Księga Psalmów 139:8 – znaczenie i zastosowanie

W Księdze Psalmów 139:8 trwa ruch, który zaczął się w wersecie 7 pytaniem o ucieczkę przed Bożym obliczem. Psalmista wymienia dwa skrajne krańce: wysokość nieba i miejsce, w którym kładzie się w Szeolu. Pierwszy obraz mówi o tym, co najwyższe, drugi o tym, co najciemniejsze i ostateczne. Gdy wstąpię do nieba, tam jesteś; jesteś przy mnie, gdy się w Szeolu położę. Szczególnie mocno działa tu ten drugi człon. Psalm nie zatrzymuje się przy wysokich, jasnych chwilach, lecz schodzi tam, gdzie człowiek kładzie się w ciszy i bezsilności, i mówi, że także tam Bóg jest przy nim. Zdanie nie opisuje, jak psalmista znalazł się w tym miejscu, i nie obiecuje, że zniknie tam ból. Mówi o bliskości, która nie zależy od tego, dokąd człowiek trafi. Ta obecność nie zostaje wywalczona ani zasłużona. Psalmista niczego w niej nie zmienia, tylko ją rozpoznaje. Najciemniejsze miejsce nie jest więc wyjęte spod Bożej obecności, a psalmista widzi w nim tę samą bliskość, którą znał na wysokościach.

Psalmista kreśli skrajne granice ludzkiego doświadczenia: niebo, najwyższe miejsce, i Szeol, krainę umarłych. Zdanie „Gdy wstąpię do nieba, tam jesteś; jesteś przy mnie, gdy się w Szeolu położę” wyraża pewność, że żadna z tych przestrzeni nie leży poza zasięgiem Boga. Nie chodzi o opis drogi po śmierci ani o szczegółową naukę o stanie umarłych. W tym psalmie obrazy służą pokazaniu, że przed Bogiem nie można się ukryć. To ważne rozróżnienie: obecność Boga oznacza tu zarazem Jego poznanie i nieograniczoną władzę, nie tylko pocieszającą bliskość. Kontekst mówi o Bogu, który zna słowa i drogi człowieka, a dalej — że nawet ciemność nie jest dla Niego przeszkodą. Taka obecność może budzić respekt, bo nic nie pozostaje przed Nim tajemnicą. Jest też źródłem nadziei: nawet najdalsze oddalenie, a w obrazie psalmisty także zejście do Szeolu, nie staje się miejscem opuszczonym przez Boga. Werset nie obiecuje, że człowiek uniknie cierpienia ani śmierci. Głosi coś innego: żadna granica ludzkiego położenia nie ogranicza obecności Boga.

Pytanie z siódmego wersu brzmi jak ucieczka: dokąd się schować przed Bożym duchem? Ósmy wers odpowiada krótko: „Gdy wstąpię do nieba, tam jesteś; jesteś przy mnie, gdy się w Szeolu położę”. Psalmista wymienia dwa krańce, najwyższe niebo i miejsce po śmierci, i w obu znajduje tę samą obecność. Ten wers nie obiecuje łatwej drogi ani zniknięcia lęku. Mówi, gdzie jest Bóg, a nie jak będzie człowiekowi. Dlatego jego siła ujawnia się wtedy, gdy wszystko inne przestaje wystarczać. Ktoś czuwający przy łóżku bliskiej osoby w szpitalu może w tym wersie znaleźć pewność, że nawet tam Bóg nie jest nieobecny. Ktoś wracający z pracy po ciężkim dniu także pozostaje w zasięgu tej obecności. Psalm nie stawia żadnych warunków. Słowo „jesteś” jest zdaniem o Bogu, a nie o zasłudze człowieka. Psalmista najpierw mówi o poznaniu: Bóg zna go w całości, zanim wypowie on choćby jedno słowo. Obecność nie jest nagrodą za wierność, lecz gruntem, na którym wierność może w ogóle stać.

„Gdy wstąpię do nieba, tam jesteś; jesteś przy mnie, gdy się w Szeolu położę” — mówi psalmista, patrząc na skrajne granice ludzkiego doświadczenia. Niebo i Szeol wyznaczają tu przestrzeń od najwyższego wzlotu po zejście ku śmierci. Żadne z tych miejsc nie pozostaje poza obecnością Boga. Słowa te należą do psalmu o Bogu, który zna człowieka i ogarnia go zewsząd. Nie opisują drogi, którą można samodzielnie przebyć, ani nie obiecują, że cierpienie ominie wierzącego. Wyznają coś bardziej cichego i trwałego: nawet tam, gdzie człowiek nie potrafi już siebie podtrzymać, Bóg nie przestaje być obecny. Szeol jest obrazem ciemności i kresu, a jednak w tym psalmie ciemność nie ukrywa niczego przed Bogiem. To ważne dla chrześcijańskiej nadziei: śmierć pozostaje poważną granicą, lecz nie staje się miejscem, w którym Bóg traci władzę lub zapomina o człowieku. Jego obecność nie zawsze jest odczuwana jako pociecha. Psalm daje jednak język ufności na chwilę, gdy własne słowa milkną: nawet kres ludzkiej drogi nie jest poza zasięgiem Boga.