Ewangelia Jana 1:24 – znaczenie i zastosowanie

Ewangelia Jana 1:24 mówi krótko: „A wysłannicy byli spośród faryzeuszów.” To zdanie jest niepozorne, a jednak wprowadza do sceny ludzi, którzy przychodzą nad Jordan wysłani przez kogoś innego. Od nich oczekiwano odpowiedzi, którą mieli zanieść z powrotem (Ewangelia Jana 1:22). Tekst nie opisuje ich uczuć ani zamiarów. Zostawia jedynie spokojną informację o tym, skąd pochodzili i w czyim imieniu pytali. Właśnie ta cicha obecność pytających nadaje scenie napięcia. Jan stoi przed ludźmi, którzy mają zadawać pytania w imieniu innych, a jego słowa muszą odpowiadać na ich dociekania. Mimo to nie widać w nim pośpiechu ani zakłopotania. Odpowiada prosto i przyznaje, czym nie jest (Ewangelia Jana 1:20). Jego spokój nie wynika z łagodności pytań, lecz z tego, że wie, kim jest i komu służy. Ten krótki wers pokazuje, że Jan również mierzył się z oczekiwaniem, które nie było jego własne, a mimo to nie przestał mówić prawdy o sobie.

Wzmianka, że wysłannicy byli spośród faryzeuszów, doprecyzowuje, skąd pochodziło pytanie o tożsamość Jana i jego prawo do chrzczenia. Nie przemawia do niego anonimowy tłum: przychodzą przedstawiciele środowiska religijnego, które miało własne oczekiwania dotyczące Bożego działania i autorytetu. Sam werset nie wyjaśnia ich osobistych motywów ani nie osądza każdego faryzeusza. Ustala jednak ważny kontekst rozmowy. W poprzednich wersetach wysłannicy pytają, czy Jan jest Mesjaszem, Eliaszem albo prorokiem. Następnie chcą wiedzieć, dlaczego chrzci. Nie traktują więc jego działalności wyłącznie jako niezwykłego wydarzenia; próbują określić, jaką ma podstawę i miejsce w znanych kategoriach religijnych. Jan nie buduje odpowiedzi wokół własnej rangi. Nazywa siebie głosem przygotowującym drogę Panu, a potem wskazuje na Tego, którego oni nie znają. Szczegół o faryzeuszach pomaga dostrzec napięcie między rozpoznawaniem znaków a rozpoznaniem osoby, na którą znaki wskazują. Można dokładnie badać religijny autorytet, a mimo to nie dostrzec, że Bóg działa inaczej, niż podpowiadają utrwalone oczekiwania. W tej scenie pytanie o Jana staje się tłem dla jego świadectwa o Kimś większym od niego.

Ten krótki werset wygląda na zwykłą notatkę, ale wiele mówi o tych, którzy przychodzą z pytaniem. Ewangelista podaje tylko, że wysłannicy byli spośród faryzeuszów, i nie ocenia ich ani nie opisuje ich postaw. Wcześniej pytający tłumaczą, że mają dać odpowiedź tym, którzy ich wysłali (Ewangelia Jana 1:22). Działają więc z cudzego polecenia i z gotową ramą oceny. Ich pytania dotyczą przede wszystkim tego, kto ma prawo chrzcić. Jan nie broni swojej pozycji. Odpowiada krótko i kieruje uwagę ku Temu, który stoi pośród pytających, choć jeszcze Go nie znają (Ewangelia Jana 1:26). To przesunięcie uwagi od siebie ku Temu, który idzie po nim, jest w tym fragmencie najmocniejszym rysem. Pytanie zadane z cudzego zlecenia nie musi być jednak nieuczciwe. Werset nie opisuje wysłanników jako ludzi złych, lecz jako tych, którzy mają zadanie do wykonania. Może właśnie dlatego Jan odpowiada spokojnie. Prawda Jana nie potrzebuje wrogości wobec pytających, by pozostać jasna. Krótka notatka o pochodzeniu pytających staje się więc kluczem do całej rozmowy nad Jordanem.

Zdanie „A wysłannicy byli spośród faryzeuszów” dopowiada, kim byli ludzie stawiający Janowi pytania. Wcześniej mówią, że mają zdać sprawę tym, którzy ich wysłali; teraz wiadomo, że należeli do środowiska faryzeuszów. Ewangelista osadza rozmowę w konkretnym świecie odpowiedzialności, religijnych oczekiwań i rozeznawania tego, co dzieje się nad Jordanem. Ten szczegół nie rozstrzyga, co każdy z wysłanników nosił w sercu. Nie pozwala też przypisać jednej postawy wszystkim faryzeuszom. Pokazuje raczej, że świadectwo Jana spotyka się z ludźmi, którzy chcą ustalić, kim jest i na jakiej podstawie chrzci. Jego odpowiedź nie kieruje uwagi ku własnej randze. Jan wskazuje na Tego, który już stoi pośród nich, choć pozostaje nierozpoznany. W tym tkwi cicha powaga tej sceny: można badać świadectwo i jednocześnie nie dostrzec obecności, o której ono mówi. Pytania wysłanników należą do opowieści, lecz jej centrum nie stanowi ich urząd ani dociekliwość. Jest nim Ten, ku któremu Jan odsuwa spojrzenie od siebie. Krótkie zdanie o pochodzeniu posłańców nie zamyka więc rozmowy; umieszcza ją na progu rozpoznania.