Księga Psalmów 139:6 – znaczenie i zastosowanie

Psalmista nie ukrywa, że przerasta go to, co wie o nim Bóg. Słowa „zbyt dziwna jest dla mnie Twoja wiedza, zbyt wzniosła” brzmią jak westchnienie kogoś, kto stoi wobec czegoś ogromnego i nie ma do tego słów. Ten wers nie opisuje jednak chłodnego dystansu. Poprzedzające go wersety mówią, że Bóg zna nawet słowo, którego jeszcze nie ma na języku, i że ogarnia człowieka zewsząd. Bezradność psalmisty rodzi się więc w bliskości, a nie z dala od niej. Autor nie próbuje wyjaśniać tej wiedzy ani jej oswajać. Przyznaje tylko, że nie może jej pojąć, i na tym się zatrzymuje. W tym przyznaniu jest pokora, ale też pewna ulga, bo pozostać w czyichś rękach można, nie rozumiejąc wszystkiego. Ten wers może być szczególnie bliski tym, którzy w lęku lub żałobie czują, że ich własne życie jest zbyt splątane, by je ogarnąć. Wtedy Boża wiedza o nim wydaje się jeszcze większa i trudniejsza do udźwignięcia. Księga Psalmów 139 pokazuje jednak, że ta przytłaczająca wielkość nie musi oznaczać odrzucenia. Może być znakiem, że przed Bogiem nic w człowieku nie pozostaje ukryte.

Słowa Psalmu 139:6 są wyznaniem granicy ludzkiego poznania: „Zbyt dziwna jest dla mnie Twoja wiedza, zbyt wzniosła: nie mogę jej pojąć”. Nie jest to skarga na Boga ani odrzucenie rozumu. Psalmista właśnie opisał Bożą znajomość jego myśli, słów i codziennych dróg, po czym uznaje, że ta wiedza przekracza jego miarę. Kluczowe rozróżnienie dotyczy poznania Boga i bycia przez Boga poznanym. Człowiek nie potrafi ogarnąć pełni Bożej wiedzy, ale pozostaje w zasięgu Jego obecności. Kolejne wersety rozwijają tę myśl obrazami nieba, Szeolu i najdalszego krańca morza: żadna odległość nie staje się miejscem poza Bożym zasięgiem. Werset 6 stoi więc między zdumieniem nad Bożą wiedzą a pytaniem, czy można uciec przed Jego obliczem. To ważne, bo niepojętość Boga nie oznacza Jego obojętności ani chaosu. Psalm przedstawia wiedzę, która przenika życie człowieka, a zarazem rękę, która go obejmuje i prowadzi. Wiara nie wymaga udawania, że wszystko zostało zrozumiane. Może uznać tajemnicę bez rezygnacji z myślenia: Boża wielkość przekracza ludzkie pojęcia, lecz nie oddala Boga od człowieka.

Ta część psalmu brzmi jak wyznanie kogoś, kto stoi przed czymś większym od siebie. Najpierw psalmista opisuje, jak dokładnie Bóg zna jego codzienność: siadanie i wstawanie, zamysły, działanie i spoczynek. Dopiero potem pada zdanie, które stanowi sedno Księgi Psalmów 139:6: „Zbyt dziwna jest dla mnie Twoja wiedza, zbyt wzniosła: nie mogę jej pojąć”. W praktyce ta granica nie paraliżuje. Psalmista nie próbuje najpierw zrozumieć wszystkiego, zanim zaufa. Uznaje, że Boża wiedza przerasta jego rozum, i z tego uznania rodzi się spokój, a nie bezradność. Wersety 9 i 10 pokazują, że ta wiedza nie jest zimnym dystansem. Nawet gdyby człowiek zamieszkał na krańcu morza, tam Boża ręka prowadzi i podtrzymuje. Ktoś, kto widzi swoją drogę tylko na kilka kroków, może więc iść dalej bez pełnego obrazu, bo opiera się na obecności Boga, a nie na własnym przeglądzie sytuacji. Granica ludzkiego pojmowania nie oznacza więc granicy Bożej opieki. Psalmista nie przestaje ufać właśnie tam, gdzie kończy się jego rozumienie.

„Zbyt dziwna jest dla mnie Twoja wiedza, zbyt wzniosła: nie mogę jej pojąć” — wyznaje psalmista. Nie mówi o wiedzy odległej od ludzkiego życia. Wcześniejsze wersety opisują Boga, który zna codzienne ruchy, zamysły i słowa, zanim zostaną wypowiedziane. To właśnie bliskość tej wiedzy przerasta poetyckiego mówiącego. Nie jest to chłodna obserwacja ani dossier gromadzone z dystansu. Psalmista łączy poznanie Boga z obrazem ręki, która go ogarnia. Wersety następujące po tym wyznaniu rozwijają tę myśl: nie ma miejsca, do którego można by uciec przed Bożą obecnością, a Boża ręka prowadzi i podtrzymuje nawet na krańcu morza. Tajemnica nie polega więc jedynie na tym, że Bóg wie więcej. Jego poznanie obejmuje człowieka i nie porzuca go. Słowo „zbyt” zachowuje napięcie: człowiek nie umie objąć tego rozumem, a jednak pozostaje w zasięgu Bożej troski. Psalm nie obiecuje, że każda droga będzie łatwa ani że wszystko stanie się zrozumiałe. Ukazuje raczej granicę ludzkiego pojmowania, za którą obecność Boga nadal trwa.