1 List do Koryntian 9:21 – znaczenie i zastosowanie

Ten fragment mówi o pragnieniu bliskości, które nie każe nikogo oceniać z góry. Paweł pisze, że wobec tych, którzy byli pod Prawem, zachowywał się tak, jakby sam był pod Prawem, choć zaznacza, że nie był wolny od prawa Bożego, lecz podlegał prawu Chrystusowemu. Zbliżenie nie oznaczało więc porzucenia wierności. Apostoł nie rezygnował z tego, w co wierzył, lecz szedł tam, gdzie żyli inni, i tam ich szukał. Warto zauważyć, że Paweł mówi o własnym działaniu w pierwszej osobie. Jego gest ma charakter osobisty: chciał, by ludzie, dla których świat wiary był odległy lub obcy, mogli usłyszeć Ewangelię w języku ich doświadczenia. Czytany w ten sposób, werset pokazuje, że troska o drugiego człowieka może mieć wyraźny kształt wierności i zarazem czułości. Kluczowe pozostaje słowo „pozyskać”. Paweł nie trwa wśród tych, do których chce dotrzeć, z wygody. Jego obecność w ich świecie ma prowadzić ich do Chrystusa, a nie zacierać własną tożsamość. Najgłębszy sens tego wersetu wydaje się taki: prawdziwa bliskość może być wierna sobie i Bogu, ponieważ sama wyrasta z zakorzenienia w Bogu, który przychodzi do ludzi.

Paweł opisuje dostosowanie się do ludzi jako część swojej służby, nie jako porzucenie własnych przekonań. Wobec tych, którzy nie podlegali Prawu Mojżeszowemu, przyjmował sposób życia zrozumiały dla nich, aby mogli usłyszeć Ewangelię. Zaraz jednak dodaje ważne zastrzeżenie: nie jest wolny od prawa Bożego, lecz podlega prawu Chrystusowemu. Granica jest zasadnicza. Elastyczność w obyczajach nie oznacza dowolności moralnej. Kontekst rozdziału pokazuje, że Paweł rezygnuje z przysługujących mu praw, by nie stawiać własnej korzyści na drodze głoszenia. Nie chodzi więc o dopasowanie za wszelką cenę ani o udawanie kogoś innego. Chodzi o odróżnienie tego, co należy do Ewangelii, od własnych przyzwyczajeń i uprawnień. Współczesnym przykładem może być chrześcijanin, który rezygnuje z formy spotkania ważnej dla niego, aby nieznajomy czuł się swobodnie, nie rezygnując przy tym z prawdy ani miłości. „Prawo Chrystusowe” wskazuje, że wolność Pawła ma kierunek: jest podporządkowana Chrystusowi i służy innym. Pozyskiwanie ludzi nie usprawiedliwia więc manipulacji; miarą dostosowania pozostaje wierność Ewangelii.

Paweł nie przestaje być wolny, a mimo to dobrowolnie staje się taki jak ci, do których idzie. Werset zachowuje ważne rozróżnienie: apostoł nie jest „wolnym od prawa Bożego”, lecz „podlegającym prawu Chrystusowemu”. Zmienia się sposób bliskości z ludźmi, a fundament pozostaje ten sam. To rozróżnienie ma praktyczną wagę. Ktoś pracujący w zespole o innych zwyczajach może poznać jego język i rytm, nie rezygnując z uczciwości. Ktoś rozmawiający z bliskim spoza swojego kręgu wiary może szukać słów, które do niego dotrą, nie udając przekonań, których nie ma. W obu przypadkach celem jest pozyskanie człowieka, a nie zdobycie jego uznania. Fragment nie opisuje tej wolności jako pustej. Paweł wskazuje Chrystusa jako miarę swojego postępowania. Podobny ruch widać w sąsiednich wersetach, gdzie apostoł staje się jak Żyd, jak ten, kto jest pod Prawem, i jak słaby, by pozyskać tych, do których był posłany (1 List do Koryntian 9:20-22). Wszystko to czyni, jak sam pisze, dla Ewangelii. Ten werset pokazuje, że gotowość do bycia blisko drugiego człowieka i wierność Chrystusowi mogą iść razem, ponieważ oba służą jednemu celowi.

Paweł opisuje tu wolność, która nie staje się obojętnością. Wobec ludzi niepodlegających Prawu potrafi przyjąć ich sposób życia, lecz zarazem wyraźnie zaznacza, że nie jest wolny od prawa Bożego: podlega prawu Chrystusowemu. Bliskość nie oznacza więc porzucenia wierności, lecz gotowość, by nie stawiać własnych zwyczajów na drodze Ewangelii. W tym rozdziale Paweł mówi o rezygnacji z praw, które mu przysługują, i o stawaniu się sługą dla innych. Jego postawa przypomina przekroczenie progu cudzego domu: przybysz nie żąda, by wszystko urządzono według jego upodobań. Nie przestaje jednak być sobą ani nie oddaje tego, czemu jest wierny. Tak rozumiane dostosowanie służy spotkaniu, nie zdobywaniu uznania za wszelką cenę. „Pozyskać” nie znaczy tu manipulować ludźmi. Chodzi o to, by Ewangelia mogła do nich dotrzeć, a przynajmniej niektórym przynieść ocalenie. Paweł nie twierdzi, że każda różnica jest nieważna; wskazuje raczej, że własna swoboda może ustąpić miejsca dobru drugiego. Prawo Chrystusowe nadaje tej wolności kierunek: nie ku samowoli, lecz ku miłości, która potrafi zrezygnować z przywileju, nie porzucając prawdy.