Księga Psalmów 139:20 – znaczenie i zastosowanie

Ten wers wypowiada ból człowieka, który widzi, że inni występują przeciw Bogu w ukryciu. Słowo „podstępnie” brzmi cicho, a jednak niesie trwogę, bo zło najczęściej rozgrywa się tam, gdzie nie widać twarzy. Najbardziej rani jednak fraza „za nic mają Twoje myśli”. Myśli Boga, które wcześniej psalmista nazywa nieocenionymi (Księga Psalmów 139:17), zostają odsunięte jak coś bez znaczenia. Warto zauważyć, że ten wers stoi w psalmie, który nie kończy się na gniewie. Psalmista nie zatrzymuje się przy oskarżeniu, lecz oddaje samego siebie Temu, kto go zna. W wersetach 23 i 24 prosi, by Bóg zbadał jego serce, poznał jego troski i poprowadził go drogą odwieczną. Gniew wobec tych, którzy odrzucają Boże zamysły, przechodzi w modlitwę o własne serce. Ten wers pokazuje, że bliskość Boga nie wyklucza bólu z powodu cudzej obojętności wobec Niego. Psalm pozwala nazwać ten ból wprost, bez udawania spokoju. Taka szczerość nie jest buntem, lecz zaufaniem, które wie, do kogo się zwrócić, i właśnie tam znajduje miejsce na to, by samemu zostać przez Boga zbadanym.

Werset łączy dwa obrazy: przeciwnicy Boga knują przeciw Niemu i zarazem lekceważą Jego myśli. Nie chodzi więc tylko o prywatną niezgodę z Bożym zdaniem. Psalmista opisuje wrogów jako ludzi, których postawa staje się przemocą i zagrożeniem; bezpośrednio wcześniej prosi, by bezbożni odeszli od niego (Księga Psalmów 139:19). Słowa „za nic mają Twoje myśli” nabierają szczególnego znaczenia w świetle wcześniejszego zachwytu nad ich niezmierzoną wielością (Księga Psalmów 139:17–18). Dla psalmisty myśli Boga są cenne, a przeciwnicy traktują je jak coś bez znaczenia. Kontrast dotyczy zatem nie tylko różnych opinii, lecz także stosunku do Boga: Jego poznanie i obecność są dla jednych źródłem czci, dla innych czymś, co próbują zignorować. Psalm nie kończy się jednak na oskarżeniu wrogów. Zaraz potem Dawid prosi Boga, by zbadał także jego serce i sprawdził, czy sam nie idzie niewłaściwą drogą (Księga Psalmów 139:23–24). To ważna granica: sprzeciw wobec zła nie zwalnia mówiącego z poddania własnych motywów Bożej ocenie.

Podstęp zawsze zakłada, że nikt nie patrzy. Dlatego zmowa lubi ciemne zakamarki, szepty i rozmowy poza czyjąś obecnością. W Księdze Psalmów 139:20 psalmista opisuje ludzi, którzy działają właśnie w ten sposób. Wyrażenie „za nic mają” oddaje pogardę: myśli Boga są dla nich bez wartości i nie biorą ich pod uwagę. Warto zauważyć, co psalmista mówi wcześniej. Na początku psalmu przypomina, że Bóg zna jego siadanie i wstawanie oraz zamysły z daleka (w Księdze Psalmów 139:2). Wers 20 zyskuje w tym świetle sens: zmowa w ukryciu zestawiona jest z Bożą wszechwiedzą. Kto knuje, zakładając, że Bóg nie widzi, opiera się na złudzeniu. Ten psalm nie udaje, że zło jest obojętne. W dalszych wersetach psalmista wyraża gniew wobec wrogów Boga, a potem prosi, by Bóg zbadał jego serce (w Księdze Psalmów 139:23). Te dwie rzeczy stoją obok siebie: szczera rozmowa o własnym gniewie i prośba do Boga o badanie serca. Tak właśnie ktoś, kto wie, że w pracy szepcze się za jego plecami, może nie znać wszystkich szczegółów, lecz wiedzieć, że przed Bogiem nic z tego nie jest zakryte. Podstęp nie zmienia tego, kto naprawdę patrzy.

Księga Psalmów 139:20 przerywa zachwyt nad Bożymi myślami obrazem ludzkiego sprzysiężenia: „Oni przeciw Tobie zmawiają się podstępnie, za nic mają Twoje myśli”. W sąsiednich wersetach myśli Boga są dla psalmisty nieocenione, niezliczone jak piasek. Tym mocniej wybrzmiewa postawa tych, którzy lekceważą Boży zamysł i knują przeciw Niemu. Psalm nie przedstawia tu spokojnego rozważania. Wypowiada gniew wobec przemocy i wrogości, które zwracają się przeciw Bogu. Takie słowa mogą niepokoić, zwłaszcza gdy zostaną odczytane jako ogólne przyzwolenie na nienawiść. W samym psalmie gniew nie jest jednak ostatnim słowem o człowieku wypowiadającym modlitwę. Dalej pojawia się prośba, by Bóg zbadał jego serce i wskazał drogę. Ta kolejność nadaje wersetowi powagę. Sprzeciw wobec zła nie zwalnia modlącego się z poddania własnych myśli Bożemu poznaniu. Bóg, który zna ludzkie zamysły, zna też te ukryte przed samym człowiekiem. Psalmista nie zamyka więc modlitwy osądem innych. Pozostawia siebie samego przed Bogiem, prosząc o drogę, która prowadzi ku życiu.