Ewangelia Jana 1:23 – znaczenie i zastosowanie

Na pytanie o to, kim jest, Jan nie podaje tytułu. Najpierw mówi, kim nie jest, a dopiero potem wskazuje na siebie obrazem: „Ja jestem głosem wołającego na pustyni”. Głos nie chce zatrzymywać uwagi na sobie, bo jego sens leży w tym, co niesie dalej. Ta skromność nie wynika z umniejszania siebie, lecz z jasnej świadomości własnej roli. Warto zauważyć, że Jan nazywa siebie głosem, a nie słowem. Ewangelia Jana 1:1 mówi o Słowie, które było u Boga od początku, natomiast Jan jest człowiekiem, który w określonym miejscu i czasie wypowiada to, co ma do przekazania. Jego świadectwo ma wartość właśnie dlatego, że wskazuje poza siebie. Wezwanie do prostowania drogi dotyczy czegoś, co wymaga czujności, ale nie spoczywa wyłącznie na tym, kto woła. Jan mówi o Kimś, kto już stoi pośród ludzi, choć oni Go jeszcze nie znają. To właśnie ta obecność nadaje sens jego słowom i zdejmuje z głosu ciężar, którego nie mógłby udźwignąć.

W Ewangelii Jana 1:23 Jan odpowiada na pytanie o własną tożsamość, cytując proroka Izajasza: „Ja jestem głosem wołającego na pustyni: Prostujcie drogę Pańską”. Kluczowe jest tu rozróżnienie między głosem a tym, którego głos zapowiada. Jan nie przedstawia siebie jako Mesjasza ani jako centrum wydarzeń; określa swoją rolę przez wskazanie na przychodzącego Pana. Obraz pustyni przywołuje proroctwo o przygotowaniu drogi dla Boga. W ustach Jana słowa te stają się wezwaniem do gotowości na przyjście Jezusa, choć rozmówcy jeszcze nie rozpoznają, kim On jest. Późniejsza wypowiedź Jana w tym samym rozdziale dopowiada, że Ten już stoi pośród nich. To ważne także dla lektury całej Ewangelii: jej początek nazywa Słowo Bogiem, a świadectwo Jana kieruje uwagę ku Temu, który przychodzi. Jan jest wiarygodny nie dlatego, że przypisuje sobie wyjątkowy tytuł, lecz dlatego, że nie zaciemnia przesłania własną osobą. „Prostować drogę” oznacza w tym kontekście przygotowanie na spotkanie z Panem, nie zaś ustanawianie Jana wybawcą. Głos ma znaczenie, ponieważ wskazuje poza siebie.

Jan nie odpowiada na pytanie o swoją tożsamość listą tytułów. Pytający chcieli wiedzieć, kim jest, a on mówi o tym, do czego został wysłany. „Ja jestem głosem wołającego na pustyni: Prostujcie drogę Pańską, jak powiedział prorok Izajasz”. Słowo „głos” wskazuje na kogoś, kto zapowiada przybycie innego. Sam głos nie jest celem, bo ma sens tylko wtedy, gdy ktoś go słucha i idzie za wezwaniem. Ten fragment pokazuje też, że Jan wcześniej odrzucił wielkie role, które mogłyby mu pochlebiać. W Ewangelii Jana 1:20 i 1:21 mówi wprost, że nie jest Mesjaszem, Eliaszem ani prorokiem. Jego pokora wynika z jasnego rozpoznania, komu należy się pierwsze miejsce. W Ewangelii Jana 1:26 i 1:27 wskazuje na Kogoś, który już stoi pośród obecnych, choć jeszcze Go nie znają. Przygotowanie drogi nie polega więc na zajmowaniu jej środka, lecz na tym, by nie stawać na drodze. Głos przypomina, że w służbie najważniejsze jest to, dokąd prowadzi droga.

W centrum tej odpowiedzi znajduje się skromne słowo: „głos”. Jan nie przedstawia siebie jako celu ani źródła nadziei. Pytany, kim jest, wskazuje na swoje świadectwo i na drogę, którą ma zostać przygotowana dla Pana. Jego tożsamość nie znika, lecz znajduje właściwe miejsce wobec Tego, który przychodzi. Obraz pustyni przywołuje przestrzeń surową i niezamieszkaną, gdzie głos może zabrzmieć wyraźnie, a zarazem łatwo go zagłuszyć. Jan odpowiada słowami proroka Izajasza, zamiast budować własną rangę. W dalszych słowach tego fragmentu zaznacza, że pośród pytających stoi ktoś, kogo nie znają. Przygotowanie drogi wiąże się więc z rozpoznaniem obecności, która już jest blisko, choć pozostaje nierozpoznana. Pustynia może też przypominać, że droga dla Boga nie powstaje przez ludzką wielkość, lecz przez gotowość ustąpienia Mu miejsca. „Prostujcie drogę Pańską” zachowuje moc wezwania, ale w tym wersecie Jan nie wyjaśnia szczegółowo, jak ma wyglądać ta przemiana. Pokazuje raczej kierunek: uwaga odwraca się od posłańca ku Panu. Wierność Jana polega na tym, że jego głos nie zatrzymuje słuchaczy przy sobie. Staje się świadectwem dla nadchodzącej obecności Boga.