List do Rzymian 9:19 – znaczenie i zastosowanie

Ten wers brzmi jak głos kogoś, kto dłużej nie potrafi milczeć. Paweł nie zaczyna tego fragmentu od chłodnego wykładu. Najpierw mówi o wielkim smutku i nieprzerwanym bólu w swoim sercu (List do Rzymian 9:2), a dopiero potem pojawia się pytanie: „Powiesz mi na to: Dlaczego więc Bóg czyni jeszcze wyrzuty? Kto bowiem może się sprzeciwić Jego woli?” Ta rozmowa rodzi się z bólu, a nie z ciekawości. Ten sam list pokazuje, że Paweł nie ucieka od tego pytania. W dalszych wersetach odpowiada, że Bóg okazuje miłosierdzie według swojej woli, a nie według ludzkich zabiegów (List do Rzymian 9:15-16). Stanowczość, z jaką zwraca się do rozmówcy, nie brzmi jednak jak wyrok z dystansu, ponieważ ten sam apostoł wcześniej otwarcie mówi o własnym cierpieniu. Dlatego w tym wersecie warto usłyszeć nie tylko granicę ludzkiego rozumu, ale także miejsce, w którym trudne pytanie może zostać wypowiedziane przed Bogiem. Ból, który rodzi słowa „dlaczego”, nie musi być odsuwany na bok. Paweł nie rozwiązuje wszystkiego ludzką logiką, a jednak nie pozwala, by ostatnie słowo należało do naszego rozumienia.

Werset 19 nie jest samodzielnym rozstrzygnięciem, lecz głosem rozmówcy w sporze, który Paweł prowadzi w Liście do Rzymian 9: „Dlaczego więc Bóg czyni jeszcze wyrzuty? Kto bowiem może się sprzeciwić Jego woli?”. Pytanie wyrasta z wcześniejszego stwierdzenia, że Bóg okazuje miłosierdzie, komu chce, a kogo chce, czyni zatwardziałym. Jeśli Jego wola jest skuteczna, rozmówca pyta, jak człowiek może odpowiadać za swoje postępowanie. Paweł nie pomija napięcia między Bożą suwerennością a ludzką odpowiedzialnością. Nie odpowiada jednak teorią, która usuwałaby jedną z tych prawd. W następnym wersecie przypomina o różnicy między Stwórcą a stworzeniem, porównując człowieka do glinianego naczynia i Boga do garncarza. To przesuwa uwagę: pytanie dotyczy nie tylko sprawiedliwości ludzkich osądów, lecz także granic ludzkiego rozeznania wobec Bożych zamiarów. Chrześcijanie różnie wyjaśniają, jak pogodzić wybór Boga z odpowiedzialnością człowieka. Sam werset nie rozstrzyga wszystkich tych sporów. Pokazuje jednak, że nauka o Bożym miłosierdziu nie jest dla Pawła pretekstem do obojętności wobec ludzi: rozdział zaczyna się od jego głębokiego smutku o rodaków. Boża wolność pozostaje tajemnicą, ale w tym fragmencie nie zostaje oddzielona od miłosierdzia.

Ten werset brzmi jak głos kogoś, kto czuje, że w planie Bożym coś nie gra. Apostoł nie stawia tego pytania z zimnym dystansem. Wcześniej, w Liście do Rzymian 9:1-3, pisze o wielkim smutku i nieprzerwanym bólu z powodu swoich rodaków. Pytanie o wyrzuty wypływa więc z serca, które bardzo zależy od drugich ludzi, i właśnie dlatego waży tak wiele. Paweł nie odpowiada tu długim wykładem. Najpierw oddaje głos rozmówcy, który czuje się pokrzywdzony. Potem przypomina, że stworzenie nie jest sędzią Stwórcy. Obraz garncarza z Listu do Rzymian 9:20-21 mówi to prosto: naczynie nie wybiera swojego kształtu, a garncarz ma nad gliną prawdziwą władzę. Ten obraz nie wyśmiewa pytającego, lecz porządkuje jego miejsce wobec Boga. Warto jednak zauważyć, że sama wątpliwość została zapisana w Piśmie. Biblia nie ukrywa trudnego pytania i nie udaje, że nikt go nie zadaje. Obok niego stawia obraz Boga, który znosi naczynia zasługujące na gniew z wielką cierpliwością i pokazuje bogactwo swojej chwały wobec naczyń objętych zmiłowaniem. Napięcie pozostaje, ale zostaje umieszczone w większym obrazie wierności, miłosierdzia i cierpliwości Boga.

„Dlaczego więc Bóg czyni jeszcze wyrzuty? Kto bowiem może się sprzeciwić Jego woli?” W Liście do Rzymian 9:19 Paweł wypowiada zarzut, który rodzi się wobec tajemnicy Bożego miłosierdzia i władzy: jeśli Boża wola jest niezależna od ludzkiego oporu, jak można mówić o odpowiedzialności człowieka? Samo pytanie nie jest jeszcze odpowiedzią ani prostą formułą rozwiązującą napięcie. Warto usłyszeć je w szerszym tonie tego rozdziału. Paweł zaczyna od głębokiego smutku z powodu swoich rodaków, a potem mówi o Bogu, który okazuje miłosierdzie. Rozważanie o wybraniu nie jest więc chłodną spekulacją. Dotyka zbawienia, cierpienia i granic ludzkiego pojmowania Bożych zamysłów. Zaraz potem pojawia się obraz gliny i garncarza. Nie unieważnia on powagi pytania, lecz przypomina, że stworzenie nie obejmuje całej wiedzy ani władzy Stwórcy. Ten obraz może budzić pokorę, ale nie powinien służyć do lekceważenia bólu ani do osądzania, kto zasługuje na miłosierdzie. W tym fragmencie ostatnie słowo należy do Boga, który okazuje miłosierdzie, a nie do ludzkiej pewności, że potrafi Go przejrzeć.