Księga Psalmów 139:17 – znaczenie i zastosowanie

Ten wers pojawia się tuż po słowach o tym, że Bóg zna psalmistę od chwili poczęcia i że jego dni zostały określone, zanim jeszcze nastały. Zdanie „Jak nieocenione są dla mnie Twoje myśli, Boże, jak ogromna jest ich ilość!” brzmi bardziej jak poruszenie człowieka, który nagle poczuł, jak bardzo jest zauważony, niż jak wykład o naturze Boga. Słowo „nieocenione” mówi o wartości, której nie da się wyliczyć, a tutaj ta wartość przypisana jest myślom skierowanym ku mówiącemu. Psalmista mówi o ilości tych myśli z zachwytem. To, co mogłoby przytłaczać, staje się w jego słowach źródłem bliskości. Ktoś, kto myśli o nas nieustannie, nie zostawia nas samych z własnymi troskami, zwłaszcza tymi, których jeszcze nie umiemy nazwać. Warto zauważyć, że ten zachwyt pojawia się w psalmie, który za chwilę przechodzi w gwałtowne wołania przeciwko wrogom. Wdzięczne zdumienie i gniew stoją w tym tekście obok siebie, w jednym modlitewnym głosie. Myśli Boga, tak cenne w tym wersie, mogą więc obejmować całego człowieka, także jego sprzeczne pragnienia.

W Księdze Psalmów 139:17 zdumienie Dawida dotyczy myśli Boga: są dla niego nieocenione, a ich liczba przekracza ludzką miarę. Nie jest to oderwana pochwała Bożej mądrości. Wcześniej psalm mówi o Bogu, który zna codzienne czynności człowieka, przenika jego zamysły i widział go, zanim przyszedł na świat. Boże myśli są więc rozważane w kontekście Jego głębokiej znajomości ludzkiego życia. Warto jednak zachować precyzję: werset nie wylicza tych myśli ani nie obiecuje, że człowiek pozna wszystkie Boże zamiary wobec siebie. Wyraża zachwyt wobec Boga, którego poznanie i myśli przewyższają ludzkie pojmowanie. Następny werset rozwija ten obraz: ich liczba jest większa niż piasek. Nawet gdy Dawid próbuje je ogarnąć, pozostaje przy Bogu. Psalm nie jest przy tym gładką deklaracją bez napięcia. Zaraz potem pojawia się ostry język przeciw bezbożnym i wrogom Boga. To przypomina, że wiara psalmisty obejmuje zarówno zachwyt nad Bożą wiedzą, jak i gwałtowną reakcję na zło. Werset 17 nie rozwiązuje wszystkich napięć psalmu; pokazuje, że dla Dawida Boże myśli są cenne właśnie w perspektywie Boga, który zna go całkowicie.

Ten werset pojawia się po wyznaniu, że Bóg zna każdy ruch psalmisty: jego wstawanie i siadanie, myśli z daleka i drogi. Słowa „Jak nieocenione są dla mnie Twoje myśli, Boże, jak ogromna jest ich ilość!” brzmią jak konkretne wyznanie, a nie ogólna pobożna formuła. Psalmista nie opisuje myśli Boga jako czegoś abstrakcyjnego. Wiążą się one z jego codziennością i z jego początkiem, bo wcześniej mowa o utkaniu w łonie matki. Ktoś, kto rano przed trudną rozmową w pracy czuje się sam ze swoimi obawami, może z tego wersetu wyciągnąć jedną myśl: jego sytuacja nie jest Bogu obca. Słowo ilość wskazuje tu na bogactwo, którego człowiek nie jest w stanie ogarnąć. Następny wers mówi, że gdyby je przeliczać, byłoby ich więcej niż piasku. Obraz piasku pokazuje, że myśli Boga nie wyczerpują się w jednej chwili i nie kończą się wraz z pierwszym zrozumieniem. Fragment nie obiecuje, że każde pytanie zostanie od razu rozwiązane. Daje jednak pewność, że nawet w niepewności człowiek nie znajduje się poza zasięgiem uwagi Boga.

„Jak nieocenione są dla mnie Twoje myśli, Boże, jak ogromna jest ich ilość!” — wyznaje Dawid, który wcześniej mówi o Bogu przenikającym jego codzienne drogi i znającym go od początku życia. Nie chodzi tu o łatwą pewność, że człowiek potrafi odczytać każdy Boży zamiar. Psalm wyraża raczej zdumienie: Boża wiedza i myśl przekraczają ludzką miarę, a zarazem dotyczą konkretnego życia. Obraz piasku powraca w następnym wersecie: Bożych myśli jest więcej, niż da się policzyć. To nie matematyczna zagadka, lecz wyznanie, że Boga nie można wyczerpać poznaniem ani zamknąć w gotowej odpowiedzi. Dawid nie pozostaje jednak wobec tej tajemnicy sam: mówi, że nawet po takim liczeniu wciąż jest z Bogiem. W tym psalmie bliskość nie oznacza, że wszystkie dni będą łatwe ani że człowiek pozna przyszłość. Oznacza, że jego życie nie jest dla Boga obojętne ani ukryte. Nawet tam, gdzie rozum nie dosięga Bożych myśli, pozostaje relacja, którą Dawid wyraża prostymi słowami: „jeszcze jestem z Tobą”. Jest w nich mniej rozwiązania zagadki niż obecności, która trwa.