List do Rzymian 13:10 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki fragment opisuje miłość przez to, czego ona nie robi: „Miłość nie wyrządza zła bliźniemu. Dlatego miłość jest doskonałym wypełnieniem Prawa” (List do Rzymian 13:10). Miarą miłości jest więc sposób, w jaki traktujemy drugiego człowieka, a nie tylko to, co dzieje się w nas uczuciowo. Wcześniejsze słowa tego rozdziału pokazują, skąd bierze się ten wniosek. Przykazania, które apostoł wymienia, czyli nie cudzołóż, nie zabijaj, nie kradnij i nie pożądaj, dotyczą krzywdy wyrządzanej bliźniemu, a w „Liście do Rzymian 13:9” zostają streszczone w jednym nakazie: miłuj bliźniego jak siebie samego. Gdy uczucia są silne, łatwo szukać miłości w ich intensywności. Uczucie bywa jednak zmienne jak pogoda za oknem. To, czy komuś nie wyrządziliśmy zła słowem, gestem czy milczeniem, da się zauważyć w zwykłym dniu. Apostoł wskazuje tę prostą miarę: nie ranić. Tak rozumiana miłość nie czeka na wielkie gesty. Może zacząć się od tego, że w trudnej rozmowie nie sięgniemy po słowo, które przez lata będzie ranić.

Paweł nie przedstawia miłości jako uczucia, które samo z siebie rozstrzyga, co jest dobre. W Liście do Rzymian 13:8–9 wiąże ją z konkretnymi przykazaniami: zakazem cudzołóstwa, zabijania, kradzieży i pożądania. Werset 10 podaje wspólną zasadę: miłość nie wyrządza zła bliźniemu, dlatego wypełnia Prawo. To ważne rozróżnienie: miłość nie znosi przykazań, lecz pokazuje, czemu służą. Nie pozwala usprawiedliwiać krzywdzącego czynu dobrymi intencjami ani sprowadzać posłuszeństwa Bogu do mechanicznego przestrzegania reguł. Kto kocha bliźniego, nie traktuje go jak narzędzia własnej korzyści. Nie wykorzystuje jego zaufania, nie odbiera mu tego, co mu się należy, i nie karmi sporu kosztem prawdy czy pokoju. W tym kontekście miłość jest także wzajemnym zobowiązaniem, które pozostaje aktualne: Paweł pisze, by nie być nikomu nic dłużnym poza miłością. „Doskonałe wypełnienie” nie oznacza bezbłędnej doskonałości człowieka. Oznacza, że przykazania osiągają swój cel tam, gdzie dobro bliźniego staje się rzeczywistą miarą postępowania. Miłość nie zastępuje więc Prawa własnym uznaniem; pozwala rozpoznać jego kierunek.

Ten werset nie zaczyna się od listy zakazów. Zaczyna się od miłości, która nie wyrządza krzywdy. Apostoł Paweł pisze o niej po wezwaniu do wzajemnej miłości jako jedynego długu, jaki wolno mieć wobec innych (List do Rzymian 13:8). Słowo „dlatego” w wersecie 10 łączy więc zakazy z miłością. Miłość nie stoi obok Prawa jako dodatek. Jest jego wypełnieniem. W zwykłych wyborach widać to bardzo konkretnie. Pracownik, który nie podkopuje kolegi przed przełożonym, nie przypisuje sobie cudzej zasługi i nie plotkuje za jego plecami, wypełnia przykazania z wersetu 9 w codziennym działaniu. Sprzedawca, który nie zawyża ceny kosztem kupującego, robi to samo, nawet jeśli nikt tego nie zauważy. Warto zauważyć, że werset opisuje postępowanie, a nie nastrój. Mówi, że miłość nie wyrządza zła bliźniemu. Dzięki temu przykazania przestają być listą do odhaczenia i stają się owocem serca, które szuka dobra drugiego człowieka.

W Liście do Rzymian 13:10 Paweł skupia rozległe Prawo w jednym sprawdzianie: czy miłość wyrządza bliźniemu zło. Nie chodzi o uczucie, które zawsze jest łagodne ani o zgodę na wszystko. Miłość bierze poważnie dobro drugiego człowieka. Powstrzymuje rękę przed krzywdą, słowo przed upokorzeniem, a własne pragnienia przed zawłaszczeniem tego, co należy do bliźniego. Werset ten domyka myśl o miłości wzajemnej i przykazaniach, które jej służą. Prawo nie zostaje odrzucone, lecz wypełnia się w życiu, w którym drugi człowiek nie jest przeszkodą ani narzędziem, ale bliźnim. Dlatego miłość wymaga czegoś więcej niż unikania jawnego zła: kieruje ku temu, co chroni godność i nie odbiera drugiemu miejsca. Można ją porównać do światła, przy którym wyraźniej widać, dokąd prowadzą codzienne wybory. W tym rozdziale Paweł mówi także o zbliżającym się dniu. Miłość ma więc wymiar doczesny i wieczny: już teraz pozwala żyć w sposób zgodny z dobrem, które należy do królestwa Bożego. Doskonałość Prawa ukazuje się nie w surowej bezbłędności, lecz w miłości, która nie czyni bliźniemu zła.