List do Efezjan 6:4 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset zwraca się wprost do ojców i zaczyna od przestrogi, która brzmi prosto, a dotyka czegoś bardzo głębokiego: dziecko może zostać pobudzone do gniewu. Dziecięce serce bywa przeciążone, gdy dorosły mówi ostro, zawstydza albo zostawia je samo z tym, co przeżywa, bez słów, które by to nazwały. Wtedy złość rośnie w ciszy, a dziecko nie wie, gdzie ją położyć. Apostoł nie kończy jednak na zakazie. Ojciec ma wychowywać przez „karcenie i napominanie Pańskie”, czyli przez stanowcze słowo, które nazywa błąd, ale nie odbiera dziecku poczucia bezpieczeństwa. Taka korekta bywa trudna dla obu stron, lecz nie musi być samotna ani gorzka. Dziecko potrzebuje usłyszeć, że granica została postawiona z troski o nie. Warto zauważyć, że fragment nie opisuje, jak ojciec ma się czuć ani co ma w sobie przeżywać. Mówi o tym, jak jego słowo ma dotrzeć do dziecka. Ten obraz stawia przed ojcem wymagającą, ale spokojną odpowiedzialność, bo jego słowo ma być zakorzenione w czymś większym niż chwilowa frustracja. Bóg, do którego odnosi się to napomnienie, staje się miarą tego, jak ojciec mówi i jak napomina.

W jednym zdaniu Paweł łączy granicę dla rodzicielskiej władzy z jej właściwym celem. Ojcowie nie mają doprowadzać dzieci do gniewu, lecz wychowywać je w sposób określony jako „karcenie i napominanie Pańskie”. To nie jest wezwanie do bezstresowego wychowania: karcenie zakłada korygowanie, a napominanie — słowne wskazywanie właściwej drogi. Granicą jest jednak to, że dyscyplina ma być Pańska, a nie służyć rozładowaniu złości ojca ani wymuszaniu posłuszeństwa za wszelką cenę. Kontekst nadaje temu poleceniu wzajemny wymiar. W poprzednich wersetach dzieci są wezwane do posłuszeństwa i czci wobec rodziców; zaraz potem tekst zwraca się do ojców, zamiast pozostawiać ich władzę bez ograniczeń. Obowiązki rodzinne nie są więc przedstawione jako jednostronne: dzieci mają okazywać szacunek, a ojcowie odpowiadają za sposób, w jaki je prowadzą. Praktycznie oznacza to, że korekta może być stanowcza, ale nie powinna upokarzać ani prowokować gniewu. Werset nie podaje gotowej metody wychowawczej. Określa raczej jej miarę: rodzicielska władza ma służyć kształtowaniu dziecka pod znakiem Pańskiego nauczania, nie własnej drażliwości.

W Liście do Efezjan 6:4 autor zwraca się wprost do ojców. Tuż wcześniej mowa była o dzieciach i ich posłuszeństwie, a teraz głos przechodzi do dorosłych, którzy także mają swoje zadanie. Pierwsza część zakazuje, by ojcowie pobudzali dzieci do gniewu. Druga mówi, co mają robić: wychowywać. Ten zakaz bywa łatwo przeoczony. Ojciec może mieć rację w sprawie, ale jeśli zawsze upomina przy innych, wyśmiewa albo podnosi głos przy każdej pomyłce, dziecko zwykle zaczyna się buntować, a nie uczyć. Może to być nawet dobre serce, które po prostu nie wie, jak mówić, by dziecko usłyszało. Tekst mówi o karceniu i napominaniu Pańskim. Przymiotnik „Pańskie” wskazuje, że wychowanie ma mieć swój kierunek w Bogu, a nie w chwilowym nastroju rodzica. Karcenie ma prowadzić ku dobru, a napominanie przypominać dziecku, do kogo należy i jak żyć wobec Pana. Werset nie opisuje ojca bez wad. Pokazuje raczej kierunek, w którym powinni iść wszyscy ojcowie, także ci, którzy dopiero uczą się cierpliwości. Surowość bez miłości i miłość bez granic oddalają od tego celu w równym stopniu.

Te słowa kierują uwagę na szczególną odpowiedzialność ojców: wychowanie nie może stawać się źródłem gniewu i zniechęcenia dziecka. Werset nie odbiera rodzicom prawa do stawiania granic, wiąże je jednak z „karceniem i napominaniem Pańskim”. Miarą nie jest sam posłuch ani wygoda dorosłego, lecz sposób wychowania zgodny z tym, co należy do Pana. Stanowczość nie daje przyzwolenia na upokarzanie ani na wyładowywanie złości. Dziecko nie jest własnością, którą można ukształtować według własnego nastroju. Można pomyśleć o młodym drzewie: potrzebuje podpory i przycinania, lecz siła użyta bez rozeznania może je złamać. Ten obraz nie rozstrzyga wszystkich pytań o wychowanie; przypomina, że korekta ma służyć wzrostowi, a nie być ujściem gniewu. Sąsiednie wersety mówią o zobowiązaniach domowników: dzieci mają być posłuszne rodzicom „w Panu”, a ojcowie otrzymują konkretne ograniczenie w korzystaniu z autorytetu. Wiara nie uświęca więc każdej decyzji dorosłego. Wychowanie „Pańskie” pozostaje pod osądem Chrystusa. Jego celem jest wzrost dziecka, nie lęk przed rodzicem.