List do Rzymian 13:3 – znaczenie i zastosowanie

W Liście do Rzymian 13:3 Paweł pisze: „Bo rządzący nie są postrachem dla dobrego uczynku, ale dla złego”. To zdanie dotyka czegoś, co wielu ludzi zna z cichego napięcia przy urzędowym okienku albo wtedy, gdy na drodze pojawia się obcy mundur. Nie opisuje ono jednak każdego doświadczenia z władzą, bo życie zna również krzywdę, która spada na niewinnych. Warto czytać je jako obraz ładu, a nie gwarancję, że lęk zawsze się cofnie. Sama obawa przed instytucją bywa zrozumiała, zwłaszcza u kogoś, kto pamięta złe doświadczenia. Dalej pada pytanie: „A chcesz nie bać się władzy?”. Paweł pyta z troski o codzienne życie wspólnoty, a nie z pogardy dla czyjegoś lęku. Odpowiedź, którą podaje, jest prosta i dotyczy wierności w zwykłych sprawach. Dla kogoś, kto chce żyć uczciwie, może to oznaczać spokój, który nie wymaga ciągłego ukrywania swoich spraw. W Liście do Rzymian 13:4 władza zostaje nazwana narzędziem Boga prowadzącym ku dobremu, więc porządek świata nie jest obojętny wobec sprawiedliwości. Ten obraz łagodzi lęk, choć go nie unieważnia.

Paweł opisuje władzę przez jej właściwe zadanie: ma powstrzymywać zło i wspierać dobro. „Dobry uczynek” nie oznacza tu jedynie prywatnej pobożności. W kontekście rozdziału chodzi o życie, które nie wyrządza krzywdy i respektuje porządek wspólnoty. Dlatego osoba postępująca uczciwie nie powinna traktować władzy jak wroga, lecz może oczekiwać, że jej działanie zostanie uznane. To opis normy, nie obietnica, że każdy rządzący zawsze sprawiedliwie oceni każdy czyn. Werset 4 nazywa władzę narzędziem służącym dobru i karaniu zła, a werset 5 wiąże posłuszeństwo także z sumieniem. Nie wynika stąd, że każda decyzja władzy jest dobra ani że posłuszeństwo wobec niej ma granice nieokreślone. Paweł przedstawia porządek, w którym urząd spełnia swoje zadanie; doświadczenie niesprawiedliwości pokazuje, że praktyka może od tego ideału odbiegać. Werset 13:3 nie zachęca więc do lęku przed samą obecnością władzy. Pokazuje raczej, że uczciwe postępowanie służy wspólnemu dobru i nie powinno być traktowane jak wykroczenie. Uznanie tej funkcji władzy nie jest tym samym co bezwarunkowe usprawiedliwianie jej działań.

Ten werset zaczyna się od prostego obrazu: władza ma być postrachem dla zła, a nie dla dobra. Apostoł Paweł nie opisuje tu każdego rządu, jaki kiedykolwiek istniał. Mówi o tym, jak władza ma działać, skoro jest „narzędziem Boga” (List do Rzymian 13:4). Część o pochwale brzmi jak ogólne zapewnienie, a nie gwarancja. Obietnica „otrzymasz od niej pochwałę” nie mówi, że każdy dobry uczynek zawsze zostanie zauważony i doceniony. Historia zna ludzi, którzy za wierność sumieniu zapłacili wysoką cenę. Paweł pisał do wspólnoty w Rzymie, która musiała zrozumieć swoje miejsce w państwie, a nie do kogoś, kto zawsze może liczyć na nagrodę. Ta część fragmentu dotyczy zwykłych dni. Uczciwie rozliczony podatek, rzetelnie wykonana praca i dotrzymane słowo nie wyglądają spektakularnie, ale budują spokój sumienia, który nie zależy od oklasków. Kto tak żyje, rzadziej ma powód do lęku. Strach traci moc, gdy nie ma nic do ukrycia. Paweł łączy to z sumieniem (List do Rzymian 13:5). Posłuszeństwo ma więc głębsze źródło niż sam lęk przed karą. Wypływa z odpowiedzialności przed Bogiem, który ustanowił porządek, w jakim żyjemy.

W zdaniu Pawła władza jawi się jako część ładu, w którym dobro może być widziane i chronione, a zło spotyka się z odpowiedzialnością. Rządzący nie mają być źródłem lęku dla czyniących dobro, lecz służyć temu, co sprzyja wspólnemu życiu. „Czyń dobrze” oznacza tu postawę, która nie musi ukrywać się przed sprawiedliwym osądem. Obietnica pochwały nie jest jednak zapewnieniem, że każda władza zawsze rozpozna dobro ani że postąpi sprawiedliwie. Paweł opisuje rolę, jaką władza ma pełnić: w następnym wersecie nazywa ją narzędziem Boga służącym dobru i karaniu zła. To ważne rozróżnienie. Władza może pełnić powierzony jej urząd, ale nie staje się przez to nieomylna ani nie jest samym Bogiem. Wierność dobru bywa cicha i zwyczajna: uczciwe rozliczenie, prawdziwe świadectwo, odmowa krzywdzenia drugiego człowieka. Takie czyny budują porządek, w którym wspólnota może oddychać bez strachu. Słowa Pawła przypominają zarazem, że sprawiedliwa władza powinna rozpoznawać dobro, a nie karać za nie.