List do Rzymian 3:20 – znaczenie i zastosowanie

Ten fragment mówi o czymś, co zna każdy, kto próbował dorównać wysokim wymaganiom i wciąż miał wrażenie, że to za mało. Apostoł Paweł pisze, że „z uczynków Prawa żaden człowiek nie może dostąpić usprawiedliwienia w Jego oczach” (List do Rzymian 3:20). Zdanie jest surowe, ale nie okrutne. Nie opisuje lenistwa ani złej woli, lecz granicę, która dotyczy każdego, kto chce zasłużyć na przyjęcie przez własny wysiłek. Drugie zdanie wprowadza ważny ruch: „Przez Prawo bowiem jest tylko większa znajomość grzechu”. Prawo pokazuje tu położenie człowieka jak lustro. Im wyraźniej widać wymaganie, tym wyraźniej widać też własną niedoskonałość, a ten widok bywa bolesny. Ten ból nie oznacza jednak, że sprawa jest przegrana. Sam werset nie jest ostatnim słowem. Paweł nie zostawia człowieka przed lustrem, lecz w kolejnych zdaniach mówi o sprawiedliwości Bożej objawionej niezależnie od Prawa. Dzięki temu uczciwe przyznanie ograniczenia nie kończy się rozpaczą, lecz otwiera drogę, której nie przebywa się dzięki własnym dokonaniom.

W Liście do Rzymian 3:20 Paweł rozdziela dwie kwestie, które łatwo pomylić: rozpoznanie grzechu i usprawiedliwienie przed Bogiem. Prawo odsłania, co jest niezgodne z Bożą wolą, ale samo jego przestrzeganie nie daje człowiekowi podstaw, by uznać go za sprawiedliwego w oczach Boga. Jasne rozpoznanie choroby nie jest tym samym co jej wyleczenie. Nie oznacza to, że Prawo jest złe albo bez znaczenia. W tym rozdziale Paweł najpierw mówi, że powierzono Żydom słowa Boże, a potem podkreśla, że Prawo przemawia do tych, którzy mu podlegają. Jego świadectwo ucisza ludzkie usprawiedliwienia i ukazuje powszechny problem grzechu, nie zaś drogę do chlubienia się własnymi zasługami. Słowo „bowiem” łączy obie części wersetu: skoro Prawo przynosi większą znajomość grzechu, nie może być traktowane jako sposób zdobycia usprawiedliwienia. Paweł nie pozostawia jednak czytelnika przy oskarżeniu. W kolejnych wersetach wskazuje na sprawiedliwość Bożą przez wiarę w Jezusa Chrystusa oraz na usprawiedliwienie jako dar łaski. Prawo diagnozuje; zbawienie nie jest zapłatą za jego wykonanie.

Ten werset zamyka wywód, który zaczyna się od słów o zamilknięciu wszystkich ust. „Ponieważ” łączy go z tym, co powiedziano wcześniej: Prawo mówi do tych, którzy mu podlegają, i nikt nie może się przed Bogiem obronić. Apostoł nie odbiera Prawu wartości. Stwierdza jednak, że „z uczynków Prawa żaden człowiek nie może dostąpić usprawiedliwienia w Jego oczach”. W praktyce wielu ludzi próbuje zdobyć pewność przez dobre wyniki, nieskazitelne zachowanie i skrupulatne wypełnianie zasad. Taka droga daje chwilową ulgę, ale nie daje ostatecznego spokoju, bo zawsze pojawia się kolejny błąd, który przypomina o dystansie. Pismo nazywa tę prawdę wprost: Prawo przynosi „tylko większą znajomość grzechu”. Ta część zdania jest ważna, bo Prawo nie jest zbędne. Działa jak lustro, które pokazuje rzeczywisty stan rzeczy, zanim człowiek zacznie go ukrywać lub ignorować. Dlatego ten werset nie kończy się rozpaczą. Otwiera drogę, na której pokazanie grzechu prowadzi do szukania łaski, a nie do dumy z własnych osiągnięć. Więcej wiedzy o grzechu nie jest celem samym w sobie. Ma skierować serce do Tego, który może usprawiedliwić.

Prawo nie jest w tym wersecie przedstawione jako zło. Ma jednak granicę: nie może sprawić, by człowiek został uznany za sprawiedliwego przed Bogiem. Jego zadaniem jest ujawnić grzech, nie usunąć go. Jak światło padające na pęknięcie w ścianie, Prawo pozwala zobaczyć to, czego wcześniej można było nie dostrzegać, lecz samo nie naprawia pęknięcia. Paweł mówi tu o całej ludzkości, nie tylko o tych, którym powierzono Prawo. Werset wcześniej stwierdza, że każde usta muszą zamilknąć wobec Boga; zaraz potem wyjaśnia, że wszyscy zgrzeszyli. Nikt więc nie może oprzeć nadziei na własnym posłuszeństwie ani wywyższać się nad innymi. Nawet znajomość Bożych przykazań nie daje powodu do chluby, jeśli zarazem odsłania ludzką winę. Ten werset nie zamyka drogi do Boga. W dalszych słowach rozdziału Paweł wskazuje na sprawiedliwość Bożą przez wiarę w Jezusa Chrystusa i na usprawiedliwienie darmo dane z łaski. Prawo odsłania ranę; źródłem uzdrowienia pozostaje Boży dar. Nadzieja zaczyna się tam, gdzie kończy się chluba z własnych zasług.