List do Efezjan 6:24 – znaczenie i zastosowanie

Ten wers zamyka List do Efezjan i brzmi jak łagodne pożegnanie, w którym apostoł jeszcze raz obejmuje wspólnotę błogosławieństwem. Tuż przed nim, w Liście do Efezjan 6:23, pojawiają się pokój, miłość i wiara, a teraz łaska zostaje wypowiedziana nad tymi, którzy miłują Pana. Słowo miłość wraca więc na końcu listu jako coś, co spaja cały tekst. W tych słowach słychać ciepło kogoś, kto nie chce zostawić wspólnoty samej. Łaska jest tu wyrazem bliskości Boga wobec tych, którzy przylgnęli do Chrystusa. Tekst nie mówi o nagrodzie za wzorowe życie. Mówi o miłości, która jest miejscem, w którym łaska może zamieszkać. Słowo „w nieskazitelności” wskazuje na szczerość serca, a nie na doskonałość, której nikt nie jest w stanie sam sobie zapewnić. Wers nie obiecuje, że droga wiary będzie lekka. Mówi jednak, że Bóg pozostaje ze swoim ludem także wtedy, gdy miłość bywa chwiejna i niepełna. W tym krótkim zdaniu zamyka się przekonanie, że Boża dobroć nie czeka na idealne serce, lecz przychodzi do tego, które kocha naszego Pana.

Końcowe zdanie Listu do Efezjan nie jest jedynie uprzejmym pożegnaniem. „Łaska niech będzie ze wszystkimi” brzmi jak błogosławieństwo obejmujące całą wspólnotę, ale zarazem wskazuje, z kim Paweł je wiąże: z tymi, którzy miłują Jezusa Chrystusa „w nieskazitelności”. Łaska nie zostaje tu przedstawiona jako nagroda za doskonałą miłość. To Boży dar, o który apostoł prosi dla ludzi, których więź z Chrystusem ma być szczera i trwała. Sformułowanie „w nieskazitelności” może kierować uwagę ku miłości niezafałszowanej, wiernej Chrystusowi, a nie ku bezgrzeszności wierzących. Tekst nie opisuje ludzi bez słabości; określa raczej, komu życzy łaski: tym, których miłość ma Jezusa za swój punkt odniesienia. To zakończenie współbrzmi z poprzednim życzeniem pokoju, miłości i wiary od Boga Ojca i Jezusa Chrystusa. Wcześniej Paweł wspomina o swoim uwięzieniu i posłannictwie, nie zamyka więc listu triumfalnym obrazem łatwego życia. Łaska towarzyszy wspólnocie także pośród ograniczeń i prób. Ostatnie zdanie podsumowuje list nie nakazem samowystarczalności, lecz życzeniem Bożej przychylności dla tych, którzy trwają w miłości do Chrystusa.

Ostatnie słowa tego listu nie są wezwaniem do wielkich czynów. Są życzeniem: „Łaska niech będzie ze wszystkimi, którzy miłują naszego Pana Jezusa Chrystusa w nieskazitelności”. Określenie „w nieskazitelności” wiąże się w tym zdaniu z miłowaniem Pana, więc opisuje sposób, w jaki wierni go kochają. Warto zobaczyć, gdzie ta myśl się pojawia. Wcześniej, w Liście do Efezjan 6:1, Paweł pisze o dzieciach i rodzicach oraz o posłuszeństwie, które jest sprawiedliwe. Łaska nie ogranicza się więc do spraw uroczystych. Może być obecna przy kuchennym stole i w zwykłym dniu pracy. Można to sobie wyobrazić na przykład tak: pracownik, który dotrzymuje słowa danego klientowi, nawet gdy nikt tego nie sprawdzi, pokazuje w zwykłym dniu, komu naprawdę służy. Nieskazitelność nie musi oznaczać bezbłędności. Może oznaczać serce, które po upadku wraca do uczciwości. Paweł kończy list zapowiedzią pokoju, miłości i wiary od Boga Ojca i Pana Jezusa Chrystusa, jak czytamy w Liście do Efezjan 6:23. Łaska pojawia się więc jako dar, który buduje wierne życie, a nie jako nagroda za samo dobre zachowanie.

List do Efezjan kończy się życzeniem łaski dla „wszystkich, którzy miłują naszego Pana Jezusa Chrystusa w nieskazitelności”. To zamknięcie nie jest teorią, lecz błogosławieństwem: życiem przyjmowanym jako dar Boga, potrzebny wspólnocie wierzących. „Wszyscy” obejmuje więcej niż jedną osobę i więcej niż jeden rodzaj codzienności. W pobliżu tych słów pojawiają się rodziny, Paweł uwięziony z powodu głoszonego poselstwa oraz Tychik, który ma pokrzepić serca adresatów. Wiara nie odrywa więc od zwyczajnych więzi ani od trudnych okoliczności. Miłość do Chrystusa trwa pośród nich. Łaska jest życzona tym, którzy Go miłują; werset nie zamienia tego pozdrowienia w obietnicę życia wolnego od cierpienia. Nieskazitelność wskazuje na miłość, która nie ulega zepsuciu ani nie staje się jedynie zewnętrznym gestem. Nie oznacza bezbłędności człowieka. Końcowe życzenie łaski przypomina, że wierna miłość potrzebuje Bożego daru. Jest jak nić łącząca rozmaite chwile i relacje: nie dlatego, że są doskonałe, lecz dlatego, że miłość do Jezusa nadaje im kierunek. Ostatnie słowa listu powierzają tę wspólnotę łasce Boga. Wierność Chrystusowi nie musi być wolna od kruchości, by pozostać prawdziwa.