List do Rzymian 13:8 – znaczenie i zastosowanie

List do Rzymian 13:8 zaskakuje po wyliczeniu tego, co należy się władzom i innym ludziom. Apostoł pisze: „Nikomu nie bądźcie nic dłużni poza wzajemną miłością. Kto bowiem miłuje bliźniego, wypełnił Prawo.” Podatek da się zapłacić raz i zamknąć sprawę, a zobowiązanie wobec miłości nie ma takiego końca. Kto ją winien, pozostaje w relacji z drugim człowiekiem na dłużej. Warto zauważyć, jak ten dług zostaje opisany. Tekst przedstawia go jako coś, co łączy ludzi ze sobą, a nie jako ciężar przygniatający. Ktoś, kto cierpliwie wysłuchuje zmęczonej koleżanki, nie spłaca żadnej konkretnej należności, a jednak daje jej to, czego najbardziej potrzebuje. Taka miłość rośnie w kolejnych spotkaniach i nie wyczerpuje się w jednym z nich. Słowa o wypełnieniu Prawa brzmią surowo, ale w tym kontekście łatwiej usłyszeć w nich łagodne przypomnienie, że bliskość nie jest rachunkiem do zamknięcia. Miłość w tym fragmencie nie wymaga błyskotliwych gestów. Wystarcza, że pozostaje w ruchu ku drugiemu człowiekowi, nawet wtedy, gdy ten ruch jest drobny i niepozorny.

„Nikomu nie bądźcie nic dłużni” nie oznacza, że Paweł zakazuje wszelkich zobowiązań finansowych. Bezpośrednio wcześniej wymienia należne podatki, cło, uległość i cześć. Chodzi więc o rzetelne oddawanie tego, co się należy, a nie o uchylanie się od odpowiedzialności. Miłość pozostaje jednak zobowiązaniem, którego nie da się raz na zawsze spłacić. To rozróżnienie wyjaśnia pozorny paradoks wersetu: chrześcijanin ma nie pozostawać dłużnikiem, a zarazem wciąż jest winien bliźniemu miłość. Nie chodzi o nieustanne poczucie winy ani o próbę zasłużenia sobie na Bożą przychylność. Paweł opisuje trwałą postawę wobec drugiego człowieka: jego dobro nie staje się sprawą zamkniętą po jednym dobrym uczynku. W następnym wersecie przykazania zakazujące cudzołóstwa, zabijania, kradzieży i pożądania zostają zebrane w nakazie miłości bliźniego; dalej Paweł wyjaśnia, że miłość nie wyrządza bliźniemu zła. „Wypełnił Prawo” oznacza zatem, że miłość urzeczywistnia jego moralny sens w relacjach. Nie zastępuje sprawiedliwości ani konkretnych przykazań, lecz nadaje im wspólny kierunek: dobro bliźniego. Powracający dług miłości nie jest rachunkiem do wyrównania, lecz stałą miarą odpowiedzialności.

Apostoł Paweł najpierw mówi o tym, co trzeba oddać: podatek, cło, uległość i cześć. Te zobowiązania mają swoje miejsce i swoje terminy. Potem pojawia się zdanie, które wyłamuje się z tej prostej rachunkowości: „Nikomu nie bądźcie nic dłużni poza wzajemną miłością” (List do Rzymian 13:8). Długi pieniężne da się spłacić i zamknąć. Miłość pozostaje zobowiązaniem, które nigdy nie zostaje w pełni rozliczone. Oznacza to stałą postawę wobec drugiego człowieka, a nie ciężar bez końca. Ktoś, kto po ciężkim dniu wraca do domu i zauważa zmęczenie współlokatora, nie czeka, aż tamten coś mu zwróci. Po prostu nie zostawia tej potrzeby bez odpowiedzi. Werset dodaje powód: „Kto bowiem miłuje bliźniego, wypełnił Prawo”. Przykazania, które Paweł wymienia, zmierzają do tego samego celu, do którego prowadzi miłość wobec bliźniego. Prawo zostaje tu pokazane od wewnątrz, jako sprawa serca, a nie zewnętrzny spis zakazów. Najmocniej wybrzmiewa tu prosta prawda: w świecie, w którym wszystko da się policzyć, miłość pozostaje otwartym długiem. Dzięki temu relacje nie kończą się na tym, co formalnie należy się drugiemu.

W Liście do Rzymian 13:8 miłość nie znosi codziennych zobowiązań. Tuż wcześniej Paweł mówi o oddawaniu podatków, należności i czci. Wzajemna miłość nie jest więc wymówką od odpowiedzialności, lecz jej głębszą miarą: bliźni nie staje się narzędziem ani przeszkodą, ale osobą, której należy się dobro. „Nikomu nie bądźcie nic dłużni poza wzajemną miłością” nie oznacza, że można spłacić miłość raz na zawsze. Jest ona długiem, który pozostaje, bo dobro okazane drugiemu nie zamyka rachunku. Pracodawca wypłacający należne wynagrodzenie, sąsiad powstrzymujący się od krzywdzącej plotki czy ktoś, kto oddaje znalezioną rzecz, może w zwyczajnej decyzji uznać godność bliźniego. Dalsze słowa wyjaśniają, że miłość wypełnia Prawo, ponieważ nie wyrządza zła. Nie chodzi o uczucie, które zawsze jest łatwe, lecz o wierność dobru drugiego człowieka. W świetle nadchodzącego dnia, o którym Paweł pisze dalej, takie dobro ma wagę większą niż chwilowa korzyść. Miłość nie kończy się na spełnieniu obowiązku; pozostaje otwartym zobowiązaniem wobec bliźniego.