Ewangelia Jana 3:7 – znaczenie i zastosowanie

Słowa „Nie dziw się, że powiedziałem ci: Trzeba wam się powtórnie narodzić.” padają w rozmowie z Nikodemem, który przyszedł do Jezusa nocą i sam nie rozumiał tego, co usłyszał. Jezus nie wycofuje się z trudnej prawdy, ale też nie karci zdziwienia swojego rozmówcy. Zdziwienie nie jest tu zamknięciem rozmowy. Ta nocna rozmowa staje się miejscem szczerego pytania, a nie egzaminu. Zwrot „ci” zmienia się w „wam”, więc słowa skierowane do jednego człowieka mogą brzmieć także dla innych, którzy wsłuchują się w tę naukę. W Ewangelii Jana 3:8 Jezus porównuje to narodzenie do wiatru: słychać jego szum, lecz nie wiadomo, skąd przychodzi i dokąd podąża. Obraz ten nie usuwa tajemnicy, ale pokazuje, że nie wszystko, co prawdziwe, da się całkowicie ująć w słowa. Najbardziej poruszające w tym fragmencie jest to, że prawda o nowym narodzeniu zostaje wypowiedziana wprost, a jednak pozostaje tajemnicą, którą można przyjąć w zaufaniu do Ducha. Nikodem nie otrzymuje gotowej odpowiedzi, lecz obraz, w którym jego zdziwienie znajduje swoje miejsce.

„Nie dziw się” nie znaczy, że pytanie Nikodema jest bezsensowne. Jezus wskazuje raczej, że narodziny, o których mówi, nie są biologicznym powrotem do łona matki ani osiągnięciem dostępnym dzięki wiedzy czy pozycji. Nikodem jest nauczycielem Izraela, ale jego dotychczasowe kategorie nie wystarczają, by pojąć działanie Ducha. Warto zauważyć zmianę liczby: Jezus mówi „ci”, zwracając się do Nikodema, a potem „wam”: „Trzeba wam się powtórnie narodzić”. Tekst nie wyjaśnia wprost, kogo obejmuje to „wam”, ale pokazuje, że nauka nie zatrzymuje się na osobistej rozmowie z jednym człowiekiem. Potrzeba nowego narodzenia ma szerszy zasięg. Kontekst dopowiada, że chodzi o narodzenie „z wody i z Ducha”, a nie o samą zmianę zachowania. Jezus odróżnia to, co pochodzi z ciała, od tego, co rodzi się z Ducha, i porównuje działanie Ducha do wiatru: rzeczywiste, choć niepodlegające ludzkiej kontroli. Chrześcijanie różnie objaśniają związek wody z Duchem, między innymi w odniesieniu do chrztu; sam werset 7 nie rozstrzyga tej różnicy. Jego nacisk jest jasny: wejście w życie królestwa wymaga narodzin, których człowiek nie może sam sobie zapewnić.

Słowa „Nie dziw się, że powiedziałem ci: Trzeba wam się powtórnie narodzić” padają w rozmowie z Nikodemem, dostojnikiem żydowskim, który przyszedł do Jezusa nocą. Jego zdziwienie jest zrozumiałe. Pyta, jak to możliwe, będąc starcem, i pokazuje człowieka, który myśli o życiu duchowym tak, jakby mogło być osiągnięte własnym wysiłkiem. Jezus nie odpowiada wykładem o mechanizmie. Mówi o konieczności. Słowo „trzeba” jest stanowcze, ale nie podaje instrukcji. Wskazuje raczej, że początek nowego życia leży poza zasięgiem ludzkiej kontroli. Warto zauważyć, że zwrot „wam” jest w liczbie mnogiej, a fragment nie precyzuje, kogo dokładnie obejmuje. Kontekst wiąże tę prawdę z królestwem Bożym. Wcześniej, w Ewangelii Jana 3:5, Jezus mówi o narodzeniu z wody i z Ducha. W Ewangelii Jana 3:8 pojawia się obraz wiatru: słychać jego szum, ale nie wiadomo, skąd przychodzi ani dokąd zmierza. Ta odpowiedź nie usuwa wątpliwości Nikodema. Pokazuje jednak, że początek należy do Ducha, który działa tak, jak chce. Słowo Jezusa nie tłumaczy wszystkiego, ale wskazuje, gdzie należy szukać źródła nowego życia.

W Ewangelii Jana 3:7 Jezus mówi do Nikodema: „Nie dziw się, że powiedziałem ci: Trzeba wam się powtórnie narodzić”. Nikodem jest człowiekiem uczonym i szanowanym, a jednak słowa Jezusa wyprowadzają go poza to, co potrafi objaśnić. Rozmowa nie zawstydza go za pytanie; odsłania raczej granicę ludzkiej wiedzy wobec działania Ducha. „Trzeba” wskazuje na konieczność, nie na osiągnięcie, które można sobie wypracować. Narodziny nie są zasługą dziecka. Jezus mówi o nowym życiu pochodzącym z Ducha, bez którego nie można wejść do królestwa Bożego. W tym zdaniu brzmi więc zarówno powaga Bożego zaproszenia, jak i pokora: odnowa nie jest dziełem samej woli ani religijnej pozycji. Nieco dalej Jezus porównuje działanie Ducha do wiatru, którego szum słychać, choć nie da się wyznaczyć mu drogi. Ten obraz nie usuwa tajemnicy, lecz pozwala dostrzec jej ślad. Ktoś może zacząć rozpoznawać nowe życie w przemianie serca, w prawdzie przyjętej z pokorą albo w dobru, które dawniej pozostawało obojętne. Jezus nie podaje Nikodemowi mapy wszystkich etapów. Przypomina, że życie z Bogiem zaczyna się od działania, którego źródłem jest Duch.