Księga Psalmów 135:18 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset zamyka obraz bożków opisanych wcześniej: mają usta, ale nie mówią, oczy, ale nie widzą, uszy, ale nie słyszą (Księga Psalmów 135:16–17). Psalmista nie opisuje tu losu bożków ani tego, co stanie się z ich wyznawcami, lecz mówi o podobieństwie: „Podobni są do nich ci, którzy je robią, i każdy, kto pokłada w nich ufność” (Księga Psalmów 135:18). Bardziej niż na wygląd zwraca uwagę to, co serce zaczyna przypominać, gdy opiera się na czymś, co nie potrafi odpowiedzieć. Serce, które długo szuka oparcia w tym, co milczy i nie widzi, może z czasem stać się ciężkie i mniej wrażliwe na to, co dzieje się wokół. Psalm kontrastuje z tym obrazem Boga, który zapewnia swojemu ludowi praworządność i lituje się nad swoimi sługami (Księga Psalmów 135:14). Wezwanie do błogosławienia kieruje się do domu Izraela, domu Aarona i tych, którzy boją się Pana (Księga Psalmów 135:19–20), a więc do ludzi, którzy wiedzą, do kogo mogą się zwrócić. Werset nie zapowiada, że upodobnienie jest nieodwracalne. Nazywa jedynie, czym jest ufność złożona w tym, co martwe. W tym krótkim zestawieniu najmocniej wybrzmiewa prosta prawda, że człowiek staje się podobny do tego, czemu ufa, a Psalm od razu wskazuje żywego Pana, który słyszy i widzi.

Werset 18 domyka krytykę bożków z poprzednich zdań. Są wykonane przez ludzi: mają usta, oczy i uszy, lecz nie mówią, nie widzą ani nie słyszą. Psalmista wskazuje teraz na skutek takiego kultu: podobieństwo między przedmiotem czci a tymi, którzy go tworzą i mu ufają. Nie chodzi o fizyczne upodobnienie do posągu, lecz o duchową bezwładność. Rzecz zrobiona ludzką ręką nie może dać życia ani odpowiedzieć na ludzką ufność. Ważne jest, że werset obejmuje dwie grupy: twórców bożków oraz tych, którzy pokładają w nich nadzieję. Zaufanie nie jest więc neutralnym gestem. Kierunek, w którym człowiek zwraca się po bezpieczeństwo i sens, kształtuje jego sposób widzenia rzeczywistości. Współczesnym przykładem może być pieniądz traktowany jak ostateczna gwarancja szczęścia: sam nie widzi ludzkiej krzywdy ani nie potrafi kochać. Psalm przeciwstawia martwym bożkom Pana, który jest dobry, zapewnia praworządność swojemu ludowi i lituje się nad sługami. Werset nie jest pogardą dla ludzkiej słabości, lecz ostrzeżeniem: ufność skierowana ku temu, co bez życia, nie może uczynić człowieka żywym.

W Księdze Psalmów 135:18 zamyka się opis bezsilnych bożków. Wcześniej psalmista wylicza ich braki: mają usta, ale nie mówią, oczy, ale nie widzą, uszy, ale nie słyszą (Księga Psalmów 135:16-17). Werset 18 mówi, że podobni do nich są „ci, którzy je robią, i każdy, kto pokłada w nich ufność”. Podobieństwo obejmuje więc nie tylko przedmioty kultu, lecz także ludzi, którzy je wytwarzają i wiążą się z nimi. Praktycznie oznacza to, że serce upodabnia się do tego, czemu się zawierza. Ktoś, kto całą nadzieję kładzie w pieniądzach, sukcesie albo cudzej aprobacie, może z czasem stać się głuchy na Boga i na bliskich, bo słucha tylko tego, co szepcze jego bożek. Tekst nie opisuje jednak losu każdego, kto kiedykolwiek się pomylił. Mówi o tym, jak kształtuje człowieka to, na czym się opiera. Kontekst wzmacnia to przesłanie. Pan zapewnia praworządność swojemu ludowi i lituje się nad swoimi sługami (Księga Psalmów 135:14). Martwe bożki stoją w wyraźnym kontraście do Boga, który działa i słyszy. Wers 18 jest zatem ostrzeżeniem i zarazem przypomnieniem, że człowiek z czasem upodabnia się do tego, czemu służy.

Księga Psalmów 135:18 ostrzega, że człowiek upodabnia się do tego, czemu oddaje cześć i w czym pokłada ufność. W bezpośrednim kontekście chodzi o bożki wykonane ze srebra i złota: mają usta, oczy i uszy, lecz nie mówią, nie widzą ani nie słyszą. Są wytworami ludzkich rąk, nie źródłem życia. Ci, którzy im ufają, zostają opisani jako podobni do nich. To słowo nie jest jedynie dawną przestrogą przed posągami. Każda rzecz wyniesiona do rangi ostatecznego oparcia może stopniowo kształtować serce: majątek, uznanie albo własna siła nie potrafią odpowiedzieć na najgłębsze wołanie człowieka. Gdy stają się bożkiem, obiecują bezpieczeństwo, lecz pozostają nieme wobec cierpienia i śmierci. Psalm przeciwstawia tej bezsilności Boga, który jest dobry, okazuje łaskę i lituje się nad swoim ludem. Ufność skierowana ku Niemu nie oznacza, że człowiek staje się wszechmocny, lecz że jego życie pozostaje zwrócone ku Temu, który słyszy i działa. Po tej przestrodze psalm wzywa domy Izraela, Aarona i Lewiego oraz wszystkich bojących się Pana, by Go błogosławili. Werset odsłania powagę czci: to, czemu człowiek oddaje serce, współkształtuje jego zdolność widzenia, słuchania i życia.