Ewangelia Jana 1:30 – znaczenie i zastosowanie

Jan Chrzciciel mówi o kimś, kto przychodzi po nim, a mimo to stoi wyżej. Słychać w tych słowach spokój człowieka, który nie musi być pierwszy, żeby wiedzieć, kim jest i czemu służy. W tym spokoju widać łagodne pogodzenie się z własnym miejscem, które nie jest utratą, lecz ufnym przyjęciem tego, co Bóg przygotował dla innych. Najbardziej poruszające jest uzasadnienie podane przez Jana. Ten, który przychodzi po nim, przewyższa go godnością, ponieważ „był wcześniej ode mnie”. Słowo „wcześniej” wykracza tu poza samą kolejność w czasie, bo prolog Ewangelii Jana zaczyna się od słów „Na początku było Słowo”, Ewangelia Jana 1:1. Godność nie wynika więc z tego, kto pierwszy wystąpił na scenie. Jan, który dopiero co zapowiadał przyjście Pana, może przeżywać swoje ustępowanie bez poczucia pustki, bo jego świadectwo ma sens dopiero w świetle kogoś większego. Są chwile, w których ktoś zostaje odsunięty na bok przez czas albo cudze okoliczności i to naprawdę boli. Ten fragment tego bólu nie odbiera. Pokazuje jednak, że miejsce w dziele Bożym nie zależy wyłącznie od tego, kto zajmuje pierwszy plan, a wierność w cichszej roli bywa Bogu bliska.

W Ewangelii Jana 1:30 Jan Chrzciciel wskazuje na pozorny paradoks: Jezus przychodzi po nim, a jednak „przewyższył mnie godnością” i „był wcześniej ode mnie”. Pierwsze zdanie dotyczy kolejności ich publicznej działalności; drugie odsłania głębszy wymiar tożsamości Jezusa. Jan nie mówi jedynie, że Jezus pojawi się później jako ważniejszy nauczyciel. Kontekst Ewangelii wyjaśnia tę różnicę. Jej początek nazywa Słowo istniejącym u Boga i Bogiem, zanim powstało cokolwiek stworzonego. Dlatego słowa Jana o wcześniejszym istnieniu Jezusa współbrzmią z prologiem: Ten, który teraz ukazuje się Izraelowi, nie zaczyna istnieć wraz z początkiem swojej ziemskiej misji. Ważna jest także postawa świadka. Jan nie buduje własnej pozycji przez pomniejszanie Jezusa ani nie przedstawia swojej roli jako konkurencyjnej. Wskazuje na Tego, którego znaczenie przekracza jego własne. W następnym wersecie wyjaśnia, że jego chrzest miał służyć objawieniu Jezusa Izraelowi. Werset 30 łączy więc świadectwo z wyznaniem: Jezus nie jest po prostu następcą Jana, lecz Tym, któremu przysługuje pierwszeństwo głębsze niż kolejność ich wystąpienia.

Jan Chrzciciel mówi o Kimś, kto przychodzi po nim, a mimo to stoi przed nim. Kolejność w czasie i wartość w oczach Boga nie muszą iść w parze. Ta różnica ma znaczenie w zwykłym życiu. Ktoś może zacząć pracę po innych, a jego godność nie zależy od tego, kiedy się pojawił. Jan dwukrotnie wyznaje, że wcześniej nie znał Jezusa (Ewangelia Jana 1:31 i 1:33). Słowa „był wcześniej ode mnie” nie opisują więc osobistej znajomości. Dotyczą tego, kim jest Ten, który nadchodzi. Pierwszeństwo wynika z Jego tożsamości, a nie z dawnych spotkań. Początek Ewangelii mówi o Słowie, które było u Boga od początku i przez które stało się wszystko (Ewangelia Jana 1:1-3). Z tym tłem słowa Jana nabierają głębi. Mąż, który przyjdzie po nim, nie zaczyna się na brzegu Jordanu. Jan mówi jako świadek, a prawda pochodzi od Tego, o którym świadczy. Jego pokora wypływa z tego, że wie, kim jest Ten, który idzie po nim. Jan nie musi być pierwszy, by być wiernym świadkiem.

W słowach Jana spotykają się dwa porządki czasu. Jezus przychodzi po nim — pojawia się później w publicznej działalności — a zarazem „był wcześniej” od niego. Prolog Ewangelii odsłania głębię tego zdania: Słowo było u Boga na początku, a przez Nie wszystko się stało. Jan nie opisuje więc jedynie czyjegoś starszeństwa; świadczy o Jezusie, którego życie nie zaczyna się wraz z Jego wejściem na ludzką scenę. Ta prawda zmienia miarę wielkości. Jan ma własne miejsce i własne świadectwo, lecz nie próbuje zatrzymać uwagi przy sobie. Wskazuje na Tego, którego godność przewyższa jego godność. Jego pokora nie polega na zaprzeczeniu otrzymanemu powołaniu, lecz na uznaniu, komu ono służy. Świadectwo Jana nie zawłaszcza tajemnicy Jezusa ani nie wyjaśnia jej do końca. Odsłania tyle, by rozpoznać, że Ten, który stoi pośród ludzi, należy do wieczności. W tym rozpoznaniu jest spokojna nadzieja: historia Boga z ludźmi nie zaczyna się od naszych osiągnięć ani nie mieści się w granicach ludzkiego czasu. Jezus, którego Jan wskazuje jako Baranka Bożego, jest obecny wcześniej niż świadkowie, którzy o Nim mówią. Ich głos może przeminąć; Ten, o którym świadczą, pozostaje źródłem życia.