Księga Psalmów 139:4 – znaczenie i zastosowanie

Księga Psalmów 139 mówi o Bogu, który zna człowieka do głębi. Czwarty wiersz prowadzi tę myśl do chwili, gdy słowa jeszcze się nie zrodziły: „Choć jeszcze nie ma słowa na języku: Ty, Panie, już znasz je w całości” (Księga Psalmów 139:4). Wiele poruszeń serca przychodzi wcześniej niż jakiekolwiek zdanie, które da się o nich powiedzieć. Zdarza się, że ktoś siedzi w kuchni i czuje ucisk w piersi, ale nie ma nazwy dla tego, co się w nim dzieje. Innym razem po pogrzebie człowiek wraca do pustego domu i nie potrafi wykrztusić ani słowa, choć cisza mówi bardzo wiele. Ten wers nie wymaga gotowego sformułowania, by przeżycie zostało zauważone. Przenosi ciężar z tego, co człowiek potrafi powiedzieć, na Tego, kto słucha. Bóg nie czeka, aż ból nabierze czytelnej formy. Zna także to, co dopiero zaczyna kiełkować w sercu, zanim przyjdzie czas na nazwanie. W tym sensie bliskość Boga nie zależy od biegłości w mówieniu o sobie, a milczenie, które bywa najcięższe, jest równie dobrze znane Temu, który przenika najgłębsze zakamarki człowieka. Ta prawda jest łagodna, bo pozwala przeżywać rzeczy, zanim zdołają ułożyć się w słowa.

W Księdze Psalmów 139:4 Dawid pisze: „Choć jeszcze nie ma słowa na języku: Ty, Panie, już znasz je w całości”. Nie chodzi jedynie o to, że Bóg potrafi przewidzieć wypowiedź. Wersety wokół mówią o poznaniu, które obejmuje codzienne ruchy człowieka, jego zamysły i drogi. Słowo na języku jest więc kolejnym przykładem tej całości: zanim stanie się słyszalne, nie jest dla Boga ukryte ani niepełne. To rozpoznanie nie oznacza, że każde wypowiedziane słowo jest dobre lub że Bóg je pochwala. Psalm mówi o Bożej wiedzy, nie o moralnej ocenie każdej wypowiedzi. Jego sens jest bardziej podstawowy: człowiek nie musi najpierw znaleźć właściwych słów, by być znanym Bogu. Nie zaskoczy Go także to, co zostaje przemilczane. Dawid nie sprowadza tej wiedzy do łatwej pewności, że rozumie Boga. W wersecie 6 przyznaje, że Boże poznanie jest dla niego zbyt wzniosłe, by je pojąć. Werset 4 niesie zatem jednocześnie bliskość i tajemnicę: Bóg zna człowieka całkowicie, choć człowiek nie ogarnia pełni Bożego poznania.

Psalmista przenosi uwagę w miejsce, którego zwykle nie widzimy: w chwilę, zanim pojawi się słowo. Wcześniejsze wersety mówią o wiedzy Boga o siadaniu, wstawaniu i zamysłach. Czwarty werset idzie dalej i obejmuje to, czego jeszcze nie da się wypowiedzieć. „Choć jeszcze nie ma słowa na języku: Ty, Panie, już znasz je w całości” (Księga Psalmów 139:4). Ma to znaczenie w zwykłym dniu. W trudnych rozmowach łatwo uwierzyć, że najpierw trzeba znaleźć idealne zdania. Może ktoś po kłótni szuka właściwych słów, jakby od nich zależało, czy zostanie zrozumiany. Psalm nie stawia wiedzy Boga w zależności od sprawności wypowiedzi. Werset nie opisuje, jak należy mówić ani jak się modlić. Stwierdza jedno: Bóg zna to, co dopiero się formuje w środku, zanim stanie się zdaniem. Język staje się wtedy narzędziem niedoskonałym, a nie warunkiem bycia poznanym. Ta prawda odbiera ciężar perfekcji, ale nie czyni słów zbędnymi wobec ludzi. Najbardziej zaskakuje w tym wersecie to, że bliskość Boga zaczyna się wcześniej, niż człowiek potrafi ją nazwać.

W Księdze Psalmów 139:4 słowo jeszcze nie wypowiedziane jest już w pełni znane Bogu: „Choć jeszcze nie ma słowa na języku: Ty, Panie, już znasz je w całości”. Psalmista nie opisuje jedynie niezwykłej wiedzy Boga. W sąsiednich wersetach mówi o Tym, który zna jego codzienne drogi, ogarnia go zewsząd i kładzie na nim swoją rękę. Boża znajomość obejmuje więc nie tylko treść słów, lecz całe życie człowieka, także to, czego nie potrafi jeszcze wyrazić. Jest w tym bliskość, ale i tajemnica. Psalmista przyznaje, że wiedza Boga jest dla niego zbyt wzniosła, by ją pojąć. Nie musi zatem udawać przed Nim jasności ani składać siebie w idealnie dobrane zdania. Milczenie także nie zasłania serca przed Bogiem. Niewypowiedziane słowo przypomina list, który nie został jeszcze otwarty. Dla człowieka jego treść może pozostawać niepewna; dla Boga nie jest ukryta. Ta prawda nie obiecuje, że każde trudne doświadczenie szybko stanie się zrozumiałe. Mówi raczej o obecności, która nie zaczyna się dopiero wtedy, gdy człowiek znajdzie właściwe słowa.