Ewangelia Jana 3:10 – znaczenie i zastosowanie

Nikodem przychodzi do Jezusa nocą jako człowiek wykształcony, dostojnik i znawca Pisma. Mimo to, gdy słyszy o narodzeniu z Ducha, pyta zdumiony: Jak to może się stać? Odpowiedź brzmi niemal jak łagodna nagana: Ty jesteś nauczycielem Izraela, a tego nie wiesz? W tym zdaniu słychać raczej troskę niż pogardę. Pokazuje ono, że znajomość Bożych spraw może mieszkać w głowie, zanim zejdzie w głąb serca. Nikodem nie przychodzi z pustymi rękami, bo przynosi szacunek i szczere pytanie, a to już wiele mówi o jego wnętrzu. Rozmowa nie urywa się na tym pytaniu. Jezus mówi dalej o tym, co sam zna i czego był świadkiem, a w kolejnych słowach o Synu Człowieczym, który zstąpił z nieba. Ten, kto przyszedł w ciemności z pytaniami, zostaje zabrany w głębszą drogę, niż sam sobie zaplanował, a jego nocna wizyta staje się początkiem czegoś, czego nie da się zrozumieć samym rozumem. Najbardziej porusza mnie w tym fragmencie to, jak samotny bywa człowiek, który wiele wie, a jednocześnie nie potrafi odnaleźć się w tym, co dzieje się w jego wnętrzu. Jezus nie gasi jego pytań. Przyjmuje je i staje się rozmówcą w nocy, która była dla Nikodema miejscem ukrycia.

Jezusowe pytanie do Nikodema nie neguje jego wiedzy ani pozycji. Uwydatnia rozdźwięk: człowiek uznawany za nauczyciela Izraela nie rozumie tego, co Jezus mówi o narodzeniu z Ducha. Nikodem przyszedł do Jezusa jako do nauczyciela od Boga, lecz teraz sam słyszy, że tytuł nauczyciela nie wystarcza, by pojąć rzeczywistość królestwa Bożego. Wypowiedź jest stanowcza, ale jej celem nie jest ośmieszenie Nikodema. Jezus wskazuje, że znajomość religijnych treści nie daje automatycznie wglądu w działanie Boga. Wcześniej Nikodem pyta, jak człowiek może narodzić się powtórnie; trudność dotyczy więc sensu słów Jezusa, a nie braku zainteresowania. Rozmowa pokazuje granicę samego rozumowania: można poważnie traktować znaki i rozpoznać w Jezusie nauczyciela od Boga, a jednak nie pojmować, że życie z Ducha nie jest ludzkim osiągnięciem ani zwykłym powrotem do początku. Słowa „a tego nie wiesz?” mają zatem ciężar korekty. Wiedza nauczyciela powinna otwierać na prawdę, nie zastępować jej własnymi kategoriami. W tym fragmencie autorytet Jezusa ujawnia się właśnie w tym, że nazywa granicę wiedzy Nikodema i odsłania źródło nowego życia.

Nikodem, dostojnik żydowski, przychodzi do Jezusa nocą i nazywa Go Rabbi. W odpowiedzi słyszy pytanie: „Ty jesteś nauczycielem Izraela, a tego nie wiesz?” (Ewangelia Jana 3:10). Pytanie nie dotyczy tego, czy Nikodem zna Pisma. Chodzi o to, czy potrafi rozpoznać działanie Boże. Jezus mówi o narodzeniu z Ducha, a Nikodem pyta: „Jak to może się stać?”. Wcześniej Jezus porównał Ducha do wiatru, który słychać, choć nie wiadomo, skąd przychodzi (Ewangelia Jana 3:8). Nauczyciel wciąż szuka wyjaśnienia tam, gdzie potrzebne jest otwarcie. To mocny obraz dla każdego, kto ma za sobą dużo wiedzy religijnej. Znajomość tekstów nie zastąpi spotkania z tym, o czym one mówią. Ta sama wiedza może stać się przeszkodą, jeśli nie prowadzi do przyjęcia tego, co Bóg daje. Ewangelia Jana 3:10 nie odbiera Nikodemowi szczerości. Rozmowa trwa dalej, a Jezus mówi o tym, czego świadkowie widzieli i co zapowiedział. Tekst pokazuje jednak, że nawet doświadczony nauczyciel może znać drogę z opisu i nie wejść na nią.

„Ty jesteś nauczycielem Izraela, a tego nie wiesz?” W pytaniu Jezusa do Nikodema pobrzmiewa zdziwienie, ale także powaga. Nikodem przyszedł jako znawca wiary, uznając, że Jezus jest nauczycielem posłanym przez Boga. Teraz jednak słyszy o narodzeniu z Ducha i pyta, jak może się ono dokonać. Jezus nie mówi, że cała wiedza Nikodema jest bezwartościowa. Ujawnia raczej jej granicę: można dobrze znać sprawy Boże, a wciąż nie rozpoznać, że Bóg działa w sposób, którego nie da się sprowadzić do ludzkiego rozumienia. Tytuł nauczyciela nie daje władzy nad tajemnicą życia. Dalsze słowa o wietrze rzucają światło na tę rozmowę. Wiatr jest słyszalny, choć nie można wyznaczyć mu drogi. Podobnie działanie Ducha staje się widoczne w odnowionym życiu, ale nie poddaje się ludzkiej kontroli ani pełnemu wyjaśnieniu. To nie wezwanie do porzucenia rozumu, lecz do pokory wobec Boga, który daje nowe życie. Pytanie Jezusa pozostaje więc ostrzeżeniem dla religijnej pewności siebie. Nawet nauczyciel potrzebuje stać się uczniem, gdy Bóg otwiera przed nim rzeczywistość, której nie potrafił przewidzieć.