List do Rzymian 9:26 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset niesie w sobie gorycz odrzucenia i zarazem jej przełamanie. Paweł przytacza tu słowa, które w kontekście wersetu 25 pochodzą z proroctwa Ozeasza, a więc mówią o ludziach, którym odebrano poczucie przynależności. Zdanie „Wy nie jesteście moim ludem” brzmi jak wyrok wypowiedziany w bólu i zostawia po sobie pustkę. Właśnie w tym miejscu pada coś nowego: „tam będą ich nazywać synami żywego Boga”. Bóg nie cofa wcześniejszego słowa, żeby uśmierzyć ten ból, i nie udaje, że raniące zdanie nigdy nie padło. Ustanawia nową nazwę dokładnie tam, gdzie wcześniej panowało przekonanie o odrzuceniu. Ta obietnica nie przynosi szybkiej ulgi, ale ma moc zmienić to, co wcześniej wydawało się ostateczne. Ten sam Paweł, który wyznaje swój nieprzerwany smutek z powodu rodaków, nie zatrzymuje się na bólu. Według tego wersetu bliskość Boża może zacząć się właśnie tam, gdzie człowiek sądził, że dla niego nie ma już miejsca, a nowa nazwa, którą Bóg nadaje, jest nazwą synowską.

„W miejscu” jest tu ważne: słowa odrzucenia nie wyznaczają ostatniego rozdziału historii. Paweł przywołuje proroctwo Ozeasza, by ukazać, że Bóg może nazwać swoim ludem tych, o których wcześniej mówiono: „Wy nie jesteście moim ludem”. Odmiana losu nie wynika z ich zasług, lecz z Bożego powołania i miłosierdzia. W bezpośrednim kontekście Listu do Rzymian 9:24 Paweł mówi o powołanych zarówno spośród Żydów, jak i pogan. Obietnica z wersetu 26 pomaga wyjaśnić, jak poganie mogą należeć do ludu Boga: nie przez przejęcie cudzej historii ani przez samą przynależność etniczną, lecz dlatego, że Bóg ich wzywa. Określenie „synami żywego Boga” wyraża bliską, otrzymaną relację, a nie tytuł zdobyty własnym wysiłkiem. Nie należy jednak wyrywać tego zdania z troski Pawła o Izrael. W kolejnych wersetach mowa także o „Reszcie” Izraela, a więc tekst nie ogłasza po prostu, że jeden naród został zastąpiony przez inny. Pokazuje raczej zaskakującą szerokość Bożego miłosierdzia: dawna granica „ludu” nie ogranicza Jego powołania.

Słowa z Księgi Ozeasza, które Paweł przytacza w Liście do Rzymian 9:26, łączą miejsce odrzucenia z miejscem nowego imienia. Tam, gdzie powiedziano: „Wy nie jesteście moim ludem”, będą ich nazywać synami żywego Boga. To samo miejsce i te same słowa, a jednak zmienia się to, kto wypowiada nazwę. Paweł umieszcza ten fragment w większym wywodzie. Pisze o naczyniach gniewu i o naczyniach zmiłowania, powołanych spośród Żydów i pogan (9:22-24). Słowa Ozeasza odnosi do tych, którzy nie należeli do ludu Bożego z pochodzenia. W tym miejscu Paweł mówi też o usprawiedliwieniu z wiary (9:30), ale tu koncentruje się na powołaniu. Nie mówi, kto na nie zasłużył, lecz kogo Bóg wzywa. W tym wersecie najmocniej wybrzmiewa prostota: imię nadaje Ten, który wzywa. Ludzie mogą oceniać, odsuwać i wykluczać, ale nie mają władzy nad ostatnim słowem o przynależności. Miejsce, z którego ktoś został odrzucony, nie zamyka jego historii. Werset zapowiada zmianę nazwy, a nie tylko zmianę ludzkich opinii.

Słowa „Wy nie jesteście moim ludem” niosą ciężar odrzucenia: wspólnota zostaje nazwana tak, jakby nie miała miejsca przy Bogu. Paweł przywołuje jednak obietnicę, w której to samo miejsce staje się przestrzenią nowego imienia: „tam będą ich nazywać synami żywego Boga” (List do Rzymian 9:26). Ważne jest właśnie to „tam”. Bóg nie omija miejsca dawnego wykluczenia ani nie udaje, że nie padły bolesne słowa. W jego obrębie ogłasza przynależność, której źródłem jest Jego miłosierdzie. Nie chodzi o zdobycie rodzinnego imienia własnym wysiłkiem, lecz o przyjęcie go jako daru. W bezpośrednim kontekście Paweł mówi o powołaniu ludzi spośród Żydów i pogan, cytując Ozeasza. Zaraz potem przytacza słowa Izajasza o ocalonej Reszcie Izraela. Ten fragment nie pozwala więc zamienić nadziei dla narodów w prostą opowieść o odrzuceniu Izraela. Ujawnia raczej tajemnicę Bożego miłosierdzia, które przekracza granice, nie unieważniając bólu Pawła o jego rodaków. „Synowie żywego Boga” to imię zakorzenione w żywej relacji, nie w ludzkiej ocenie. W miejscu, gdzie wspólnota słyszała, że nie należy, Bóg otwiera możliwość przynależności.