List do Efezjan 2:12 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset przede wszystkim mówi o pustce. Autor przypomina, że adresaci listu niegdyś stali poza wspólnotą, którą Izrael znał jako przymierze z Bogiem. Słowo „obcy” brzmi chłodno, ale niesie coś bardzo ludzkiego, czyli poczucie, że drzwi są zamknięte, a rozmowy toczą się bez nas. Werset nazywa to wprost. Byli bez obietnicy, bez nadziei i bez Boga na tym świecie. Serce słyszy w tych słowach samotność, która nie zależy tylko od liczby ludzi wokół. Można być w tłumie i wciąż czuć się obcym, jeśli nie ma miejsca, w którym coś naprawdę należy do nas. Autor listu nie zatrzymuje jednak obrazu na tej ranie. Zdanie zaczynające się od „Ale teraz” w Liście do Efezjan 2:13 mówi o przybliżeniu przez krew Chrystusa, czyli o zmianie, która przychodzi z zewnątrz, od Boga. Werset 12 opisuje tamten czas, a nie stan na zawsze. Opuszczenie zostaje tu nazwane z całą powagą, a mimo to nie jest ostatnim słowem o tych, którzy je przeżyli. Fragment mówi o pustce uczciwie, bez udawania, że jej nie ma, i właśnie w tej uczciwości kryje się jego pociecha.

List do Efezjan 2:12 opisuje położenie pogan przed pojednaniem dokonanym w Chrystusie. Paweł nie przedstawia tu tylko braku wiedzy religijnej. Wymienia kilka powiązanych strat: obcość wobec społeczności Izraela, brak udziału w przymierzach związanych z obietnicą oraz brak nadziei i Boga „na tym świecie”. Chodzi o oddalenie od historii, w której Bóg wiązał się z Izraelem i zapowiadał swoje działanie. To rozróżnienie jest ważne: tekst nie mówi, że każdy poganin był ateistą ani że nie mógł odczuwać tęsknoty za sensem. Mówi o braku udziału w obietnicy przymierza i o życiu poza Chrystusem. Wcześniejsze wersety opisują grzech jako położenie wspólne ludziom, a nie podstawę do wywyższania jednej grupy nad drugą. Słowa „w tamtym czasie” wskazują na przeszłość, nie na ostateczny wyrok. Już następny werset mówi, że ci, którzy byli daleko, stali się bliscy przez krew Chrystusa. Zatem 2:12 nazywa rzeczywistą obcość, lecz nie kończy opowieści na wykluczeniu: przygotowuje kontrast między dawnym oddaleniem a nową wspólnotą w Chrystusie.

Ten werset opisuje położenie bez wyjścia na zewnątrz: „byliście poza Chrystusem, obcy względem społeczności Izraela i bez udziału w przymierzach obietnicy, niemający nadziei ani Boga na tym świecie”. Autor nie mówi tu o pojedynczych błędach, lecz o miejscu, w którym człowiek się znajduje. Praktyczna wartość tego fragmentu tkwi w precyzji. Ktoś, kto przez lata stoi z boku wspólnoty, nie zna jej języka i nie ma w niej swojego miejsca, może rozpoznać w tym opisie własne doświadczenie. Brak przymierza oznacza jednak coś więcej niż samotność. Oznacza brak konkretnego zobowiązania, na którym można by się oprzeć. Autor listu nie zostawia odbiorców w tym położeniu. W Liście do Efezjan 2:13 pojawia się słowo „teraz”, a zmiana ma swoje źródło w Chrystusie i Jego krwi, a nie w zasługach tych, którzy byli daleko. Ten zwrot nie cofa opisu z wersetu dwunastego, lecz pokazuje, że opis nie jest ostatnim słowem o człowieku. Warto zauważyć, że obok obcości autor wymienia także brak Boga. To mocne stwierdzenie, ponieważ dotyczy relacji, a nie tylko przynależności do grupy. Dalsza część rozdziału wiąże właśnie z tą relacją pojednanie, które przywraca bliskość, a nie tylko poprawia status.

„W tamtym czasie byliście poza Chrystusem, obcy względem społeczności Izraela i bez udziału w przymierzach obietnicy, niemający nadziei ani Boga na tym świecie” — tak Paweł przypomina adresatom ich dawną sytuację. Mówi o poganach, którzy nie należeli do Izraela i nie uczestniczyli w przymierzach, przez które Bóg przekazywał obietnicę. Nie opisuje każdej ludzkiej historii w taki sam sposób, lecz odsłania ciężar oddzielenia od Chrystusa i od obietnicy. Słowa „ani Boga na tym świecie” nie muszą znaczyć, że Bóg przestał być obecny w świecie. Ukazują raczej życie bez udziału w nadziei, którą Paweł wiąże z Bożym przymierzem. To samotność zakorzeniona głębiej niż brak pociechy w trudnym dniu. Jednak ten werset należy czytać w świetle następnego: „Ale teraz w Chrystusie Jezusie wy, którzy niegdyś byliście daleko, staliście się bliscy przez krew Chrystusa”. Odległość nie jest ostatnim słowem. Chrystus zbliża tych, którzy byli poza obietnicą, a dalszy obraz rozdzielającego muru wskazuje, że ta bliskość obejmuje również pojednanie ludzi między sobą. Nadzieja nie wyrasta tu z ludzkiego osiągnięcia, lecz z daru, który zmienia położenie tych, którzy byli daleko.