Księga Psalmów 139:2 – znaczenie i zastosowanie

W tym wersecie pojawia się zdanie o najzwyklejszych ruchach ciała: siadaniu i wstawaniu. Nie ma w nim wielkich wydarzeń ani ofiar, jest codzienność, która zwykle nie zostaje nikomu opowiedziana. Autor pokazuje w ten sposób, że Bóg zna także to, co w człowieku przechodzi bez świadków. Zaraz potem pojawia się obraz zamysłów widzianych z daleka. Myśli bywają jeszcze nieuformowane, często nie mają nawet kształtu zdania, a mimo to według tego wersetu są dla Boga przejrzyste. Psalmista mówi o tej wiedzy z bliskością, a nie z lękiem przed kontrolą. Słowa „z daleka” wskazują raczej na to, że Bóg widzi dalej niż ktokolwiek z nas, zanim jeszcze coś zostanie wypowiedziane. Zdanie o siadaniu i wstawaniu zostaje w pamięci właśnie dlatego, że jest tak zwyczajne, a mimo to mówi o całkowitej uwadze Boga. Ten wers pokazuje życie w jego drobnych, nieprzypisanych chwilach i pozwala zobaczyć, że to, co nie zostało jeszcze uporządkowane, także jest znane Bogu.

„Ty wiesz, kiedy siadam i wstaję” obejmuje zwykły rytm dnia, a nie tylko chwile, które wydają się ważne. Psalmista mówi o Bogu, który zna człowieka w jego codziennych działaniach, odpoczynku i drogach. Nie przedstawia tej wiedzy jako odległej obserwacji: Bóg przenika także zamysły, zanim staną się słowami, co dopowiada dalszy ciąg psalmu. Kluczowe rozróżnienie dotyczy wiedzy Boga i ludzkiego rozumienia tej wiedzy. Psalmista wyznaje, że Bóg zna go całkowicie, lecz zarazem przyznaje: „Zbyt dziwna jest dla mnie Twoja wiedza, zbyt wzniosła: nie mogę jej pojąć”. Znajomość człowieka przez Boga nie oznacza więc, że człowiek potrafi wyjaśnić wszystkie jej konsekwencje. Tekst łączy bliskość z tajemnicą. W codziennym odczytaniu psalm ten podważa przekonanie, że przed Bogiem liczą się jedynie wielkie decyzje albo wypowiedziane deklaracje. Nawet niewypowiedziany zamiar i zwyczajny ruch mieszczą się w Jego poznaniu. Nie musi to oznaczać oskarżenia: dalszy obraz Boga, który ogarnia człowieka i kładzie na nim rękę, przedstawia tę wszechwiedzę także jako bliskość. Bycie poznanym w całości jest zarazem prawdą o człowieku i relacją z Bogiem, której głębia przekracza ludzkie pojęcie.

Ten fragment mówi o czymś bardzo zwyczajnym. Siadanie i wstawanie to gesty, które wykonujemy bez namysłu: między jedną sprawą a drugą, przy stole, w pracy, w domu. Psalmista nie wylicza wielkich wydarzeń. Wskazuje na drobne ruchy dnia i mówi, że Bóg je zna. W codzienności wynika z tego prosta rzecz. Nie trzeba czekać na wyjątkowy moment, żeby zostać zauważonym. Poranny pośpiech, sprawy odłożone na później i zmęczenie wieczorem nie są dla Boga tłem. Należą do Niego. Słowo „zamysły” w Księdze Psalmów 139:2 obejmuje także to, co dopiero się rodzi, zanim trafi w czyny albo w słowa. Nie trzeba więc tłumaczyć się z każdego pomysłu, zanim zdąży się pojawić. Psalmista sam przyznaje, że ta wiedza jest zbyt wzniosła, by ją pojąć. Może właśnie dlatego jej przyjęcie zaczyna się od zwykłego dnia, w gestach, które nikt nie zapisuje. Bóg zna ten dzień od pierwszego ruchu do ostatniego, i to wystarcza, by nie oceniać go tylko po tym, co się udało.

W Księdze Psalmów 139:2 codzienne gesty stają się językiem bliskości: „Ty wiesz, kiedy siadam i wstaję”. Siadanie i wstawanie wyznaczają zwykły rytm dnia, nie tylko chwile szczególne. Psalmista wyznaje, że żadna część jego życia nie pozostaje poza Bożą wiedzą. Nie chodzi o chłodną obserwację z oddali. Sąsiednie wersety mówią o Bogu, który przenika człowieka, zna jego drogi i ogarnia go swoją ręką. Słowa „Z daleka przenikasz moje zamysły” sięgają jeszcze głębiej. Zanim myśl zostanie wypowiedziana albo stanie się czytelna dla innych, jest już znana Bogu. To nie znaczy, że każdy zamiar zostaje przez Niego pochwalony. Werset odsłania raczej pełnię Bożego poznania: nic nie musi być przed Nim ukrywane ani starannie układane w słowa, by mogło zostać dostrzeżone. Psalmista nie udaje, że potrafi tę tajemnicę objąć rozumem. W kolejnym wersecie przyznaje, że Boża wiedza jest zbyt wzniosła, by ją pojąć. Pozostaje więc prawda jednocześnie pokorna i pełna nadziei: człowiek jest znany Bogu także w tym, czego sam jeszcze nie umie nazwać.