1 List do Koryntian 9:20 – znaczenie i zastosowanie

Paweł opisuje tu sposób obecności, który łatwo przeoczyć. „Dla Żydów stałem się jak Żyd, aby pozyskać Żydów” – czasownik „stałem się” mówi o ruchu w stronę drugiego człowieka, a nie tylko o zmianie stroju czy sposobu mówienia. Apostoł wszedł w cudzy świat tak, by ludzie nie czuli, że ktoś stoi nad nimi z góry. Ta bliskość nie oznacza jednak rozmycia siebie. W 1 Liście do Koryntian 9:21 Paweł zaznacza, że nie jest wolny od prawa Bożego, lecz podlega prawu Chrystusowemu. Jego pochylenie się nad innymi nie jest więc udawaniem kogoś innego, lecz wiernością, która potrafi być obecna w cudzym doświadczeniu bez utraty własnego kręgosłupa. Wymaga to uważności, bo najpierw trzeba usłyszeć, w jakim miejscu drugi człowiek naprawdę stoi. Słowo „aby pozyskać” brzmi trochę chłodno, lecz za nim stoi pragnienie, by nikt nie został sam przed Bogiem. Najbardziej poruszający rys tego fragmentu to troska, która nie czeka, aż drugi człowiek przyjdzie, lecz sama wychodzi mu naprzeciw. Taka obecność nie spełnia się w jednym geście, tylko w cierpliwym trwaniu przy ludziach w ich własnych sytuacjach.

W tym wersecie Paweł opisuje dostosowanie sposobu działania, nie porzucenie własnych przekonań. „Dla Żydów stałem się jak Żyd” nie musi oznaczać, że przestał być Żydem. Wskazuje raczej, że wśród Żydów potrafił postępować w sposób zrozumiały i bliski ich zwyczajom, aby pozyskać ich dla Ewangelii. Ważne jest dopowiedzenie o Prawie: Paweł nie uważa się już za podlegającego mu w dawnym sensie, lecz potrafi przyjąć perspektywę ludzi, którzy nadal żyją pod jego wymaganiami. Nie twierdzi przy tym, że wszystkie różnice między nim a nimi znikają. Jego elastyczność ma granicę: nie oznacza odrzucenia prawa Bożego, jak wyjaśnia w następnym wersecie, lecz podległość prawu Chrystusowemu. Kontekst rozdziału pokazuje, że ta postawa wiąże się z rezygnacją z własnych uprawnień dla dobra głoszenia Ewangelii. Paweł nie dostosowuje jej treści do odbiorców; zmienia sposób, w jaki do nich dociera. To rozróżnienie chroni zarówno przed sztywnym narzucaniem własnych zwyczajów, jak i przed utożsamieniem otwartości z bezgranicznym kompromisem. Celem pozostaje Ewangelia, a nie samo dopasowanie.

Paweł pisze o sobie w sposób, który na pierwszy rzut oka może zaskakiwać: „Dla Żydów stałem się jak Żyd, aby pozyskać Żydów”. Motywem nie była utrata własnej tożsamości. Celem było dotarcie do ludzi, którzy żyli pod Prawem Mojżeszowym. Ten fragment pokazuje, że wierność Ewangelii nie polega na sztywnym trzymaniu się własnych przyzwyczajeń. Apostoł zna swoją wolność, bo w 1 Liście do Koryntian 9:1 sam pyta: „Czyż nie jestem wolny?”. Mimo to potrafi zrezygnować z przysługujących mu praw, aby nie stawiać ludziom zbędnych przeszkód. Najważniejsze jest jednak to, co Paweł zachowuje. W 1 Liście do Koryntian 9:21 zaznacza, że nie jest wolny od prawa Bożego, ponieważ podlega prawu Chrystusa. Jego gotowość do dostosowania się ma więc oparcie w zobowiązaniu wobec Chrystusa, a nie w chęci przypodobania się innym. Cel jest tu wyraźnie wskazany: pozyskać. Paweł nie szuka poklasku ani własnej wygody. Zależy mu na tym, by dotrzeć do ludzi tam, gdzie naprawdę żyją, i nie stracić przy tym prawdy o Chrystusie.

Paweł opisuje, jak podporządkowuje własną wolność celowi głoszenia Ewangelii. Wobec Żydów przyjmuje sposób życia bliski tym, którzy pozostają pod Prawem, choć sam nie uważa się za podlegającego mu w ten sam sposób. Nie przedstawia tego jako porzucenia wiary ani udawania dla korzyści. W dalszym kontekście wyjaśnia, że nie jest wolny od prawa Bożego, lecz podlega prawu Chrystusowemu. Wolność nie staje się tu przywilejem strzeżonym za wszelką cenę. Paweł ogranicza korzystanie z własnych praw, aby nie stawiać ich między drugim człowiekiem a Ewangelią. Jego postawa przypomina wejście na próg cudzej wspólnoty: nie po to, by zatrzeć własną tożsamość, lecz by spotkać ludzi tam, gdzie są. Ten fragment nie nakazuje bezwarunkowego dopasowania się ani rezygnacji z prawdy. Wskazuje raczej na uważność wobec tych, do których kierowane jest świadectwo. W centrum pozostaje Ewangelia, nie swoboda Pawła ani jego pozycja. Tak rozumiana służba nadaje wolności kierunek: staje się ona gotowością, by nie czynić z własnych uprawnień przeszkody w spotkaniu z drugim człowiekiem.