List do Efezjan 2:3 – znaczenie i zastosowanie

Apostoł nie łagodzi obrazu dawnego życia. Pisze, że my wszyscy niegdyś postępowaliśmy według żądz naszego ciała, spełniając zachcianki ciała i niegodziwych myśli (List do Efezjan 2:3). Opisuje konkretne pragnienia, a nie abstrakcyjne zło, i dlatego fragment dotyka codziennych wyborów, o których trudno mówić bez wstydu. Słowa o byciu „potomstwem z natury zasługującym na gniew” brzmią surowo i nie wolno ich osłabiać. Czytane razem z czwartym wersetem, który mówi o Bogu „będącym bogatym w miłosierdzie”, nie kończą się jednak na opisie kondycji. Prawda o grzechu prowadzi tu do uczciwości, a nie do rozpaczy, bo wskazuje na Boga, którego miłość jest większa od tego opisu. Ten werset przypomina, że szczerość wobec własnej przeszłości nie oddala od Boga. Kto nazywa dawne pragnienia po imieniu, nie musi już udawać przed sobą ani przed Nim, że nic nie ciąży. Wtedy łatwiej dostrzec, że miłość, która przywraca do życia, nie czeka, aż człowiek sam się oczyści.

List do Efezjan 2:3 domyka opis dawnego życia rozpoczęty w dwóch poprzednich wersetach. Paweł nie mówi o obcej grupie: „my wszyscy” obejmuje zarówno adresatów, jak i jego samego. To ważne rozróżnienie. Grzech nie jest wyłącznie problemem „tamtych”, lecz wspólnym położeniem ludzi, widocznym w czynach i pragnieniach. „Żądze ciała” nie oznaczają, że samo ciało jest złe. W tym kontekście chodzi o pragnienia, które kierują człowiekiem wbrew Bogu, oraz o myśli, które nadają im usprawiedliwienie. Paweł opisuje więc nie tylko pojedyncze przewinienia, ale sposób życia: człowiek podąża za tym, czego chce, nie pytając, czy to jest dobre. Sformułowanie o „potomstwie z natury zasługującym na gniew” nazywa powagę tego położenia. Gniew Boga nie jest kaprysem ani utratą panowania nad sobą, lecz Jego sprzeciwem wobec zła. Nie ustanawia to jednak miary, według której można porównywać cudzą winę z własną. Zarazem werset nie kończy argumentu na oskarżeniu. Następne zdania przeciwstawiają ludzkiej bezradności miłosierdzie Boga, który przywraca do życia razem z Chrystusem. Właśnie dlatego łaska jest odpowiedzią na realną potrzebę, a nie nagrodą za samodoskonalenie.

Apostoł nie łagodzi obrazu człowieka żyjącego bez Boga. Pragnienia ciała i zachcianki opisane w Liście do Efezjan 2:3 kierują wyborami, zanim ktokolwiek zdąży je nazwać. Wzmianka o „niegodziwych myślach” przypomina, że zło zaczyna się także w sercu, a nie tylko w czynach. Najtrudniejsze jest stwierdzenie, że dotyczy to wszystkich: byliśmy „potomstwem z natury zasługującym na gniew, jak i wszyscy inni”. Tekst nie wskazuje nikogo, kto stałby wyżej. Cała ludzka wspólnota znajduje się w tym samym położeniu. Warto jednak spojrzeć na sąsiedni werset. Gniew zostaje postawiony obok Bożego miłosierdzia, a Bóg jest opisany jako bogaty w miłosierdzie i przez swoją wielką miłość. Prawda o własnej kondycji nie kończy się w tym fragmencie na beznadziei. Otwiera drogę do wdzięczności. Taki odczyt ma znaczenie dla zwykłych dni. Ktoś, kto uczciwie patrzy na własne pragnienia, traci złudzenie samowystarczalności. Jednocześnie zyskuje spokój, bo łaska nie musi być zarobiona. Ten fragment pokazuje, że zrozumienie grzechu i zaufanie Bożej łasce idą razem.

Werset ten nie pozwala ustawić się poza ludzką wspólnotą winy. Paweł mówi „my wszyscy”, obejmując także siebie i swoich adresatów. Dawne życie nie było jedynie serią odosobnionych potknięć: pragnienia ciała i niegodziwe myśli kształtowały postępowanie. Obraz ten jest poważny, ale nie służy pogardzie wobec ciała ani rozpaczy nad człowiekiem. Ukazuje, jak bardzo człowiek potrzebuje ratunku, którego sam nie potrafi sobie zapewnić. Słowa o gniewie przypominają, że zło ma rzeczywistą wagę przed Bogiem. Miłosierdzie nie oznacza, że Bóg uznaje krzywdę za nieważną. A jednak ten werset nie jest ostatnim słowem rozdziału. Zaraz potem Paweł zwraca wzrok ku Bogu bogatemu w miłosierdzie, który przywraca do życia razem z Chrystusem. Można widzieć tu zwierciadło, w którym nie odbija się wyłącznie cudza ciemność. Wspólne „my” rozbraja wyższość, a pamięć dawnego życia nadaje łasce głębię. Nadzieja nie rodzi się z zaprzeczenia prawdzie o grzechu, lecz z tego, że Bóg w Chrystusie otwiera drogę dalej. Wersety te prowadzą od wspólnej potrzeby zbawienia ku miłosierdziu, które podnosi umarłych.