: nie każda krzywda jest zakodowanym wyrokiem o winie.

Uczniowie widzą człowieka niewidomego od urodzenia i od razu pytają o winę. Ich pytanie wyrasta z przekonania, że cierpienie musi mieć przyczynę w grzechu. Ewangelia Jana 9:2 zapisuje to pytanie wprost: „kto zgrzeszył, że urodził się niewidomy”. Jezus odpowiada jednak inaczej, niż oczekiwali uczniowie. Ani ten człowiek, ani jego rodzice nie zgrzeszyli (Ewangelia Jana 9:3). Takie pytanie dobrze znamy z życia. Ktoś przy łóżku chorego bliskiego może przez wiele dni przeszukiwać własną pamięć, szukając błędu, który rzekomo ściągnął nieszczęście. Taki rachunek zabiera siły i rzadko komukolwiek pomaga. Jezus przesuwa uwagę z przeszłości na cel: na to, aby objawiły się sprawy Boże. Zaraz potem mówi o pełnieniu dzieł, dopóki jest dzień (Ewangelia Jana 9:4). Pytanie o przyczynę bywa uczciwe, ale nie powinno zajmować miejsca na to, co trzeba zrobić dziś. Sam wers 2 zapisuje jedynie pytanie. Nie wolno z niego wyciągać prostych wniosków o każdym cierpieniu. Można natomiast powiedzieć, że uczniowie szukali winnego, a Jezus wskazał miejsce, w którym Bóg chce się objawić, nawet tam, gdzie ludzki wzrok widzi tylko brak.

Jezus najpierw zobaczył człowieka niewidomego od urodzenia. Uczniowie natomiast zapytali, kto zgrzeszył: on czy jego rodzice. Ich pytanie szuka winnego, jakby cierpienie musiało być czytelnym wyrokiem za czyjś grzech. W jednym zdaniu człowiek staje się zagadką do rozwiązania. Odpowiedź Jezusa w następnym wersecie odrzuca wskazaną przez uczniów winę. Nie daje jednak prostego wyjaśnienia każdej choroby ani podstaw do uznawania niepełnosprawności za karę lub znak Bożego upodobania. W dalszych słowach kieruje uwagę ku temu, co Bóg może uczynić przy tym człowieku. Jezus nie omija jego losu, lecz zatrzymuje się przy nim i działa. To ważna różnica: pytanie o winę może zamknąć człowieka w przeszłości, podczas gdy obecność Jezusa otwiera przestrzeń na spotkanie i Boże działanie. Ewangelia nie przemienia bólu w łatwą odpowiedź. Pokazuje raczej, że przed Bogiem człowiek nie jest przypadkiem ani dowodem przeciw sobie czy rodzinie. W tej scenie światło zaczyna się od spojrzenia, które dostrzega osobę, zanim osądzi jej historię.