List do Rzymian 12:19 – znaczenie i zastosowanie

Słowo „Umiłowani” zwraca się do wspólnoty, która dobrze zna krzywdę. Apostoł nie udaje, że pragnienie odwetu jest obce ludzkiemu sercu. Dlatego mówi wprost, że wymierzanie sprawiedliwości nie należy do tego, kto cierpiał. Ten wers oddaje sprawę w ręce Boga, który widzi więcej, niż jest w stanie zobaczyć człowiek. W tym fragmencie kryje się coś uwalniającego. Kto wciąż przeżywa w myślach to, co mu zrobiono, często dźwiga nie tylko ból, ale i przekonanie, że musi sam wszystko wyrównać, odpłacić albo udowodnić swoją rację. Słowa „pozostawcie to pomście Bożej” zdejmują z tych ramion część ciężaru. Rozliczenie zostaje u Boga, a człowiek może nosić swoją ranę, nie stając się jednocześnie sędzią. Najbardziej zaskakuje obraz troski o nieprzyjaciela, który cierpi głód. Wers nie każe udawać, że krzywda była niewielka, ani nie obiecuje szybkiego pojednania. W dalszej części rozdziału, w Liście do Rzymian 12:20, ten sam kierunek pojawia się w obrazie napoju dla spragnionego, a w 12:21 apostoł podsumowuje go słowami o zwyciężaniu zła dobrem. Sprawiedliwość zostaje w Bożych rękach, a serce może pozostać zranione i jednocześnie wolne od przekonania, że tylko odwet przywróci porządek.

W Liście do Rzymian 12:19 Paweł nie pomniejsza krzywdy ani nie nazywa zła dobrem. Rozdziela jednak sprawiedliwość od osobistej zemsty: „nie wymierzajcie sami sobie sprawiedliwości”, lecz pozostawcie pomstę Bogu. To nie jest obietnica, że każda krzywda zostanie naprawiona natychmiast ani wezwanie, by udawać, że nic się nie stało. Jest to odmowa przejęcia roli ostatecznego sędziego. Najbliższy kontekst pokazuje, jak ta odmowa wygląda w praktyce. Paweł nakazuje nie odpłacać złem za zło i, gdy to możliwe, żyć w zgodzie z innymi. Przywołuje też konkretny obraz: głodnego nieprzyjaciela należy nakarmić. Dobro wobec krzywdziciela nie oznacza więc uznania jego czynu za słuszny; przerywa natomiast logikę odwetu, w której każda strona odpowiada kolejną krzywdą. Początek rozdziału mówi o przemianie umysłu i rozpoznawaniu woli Bożej, a zakończenie ujmuje tę drogę zwięźle: „zwyciężaj zło dobrem”. Pomsta zostaje Bogu, człowiek zaś odpowiada za własne postępowanie. Właśnie to rozróżnienie pozwala odrzucić odwet bez usprawiedliwiania niesprawiedliwości.

Werset zaczyna się od słów: „Umiłowani, nie wymierzajcie sami sobie sprawiedliwości, lecz pozostawcie to pomście Bożej”. Pokusa odwetu daje złudne poczucie kontroli i szybkiej satysfakcji. Autor listu przypomina zdanie z Pisma: „Napisano bowiem: Do Mnie należy pomsta”. Sąd zostaje przekazany Bogu, a krzywda nie zostaje uznana za nieistotną. Najbardziej konkretna część fragmentu dotyczy tego, co zrobić z własnym sercem i rękami. Gdy w głowie rodzi się plan odwetu, łatwo wybrać słowa, które zranią, albo milczenie, które ukarze. Werset wskazuje inny kierunek: „Jeżeli twój nieprzyjaciel cierpi głód – nakarm go”. Ten gest jest prosty i możliwy do wykonania przy zwykłym stole, bez wielkich słów. Fragment nie każe udawać, że zło nic nie znaczy. Oddanie sprawiedliwości Bogu uwalnia od ciężaru, którego człowiek nie jest w stanie sam unieść. Dobro może zacząć się od jednego konkretnego czynu, nawet wtedy, gdy gorycz jeszcze nie zniknęła. Sąd należy do Boga, a odpowiedź codzienna do tego, kto został skrzywdzony.

W Liście do Rzymian 12:19 Paweł odsuwa od człowieka prawo do osobistej zemsty: „Do Mnie należy pomsta. Ja wymierzę zapłatę”. Nie mówi, że krzywda jest nieważna ani że zło należy nazwać dobrem. Osąd pozostawia Bogu, którego sprawiedliwość nie jest porywem urażonej dumy. Zaraz potem przywołuje głodnego nieprzyjaciela i nakazuje go nakarmić. To nie abstrakcyjna życzliwość, lecz podanie chleba komuś, wobec kogo łatwo byłoby zamknąć drzwi. Zło domaga się odwetu; odpowiedzią Pawła jest czyn, który nie pozwala, by nieprzyjaźń stała się miarą własnego postępowania. W następnym wersecie ten kierunek zostaje nazwany zwyciężaniem zła dobrem. Obraz posiłku przy jednym stole nie usuwa różnicy między krzywdzącym a skrzywdzonym. Pokazuje jednak, że odmowa zemsty nie musi oznaczać obojętności. W kontekście wezwania, by nie odpłacać złem za zło i — o ile to możliwe — żyć w zgodzie, nakarmienie wroga staje się znakiem wolności od odwetu. Człowiek nie przejmuje miejsca Boga jako sędziego; może za to wybrać dobro, które nie czeka na wzajemność.