List do Rzymian 8:4 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset zaczyna się od słowa „aby”, dlatego czytany jest w świetle tego, co Bóg uczynił wcześniej. W Liście do Rzymian 8:3 to Bóg zesłał swego Syna, a werset 4 mówi o skutku tego działania: o tym, że to, czego domaga się Prawo, wypełnia się w nas. Warunkiem jest sposób postępowania, który apostoł opisuje jako życie według Ducha, a nie według ciała. Paweł w wersecie 5 nazywa to dążeniem, bo to, dokąd kieruje się serce i uwaga, kształtuje dalszą drogę. Słowo „postępujemy” pokazuje życie jako drogę przebywaną krok po kroku, a nie jako jednorazowe rozstrzygnięcie. Sam tekst nie obiecuje, że każdy dzień będzie wolny od upadków. Wersety 6 i 7 mówią jedynie o tym, że dążenie Ducha prowadzi do życia i pokoju, a dążenie ciała pozostaje wrogie Bogu. Najmocniej wybrzmiewa w tym fragmencie kolejność działania Boga: najpierw dar Syna, a dopiero potem droga, którą można przebyć niepewnym krokiem, ale w stronę życia. Prawo zostaje tu wypełnione przez to, co Bóg sam podjął, a człowiek zostaje wezwany do życia w zgodzie z Duchem.

W Liście do Rzymian 8:4 Paweł pokazuje, że Boże działanie nie kończy się na uwolnieniu od potępienia. Celem jest także to, by „to, co nakazuje Prawo, wypełniło się w nas”. Nie znaczy to, że człowiek sam osiąga sprawiedliwość przez bezbłędne przestrzeganie przepisów. W poprzednim wersecie Paweł przypisuje dokonanie tego Bogu: przez Syna potępił grzech, a teraz mówi o życiu kształtowanym przez Ducha. Kluczowe rozróżnienie dotyczy więc źródła posłuszeństwa. Życie „według ciała” oznacza tu kierowanie się pragnieniami, które opierają się Bogu, a nie po prostu życie w fizycznym ciele. Życie według Ducha zmienia kierunek dążeń. Widać to choćby wtedy, gdy ktoś rezygnuje z odwetu i szuka pojednania albo wybiera prawdę, choć kłamstwo przyniosłoby doraźną korzyść. „Wypełniło się w nas” wskazuje na owoc Bożego działania w ludziach należących do Chrystusa, nie na zasługę, która kupuje ich przyjęcie przez Boga. Werset nie opisuje pełnej bezgrzeszności, lecz nowy porządek życia: Duch prowadzi ku temu, czego Prawo domagało się, a czego grzech nie pozwalał wypełnić.

Apostoł Paweł pisze, że to, co nakazuje Prawo, ma się wypełnić w wierzących, „o ile postępujemy nie według ciała, ale według Ducha”. Najważniejszy jest tu warunek. Wypełnienie Prawa wiąże się przede wszystkim z kierunkiem, w którym idzie całe życie, a nie tylko z wysiłkiem, by odhaczyć kolejne przepisy. Kontekst pomaga zobaczyć, skąd to się bierze. W Liście do Rzymian 8:3 czytamy, że Bóg dokonał tego, czego Prawo nie mogło dokonać, ponieważ ciało czyniło je bezsilnym. Ludzkie wysiłki same nie wystarczą, bo źródłem tej zmiany jest działanie Boga. W Liście do Rzymian 8:5 ten kierunek zostaje nazwany wprost. Jedni dążą do tego, czego chce ciało, drudzy do tego, czego chce Duch. Dążenie, czyli to, za czym serce idzie na co dzień, kształtuje wybory. Przykładowo ktoś, kto rano sięga najpierw po modlitwę, a dopiero potem po telefon, nie łamie tym żadnego przepisu, ale wyraźnie przesuwa swoje życie w stronę Ducha. Werset nie obiecuje, że taka droga będzie łatwa. Pokazuje jednak, gdzie Prawo znajduje swoje wypełnienie: tam, gdzie życie zwraca się ku Duchowi, a nie tam, gdzie człowiek jedynie pilnuje każdej litery przepisu.

W Liście do Rzymian 8:4 Paweł mówi o celu Bożego działania: wymaganie Prawa ma wypełnić się „w nas”. Nie przedstawia tego jako osiągnięcia, które człowiek zdobywa własną siłą. Tuż wcześniej wskazuje, że Bóg uczynił to, czego Prawo nie mogło dokonać z powodu ludzkiej słabości: potępił grzech w ciele Syna. Teraz życie kształtuje Duch. To przemiana zakorzeniona w przynależności do Chrystusa, nie w lęku przed odrzuceniem. „Według ciała” i „według Ducha” opisują dwa kierunki życia, nie dwa rodzaje ludzi niezmiennie zamkniętych w swoich losach. W kolejnych słowach Paweł wiąże dążenie Ducha z życiem i pokojem. Werset nie obiecuje bezbłędności ani łatwego losu. Pokazuje, że Boża łaska nie zatrzymuje się na uwolnieniu od potępienia; prowadzi ku życiu, w którym dobro nakazane przez Prawo staje się owocem obecności Ducha. Można myśleć o tym jak o gałęzi czerpiącej życie z drzewa. Nie wydaje owocu przez sam wysiłek, lecz naprawdę go wydaje. Tak Paweł łączy dar Boga z przemianą: spełnienie Prawa dokonuje się w ludziach prowadzonych przez Ducha, a nie obok ich życia.