1 List do Koryntian 9:22 – znaczenie i zastosowanie

Fragment z 1 Listu do Koryntian 9:22 łatwo wziąć za ustępstwo, a jest w nim przede wszystkim czułość. Paweł opisuje, jak wchodził w świat ludzi, którzy żyli inaczej niż on. Przy Żydach żył jak Żyd, a przy tych, którzy pozostawali pod Prawem, przyjmował ich sposób myślenia. Nie zrezygnował jednak ze swojego sumienia. Zaraz w następnym wersecie zaznacza, że pozostaje pod prawem Chrystusa, więc bliskość nie wymagała od niego porzucenia wiary. Motywem jest troska o drugiego człowieka. Słowa „Dla słabych stałem się jak słaby, by pozyskać słabych” nie opisują ogólnej kondycji ludzkiej, lecz sytuację tych, którzy nie mogli albo nie umieli przyjąć Ewangelii w dotychczasowej formie. Apostoł nie oczekuje, że inni przejdą na jego język. Sam idzie w ich stronę i przyjmuje na siebie ich położenie. Końcowe słowa, „żeby w ogóle ocalić przynajmniej niektórych”, brzmią skromnie i szczerze. Nie obiecują powszechnego sukcesu. Pokazują raczej, że miłość bywa cierpliwym wysiłkiem, który nie zawsze przynosi widoczny owoc, a mimo to nie traci sensu. Najwięcej z tej pracy dzieje się w ukryciu, tam, gdzie ktoś zostaje w czyimś świecie z łagodnością i nie wymaga od drugiego gotowego języka.

Słowa „stałem się wszystkim dla wszystkich” mogą brzmieć jak pochwała dopasowania się do każdej sytuacji. Kontekst wyznacza jednak granicę tej myśli. Paweł mówi o rezygnacji z własnych praw i o przyjęciu perspektywy różnych ludzi, aby mogli usłyszeć Ewangelię. Nie twierdzi, że porzucił wierność Bogu: wobec tych, którzy nie podlegali Prawu, zaznacza, że nadal podlega prawu Chrystusowemu. Kluczowe rozróżnienie dotyczy więc celu i sposobu. Celem pozostaje pozyskanie ludzi dla Ewangelii; zmieniać może się sposób, w jaki Paweł się do nich zbliża. Wobec słabych nie stawia siebie w roli silniejszego, który osądza z dystansu, lecz przyjmuje ich położenie. Nie oznacza to udawania ani uznania każdej postawy za słuszną. Oznacza gotowość, by własna swoboda nie stała się przeszkodą dla drugiego. „Ocalić przynajmniej niektórych” nie jest obietnicą, że każdy przyjmie Ewangelię. Paweł mówi o swoim apostolskim wysiłku, nie o kontroli nad rezultatem. Werset ukazuje zatem wolność chrześcijańską jako zdolność do rezygnacji z przywileju dla dobra innych, przy zachowaniu wierności Chrystusowi.

Paweł pisze tu o czymś, co łatwo wziąć za zwykły zabieg taktyczny. Zdanie „Dla słabych stałem się jak słaby, by pozyskać słabych” opisuje jednak troskę, która zaczyna się od pytania, gdzie stoi drugi człowiek. Apostoł nie porzuca przy tym swojej tożsamości. Zaznacza, że nie jest wolny od prawa Bożego, lecz podlega prawu Chrystusowemu. Granica pozostaje więc wyraźna. W tych ramach pojawia się przestrzeń na zbliżenie. Drugie zdanie wersetu mówi o celu, a nie o pewności skutku: „żeby w ogóle ocalić przynajmniej niektórych” (1 List do Koryntian 9:22). Ta skromność jest ważna. Tekst nie obiecuje, że każdy odpowie, wskazuje jedynie kierunek działania. W wersecie 23 Paweł mówi, że wszystko czyni dla Ewangelii, aby mieć w niej swój udział. Elastyczność nie jest więc celem samym w sobie. Można to zobaczyć na przykład w życiu misjonarza, który przychodzi do ludzi z innej kultury. Może nauczyć się ich języka i zwyczajów, nie rezygnując z tego, w co wierzy. Zmienia się sposób bycia, a nie treść wiary. Podobnie ktoś, kto odwiedza chorego w szpitalu, może mówić cicho i wolno, a jednocześnie nie przestać mówić o Bogu. Ten fragment pokazuje, że troska o drugiego człowieka wymaga pokory wobec jego świata i wierności Chrystusowi.

W 1 Liście do Koryntian 9:22 Paweł opisuje służbę, która nie stawia własnych praw i przyzwyczajeń w centrum. Stał się „jak słaby”, by zbliżyć się do słabych i ich pozyskać. Nie oznacza to udawania ani porzucenia wierności Bogu. W sąsiednich wersetach wyjaśnia, że choć dostosowywał się do różnych ludzi, pozostawał pod prawem Chrystusa. Można wyobrazić sobie próg domu, przy którym ktoś zatrzymuje się, by nie wejść z hałasem w cudze życie. Taka bliskość wymaga uważności: słabość drugiego nie jest przeszkodą do usunięcia ani okazją do przewagi, lecz miejscem, w którym Ewangelia może zostać usłyszana bez przymusu. Paweł mówi o pozyskaniu ludzi dla Chrystusa, nie dla własnej korzyści. Słowa „przynajmniej niektórych” niosą pokorę. Apostoł nie ogłasza, że jego wysiłek ocali wszystkich, ani nie mierzy wierności pełnym sukcesem. Ewangelia jest jego celem i udziałem, a skutki pozostają poza jego kontrolą. W tym zdaniu jest więc zarazem gotowość oddania własnych przywilejów i zgoda na granice ludzkiego działania. Wierność może przyjąć różne kształty, lecz jej środek pozostaje ten sam.