1 List do Koryntian 10:19 – znaczenie i zastosowanie

Paweł zadaje pytanie, które wyrasta wprost z jego poprzednich słów. Przed chwilą mówił o kielichu błogosławieństwa i chlebie jako o udziale w Krwi i Ciele Chrystusa, a teraz zatrzymuje się, jakby sprawdzał, czy nie zostanie źle zrozumiany. Słychać w tym troskę o słuchaczy, którzy mogliby pomylić jedno z drugim. Zdanie „Lecz po co to mówię?” brzmi jak głos kogoś, komu zależy na tym, by został dobrze zrozumiany, a nie tylko by miał rację. Kolejne dwa pytania apostoł stawia sobie sam: czy ofiara złożona bożkom jest czymś, i czy sam bożek jest czymś. Odpowiedź przychodzi w następnym wersecie, gdzie mówi, że to, co poganie ofiarują, składają demonom, a nie Bogu. Dla wspólnoty, do której pisze, mogło to być bardzo konkretne, bo ofiary i posiłki były częścią codziennego życia. Paweł nie każe jednak nikomu bać się pustego posągu. Wskazuje raczej, kto stoi za tym, co ludzie czynią przed bożkami. Ta różnica ma znaczenie dla każdego, kto chce wiedzieć, komu jest wierny. W tym krótkim pytaniu widać więc coś ważnego: prawda ma być nie tylko wypowiedziana, ale też zrozumiana. Pytanie Pawła nie zamyka rozmowy, tylko prowadzi ją dalej, ku temu, co w niej najważniejsze.

Pytanie Pawła w 1 Liście do Koryntian 10:19 może brzmieć jak unieważnienie wcześniejszego ostrzeżenia: skoro bożek „jest czymś” czy ofiara ma szczególną moc? Odpowiedź wymaga rozróżnienia między samym przedmiotem kultu a uczestnictwem w kulcie. Paweł nie przypisuje posągom boskiej natury ani niezależnej mocy. Nie wynika z tego jednak, że udział w obrzędzie jest obojętny. W kolejnych wersetach wyjaśnia, że pogańskie ofiary nie są składane Bogu, lecz demonom, a uczestnictwo przy stole wyraża więź z tym, komu oddaje się cześć. Kontrastuje to z kielichem i chlebem, które oznaczają udział w Chrystusie i jedność wspólnoty. Werset 19 porządkuje więc argument, zamiast usuwać jego powagę: rzecz sama w sobie nie jest bogiem, lecz religijny akt ma znaczenie przez więź, którą wyraża. W kontekście Koryntu pytanie dotyczyło nie abstrakcyjnej teorii o istnieniu bożków, ale tego, czy chrześcijanie mogą łączyć udział w Wieczerzy Pańskiej z udziałem w uczcie związanej z kultem pogańskim. Odpowiedź Pawła brzmi: nie da się przypisać takim stołom równorzędnego znaczenia. Wierność Chrystusowi dotyczy nie tylko przekonań, lecz także wspólnotowych aktów, które te przekonania ucieleśniają.

Paweł przerywa wywód i pyta wprost, po co to mówi. Potem pyta: „Czy może jest czymś ofiara złożona bożkom? Albo czy sam bożek jest czymś?”. Oba pytania są retoryczne, a odpowiedź pada w następnym wersie: to, co poganie ofiarują, składają demonom, a nie Bogu. Wynika z tego, że liczy się nie tylko sam przedmiot na stole, lecz to, z kim człowiek przez niego łączy się. Ten fragment ma wymiar bardzo praktyczny. Można wyobrazić sobie kogoś, kto przy ofiarnym posiłku mówi sobie, że skoro bożek nic nie znaczy, to talerz jest tylko talerzem. Paweł pokazuje jednak, że wspólny stół mówi coś więcej niż skład potrawy. Kto je z kielicha, bierze udział w tym, co się przy nim dzieje, a z kielicha Pana i z kielicha demonów pić nie można. Werset nie uczy, że bożki są równe Bogu. Paweł zestawia Pana z demonami i mówi o wierności, która nie znosi podwójnej lojalności. Tekst opisuje więc przede wszystkim serce i wybory, a nie zamyka rozmowy na liście zakazów. Mądrość polega na tym, by rozpoznać, czemu dana rzecz służy i komu zostaje oddana.

Paweł pyta: „Czy może jest czymś ofiara złożona bożkom? Albo czy sam bożek jest czymś?”. Nie przypisuje bożkom boskiej mocy ani nie stawia ich na równi z Bogiem. Pytanie porządkuje spojrzenie: sam posąg nie jest Bogiem, a pokarm nie staje się przez obrzęd czymś nadprzyrodzonym. Jednak zewnętrzny znak może wyrażać przynależność, a udział w obrzędzie nie jest duchowo obojętny. Wcześniej Paweł mówi o kielichu i chlebie jako udziale w Chrystusie, a zaraz potem ostrzega przed wspólnym stołem demonów. W tym świetle jego pytanie nie jest pozwoleniem na uczestnictwo w każdym kulcie. Rozróżnia brak boskości bożka od powagi więzi, którą człowiek podejmuje przez udział w kulcie. Następny werset wyraźnie nazywa to, co poganie składają w ofierze, ofiarą dla demonów. Można pomyśleć o stole: sam chleb nie opowiada całej historii, lecz wspólny posiłek może oznaczać, z kim i czemu dana wspólnota oddaje cześć. Paweł nie pozwala, by lekceważenie bożków przesłoniło znaczenie lojalności. Wierność Chrystusowi obejmuje nie tylko przekonanie, że Bóg jest jeden, lecz także udział w tym, co wyraża tę wierność.