List do Rzymian 3:27 – znaczenie i zastosowanie

Pytanie o chlubienie się brzmi w tym fragmencie prawie jak westchnienie kogoś, kto od dawna liczy własne zasługi. Paweł nie odpowiada na nie długim wykładem, tylko krótkim stwierdzeniem: „Została uchylona!”. Dla serca, które ciągle musi na coś zasłużyć, to słowo ma wyraźny ciężar. Jeśli przyjęcie zależy od tego, czy wystarczająco dobrze wypełniamy nakazy, lęk o to, czy wystarczy, nigdy nie znika. Apostoł wskazuje inną drogę, „przez prawo wiary”. Warto zauważyć, że nie opisuje wiary jako kolejnego wysiłku do odhaczenia. Człowiek, który przychodzi z pustymi rękami, nie musi udawać, że ma czym się pochwalić. Wcześniej w tym liście Paweł przypomina, że wszyscy zgrzeszyli i są pozbawieni chwały Bożej (zob. List do Rzymian 3:23), więc żadna zasługa nie stoi na równi z łaską. Ta prawda nie zamyka drogi, lecz ją otwiera. Najciekawsze jest to, że w wersecie 31 Paweł pyta: „Czy więc przez wiarę obalamy Prawo?”. Odpowiada stanowczo, że nie. Prawo nie zostaje odrzucone, tylko odzyskuje swoje właściwe miejsce. Może więc przestać być sędzią, a stać się drogowskazem.

Pytanie Pawła o chlubienie się nie dotyczy zwykłej radości z dobra ani wdzięczności za otrzymane dary. Chodzi o podstawę do przypisywania sobie szczególnego prawa do Bożej przychylności. Odpowiedź jest stanowcza: taka podstawa została uchylona, nie przez lekceważenie Bożego Prawa, lecz przez „prawo wiary”. Kluczowe rozróżnienie dotyczy źródła usprawiedliwienia. Uczynki nie mogą stać się tytułem do chluby, jakby człowiek sam zdobywał Boży wyrok uniewinniający. Paweł wyjaśnia, że wszyscy zgrzeszyli, a usprawiedliwienie jest darem łaski, związanym z odkupieniem w Chrystusie Jezusie. Wiara nie jest więc kolejnym osiągnięciem, którym można się wynosić; oznacza przyjęcie tego, czego człowiek nie zapewnia sobie własnym wysiłkiem. Nie znaczy to, że Prawo ani historia Izraela tracą znaczenie. Wcześniej Paweł uznaje Żydom powierzenie słów Bożych, a zaraz potem mówi, że wiara nie obala Prawa. Zmienia się natomiast podstawa chluby: ani pochodzenie, ani przestrzeganie nakazów nie daje jednej grupie przewagi w dostępie do Boga. Ponieważ Bóg usprawiedliwia przez wiarę, dar łaski nie tworzy hierarchii zasług, lecz wskazuje na wspólną zależność wszystkich od Boga.

Apostoł zaczyna od pytania, które brzmi jak wyrok: skoro chlubienie się jest wykluczone, to gdzie jest jego podstawa? Odpowiedź jest krótka i stanowcza: „Została uchylona!”. Paweł pyta dalej, przez jakie prawo, i sam rozstrzyga: nie przez prawo uczynków, lecz przez prawo wiary. Ten fragment ma wyraźny wymiar praktyczny. Można sobie wyobrazić człowieka, który sumiennie pracuje, dba o rodzinę i regularnie się modli. Łatwo wtedy zacząć liczyć swoje zasługi i czuć się pewnie tylko wtedy, gdy bilans wypada dobrze. Paweł odbiera tę podstawę do dumy. Pewność nie wynika z własnego rachunku, tylko z zaufania. Warto zauważyć, czego apostoł nie odbiera. W tym samym liście pisze, że wiara nie obala Prawa, ale je właściwie ustawia (List do Rzymian 3:31). Dobre uczynki zachowują swoje miejsce, jednak wypływają z relacji z Bogiem i nie są jej fundamentem. Ten werset pokazuje jeszcze jedno: wykluczenie chlubienia się nie czyni życia mniej wartościowym. Odbiera jedynie złudzenie, że można zasłużyć na przyjęcie przez Boga.

Paweł pyta: „Gdzie więc podstawa do chlubienia się?” Odpowiedź jest stanowcza: została uchylona, nie przez prawo uczynków, lecz przez prawo wiary. W świetle dalszych słów rozdziału nie chodzi o to, że ludzkie życie i wybory są bez znaczenia. Chodzi o to, że usprawiedliwienie jest darem łaski, dokonanym przez odkupienie w Chrystusie, a nie nagrodą, którą można zdobyć własną zasługą. Wiara nie stawia człowieka wyżej od innych. Nie daje powodu, by patrzeć z góry na tych, których droga wygląda inaczej. W tym samym rozdziale Paweł przypomina, że Bóg usprawiedliwia zarówno Żydów, jak i pogan. Przed Nim nie ma osobnej miary łaski dla tych, którzy mogą wskazać swoje osiągnięcia. Można pomyśleć o dłoniach, które przestają zaciskać się wokół własnych zasług i przyjmują dar. Obraz ten nie umniejsza wierności ani dobrym czynom; przypomina, że nie one są źródłem zbawienia. „Prawo wiary” kieruje chlubę ku Bogu, którego łaska nie jest własnością jednej grupy ani zapłatą za doskonałość. W ten sposób znika podstawa wywyższania się, a pozostaje wdzięczność.