List do Rzymian 9:23 – znaczenie i zastosowanie

Ten fragment wyrasta z trudnej rozmowy o wybraniu i o tajemnicach, których człowiek nie zawsze potrafi ogarnąć rozumem. Apostoł Paweł pisze o tym, że Bóg znosił naczynia zasługujące na gniew z wielką cierpliwością, a w „Liście do Rzymian 9:23” podaje cel tego działania: „i żeby dać poznać bogactwo swojej chwały względem naczyń objętych zmiłowaniem, które już wcześniej przygotował do chwały”. Te słowa wskazują kierunek całej części tekstu, czyli ku chwale Bożej objawionej w zmiłowaniu. Obraz naczynia jest bliski każdemu, kto zna codzienne kruchości. Tekst mówi o naczyniach „objętych zmiłowaniem”, czyli takich, które zostały otoczone Bożą łaską, a nie o tych, które same wypracowały swoją wartość. Słowa „już wcześniej” pokazują, że przygotowanie wychodzi od Boga i dokonuje się przed jakimkolwiek ludzkim wysiłkiem, a nie jako jego nagroda. Ten fragment niesie ukojenie dla tego, kto nosi w sobie wątpliwość, czy jest wystarczająco dobry. Chwała Boża ujawnia się w zmiłowaniu, czyli w darze, który przychodzi pierwszy. Przy tym obrazie lęk o własną wartość może na chwilę ustąpić miejsca zaufaniu wobec Tego, który przygotował naczynie.

W Liście do Rzymian 9:23 Paweł kontynuuje obraz garncarza i naczyń. Mówi o „naczyniach objętych zmiłowaniem”, przez które Bóg daje poznać bogactwo swojej chwały. Kluczowe jest tu nie tylko to, kim są te naczynia, lecz także to, co o nich mówi tekst: ich przyszłość opiera się na Bożym miłosierdziu, a nie na własnym roszczeniu do zasługi. Werset należy czytać w świetle bólu Pawła o jego rodaków oraz pytania o Bożą sprawiedliwość i wolę. Nie jest to abstrakcyjna formuła o ludzkiej wartości. W kolejnym wersecie Paweł wyraźnie mówi, że powołani pochodzą zarówno spośród Żydów, jak i spośród pogan. Cytaty z Ozeasza rozwijają tę myśl: Bóg nazywa swoim ludem tych, którzy wcześniej tak nie byli nazywani. Sformułowanie „już wcześniej przygotował do chwały” przypisuje Bogu inicjatywę, ale sam werset nie rozstrzyga wszystkich sporów o to, jak Boże wybranie łączy się z ludzką odpowiedzialnością. Jego nacisk jest skromniejszy i zarazem mocny: chwała, którą Bóg objawia, ukazuje wielkość Jego zmiłowania.

Werset 23 jest dalszym ciągiem zdania zaczętego w wersecie 22, gdzie Paweł pisze o Bogu, który z wielką cierpliwością znosi naczynia zasługujące na gniew. Cel tego działania wskazuje właśnie werset 23: „i żeby dać poznać bogactwo swojej chwały względem naczyń objętych zmiłowaniem, które już wcześniej przygotował do chwały”. Mowa więc o zamyśle, w którym Bóg objawia swoją chwałę. Obraz garncarza z wersetów 20 i 21 podkreśla, że glina nie ma prawa stawiać pytań twórcy. Werset 23 przesuwa jednak uwagę z pytania „dlaczego” na pytanie „po co”. Odpowiedzią jest chwała Boża, a jej bogactwo ujawnia się przez ludzi objętych zmiłowaniem. Werset 24 wskazuje, że są to ci, których Bóg powołał spośród Żydów i pogan. Paweł mówi, że Bóg „już wcześniej przygotował” te naczynia. Tekst nie opisuje tu żadnych etapów ani ich kolejności. Zwraca uwagę na to, że Boży zamysł poprzedza to, jak ludzie widzą własną historię. Dla kogoś, kto wciąż wraca myślami do swoich upadków, ten fragment oznacza przede wszystkim przesunięcie punktu oparcia. Jego pewność nie zależy od tego, jak dobrze poradził sobie ze swoimi słabościami, lecz od tego, do czego Bóg go przygotował. Nie znaczy to, że grzech traci znaczenie. Znaczy to, że dzieło pozostaje w rękach garncarza.

Werset łączy Boże miłosierdzie z Jego chwałą: Bóg daje poznać jej bogactwo „względem naczyń objętych zmiłowaniem”. Obraz naczyń przywołuje glinę i garncarza z wcześniejszych zdań, ale tutaj uwaga spoczywa na tym, co naczynia otrzymują: nie zaszczyt zdobyty własną siłą, lecz miejsce w zamyśle miłosierdzia. Słowa o wcześniejszym przygotowaniu do chwały nie są zaproszeniem do pewności, że można rozstrzygnąć los każdej osoby. Paweł mówi w trudnym fragmencie o Bożej wolności, a zarazem o głębokim bólu z powodu swoich rodaków. Chwała nie staje się więc chłodną teorią o przeznaczeniu. W dalszym toku wywodu pojawia się lud powołany zarówno spośród Żydów, jak i pogan, a miłosierdzie obejmuje tych, których wcześniej nazywano „nie moim ludem”. Naczynie nie tworzy samo swojej zawartości. Obraz ten kieruje uwagę ku darowi, który poprzedza ludzką zasługę, i ku Bogu, którego miłosierdzie nie mieści się w granicach jednej wspólnoty. Chwała objawia się tu jako hojność, która gromadzi ludzi w Bożym ludzie.