List do Kolosan 3:11 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset zamyka długą listę podziałów, które w świecie Kolosan wyznaczały, kto do kogo należy i kto ma jaką wartość. Grek i Żyd, obrzezany i nieobrzezany, barbarzyńca i Scyta, niewolnik i człowiek wolny dzielą się przecież pochodzeniem, religią, językiem i pozycją społeczną. Apostoł nie udaje, że te różnice znikają, ale odbiera im ostatnie słowo co do tego, kim człowiek jest przed Bogiem. „Lecz wszystkim we wszystkich jest Chrystus”, a więc wspólnota z Nim tworzy nową rzeczywistość, w której dotychczasowe etykiety tracą moc decydowania. Warto zauważyć, że ten fragment wyrasta z obrazu zdjęcia dawnego człowieka i ubrania się w nowego, który odnawia się ku poznaniu Boga (List do Kolosan 3:9-10). Nowa tożsamość nie jest więc kolejną etykietą, lecz życiem kształtowanym przez Chrystusa, widocznym w serdecznym miłosierdziu, cierpliwości i wzajemnym znoszeniu się (List do Kolosan 3:12-13). Człowiek, który długo czuł się gorszy przez swoje pochodzenie albo pozycję, może w tym zdaniu usłyszeć, że jego miejsce nie zależy od tego, kim byli jego przodkowie ani jak go widzą inni. Jest tu też cicha nadzieja dla wspólnot, które wciąż układają się według podziałów. W tym słowie Chrystus jest miarą, która obejmuje wszystkich.

W Kolosan 3:11 zdanie „A tu już nie ma” nie oznacza, że różnice między ludźmi zniknęły z życia. Paweł wymienia podziały etniczne, religijne i społeczne, które mogły określać, kto uchodził za swojego, a kto za obcego, kto był wolny, a kto niewolny. Kluczowe jest to, że żadna z tych kategorii nie wyznacza już przynależności do nowego człowieka. Kontekst pokazuje, co zajmuje jej miejsce. Dawny sposób życia ma ustąpić nowemu, który odnawia się ku poznaniu Boga. Zaraz potem Paweł wymienia miłosierdzie, dobroć, pokorę, cierpliwość i wzajemne przebaczenie. Nie są to cechy przypisane jednej grupie, lecz sposób życia wspólnoty, której jedność ma źródło w Chrystusie. Dlatego słowa „wszystkim we wszystkich jest Chrystus” nie zrównują wszystkich doświadczeń ani nie czynią różnic nieważnymi. Odbierają im rangę kryterium, według którego jedni mogą uważać się za bliższych Bogu, a innych odsuwać na margines. Chrystus jest centrum tej wspólnoty: nie jej etniczna jednolitość ani pozycja społeczna. Powiązany z tym obraz jednego Ciała w wersecie 15 podkreśla, że jedność nie usuwa członków, lecz określa ich wspólne życie.

Ten werset otwiera się słowem „tu”, które mówi o nowym porządku, a nie o geografii. Paweł wymienia podziały, które w starożytnym świecie wyznaczały pozycję człowieka: pochodzenie, religię, kulturę i status społeczny. Grek i Żyd, obrzezany i nieobrzezany, niewolnik i wolny należeli do różnych światów. Najmocniejsze jest zakończenie wersetu: „lecz wszystkim we wszystkich jest Chrystus”. Jego miejsce w tekście ma znaczenie. Wcześniej mowa o zdjęciu dawnego człowieka i ubraniu się w nowego, który odnawia się ku poznaniu Boga według obrazu Stwórcy. Wspólnota wyrasta z tej odnowy, bo wszyscy zostali ukształtowani przez tego samego Chrystusa. W życiu codziennym to zmienia miarę. Kiedy w pracy ktoś ocenia współpracownika po pochodzeniu albo pozycji, widzi tylko etykietę. Ten werset zmienia sposób patrzenia, ponieważ w każdym, kto należy do Chrystusa, On sam jest obecny. Werset nie wymazuje ludzkiej historii ani różnic kulturowych. Pokazuje, że żadna z tych różnic nie jest ostatnim słowem o człowieku. Ostatnie słowo należy do Chrystusa.

„A tu już nie ma Greka ani Żyda…” Paweł nie twierdzi, że różnice między ludźmi znikają ani że ich historie przestają mieć znaczenie. Wskazuje na głębszą przynależność: w nowym życiu, ukrytym z Chrystusem w Bogu, żadne pochodzenie, pozycja ani dawna granica nie wyznacza już wartości człowieka. Wspólnota Kolosan składała się z ludzi, których dzieliły język, obyczaje i status. Paweł mówi, że Chrystus jest „wszystkim we wszystkich”. To On staje się centrum ich wspólnego życia, a nie podobieństwo do siebie nawzajem. Dlatego słowa te prowadzą ku dalszym wezwaniom rozdziału: miłosierdziu, pokorze, cierpliwości i przebaczeniu. Jedność w Chrystusie nie jest samą deklaracją; nabiera kształtu w tym, jak ludzie odnoszą się do siebie. Można myśleć o stole, przy którym miejsca nie przydziela się według dawnej hierarchii. Każdy przychodzi z własną historią, lecz nikt nie zasiada tam jako miara godności pozostałych. Chrystus jest źródłem tej wspólnoty i jej pokojem. W Nim różnorodność pozostaje widoczna, ale przestaje być murem oddzielającym ludzi.