Księga Psalmów 135:15 – znaczenie i zastosowanie

W Księdze Psalmów 135:15 pada zdanie, które łatwo przeczytać w pośpiechu: „Pogańskie bożki to srebro i złoto, dzieło ludzkich rąk.” Materiał jest cenny i piękny, ale psalmista zatrzymuje się przy tym, kto je wykonał. Wskazuje, że nawet to, co lśni i kosztuje najwięcej, wciąż pochodzi od człowieka i nie wykracza poza jego ręce. W tym psalmie blisko siebie stoją słowa o bałwanach i o Bogu. Wcześniej, w wersecie czternastym, Pan zapewnia praworządność swojemu ludowi i lituje się nad swoimi sługami. Złoto nie jest tu przedstawione jako coś złego. Zwraca uwagę to, że człowiek spragniony pociechy może szukać jej w rzeczy, którą sam ukształtował, zamiast w Tym, którego imię i pamięć trwają z pokolenia w pokolenie. Dalsze wersety opisują te bożki jako niemowy, ślepe i głuche, a w wersecie osiemnastym czytamy, że podobni do nich są ci, którzy je tworzą i pokładają w nich ufność. Oczekiwanie odpowiedzi od czegoś, co nie słyszy i nie odpowiada, musi zostawiać człowieka samego ze swoim ciężarem. Psalm pokazuje, że ufność pokładana w tym, co można dotknąć i policzyć, nie udźwignie tego, czego człowiek potrzebuje.

Księga Psalmów 135:15 ujmuje bałwochwalstwo przez kontrast między tym, co trwałe, a tym, co wytworzone: pogańskie bożki są ze srebra i złota, a ich źródłem są ludzkie ręce. Problemem nie jest samo piękno metalu, lecz przypisanie stworzonemu przedmiotowi boskiej mocy. To, co człowiek sam wykonał, nie może stać się źródłem życia ani panem człowieka. Wersety 16–18 rozwijają tę krytykę: posągi mają usta, oczy i uszy, lecz nie mówią, nie widzą ani nie słyszą; nie ma w nich nawet oddechu. Psalm nie opisuje więc wyłącznie obcego zwyczaju religijnego. Pokazuje też jego skutek: człowiek ufający temu, co martwe, upodabnia się do przedmiotu swojej ufności — traci wrażliwość i zdolność rozpoznawania prawdy. W rozdziale ten obraz stoi obok wyznania, że imię Pana trwa z pokolenia na pokolenie, a On troszczy się o swój lud. Nie chodzi o rywalizację między różnymi materiałami czy kulturami, lecz o różnicę między Bogiem żywym a dziełem ludzkich rąk. Psalm przypomina, że przedmiot stworzony nie może zastąpić Stwórcy.

Psalmista zaczyna od tego, co można dotknąć i wycenić. Pogańskie bożki to srebro i złoto, dzieło ludzkich rąk. Kruszec jest cenny, a rzemieślnik nadaje mu kształt. Cała wartość pochodzi z materiału i pracy, a mimo to w takim przedmiocie nie ma życia. Psalm mówi przede wszystkim o tym, czemu człowiek przypisuje moc zabezpieczenia. W codzienności bożkiem bywa nie tylko posąg. Może nim być konto, które ma dać spokój, albo stanowisko, od którego zależy cała samoocena. Taka rzecz jest wytworem rąk, a nie źródłem bezpieczeństwa. Kolejne wersety opisują te przedmioty bardzo trzeźwo. Mają usta, ale nie mówią, mają oczy, ale nie widzą. Psalm pokazuje ich bezradność i to, że ci, którzy im ufają, stają się do nich podobni. Pustka wychodzi na jaw dopiero wtedy, gdy zestawi się ją z Bogiem, którego imię trwa na wieki. Ten fragment uczy rozróżnienia między tym, co człowiek wytwarza, a tym, który go stworzył. Srebro i złoto mają swoją wartość, ale nie mogą zająć miejsca Stwórcy.

Werset z Księgi Psalmów 135:15 nazywa bożki tym, czym są: srebrem i złotem uformowanym przez ludzkie ręce. Nie mają w sobie życia, choć mogą wyglądać na cenne i budzić zaufanie. Kolejne wersety dopowiadają, że mają usta, oczy i uszy, lecz nie mówią, nie widzą ani nie słyszą. Psalm nie zatrzymuje się jednak na krytyce przedmiotów. Ostrzega także przed upodobnieniem się do nich tych, którzy je tworzą i pokładają w nich ufność. W sąsiednich wersetach trwa inne imię: imię Boga, którego pamięć sięga pokoleń i który troszczy się o swój lud. Różnica nie polega więc jedynie na tym, że jedno jest niewidzialne, a drugie można zobaczyć. Bóg słyszy i działa; dzieło ludzkich rąk nie może odpowiedzieć na ludzką nadzieję. Współczesny bożek nie musi być posągiem. Może nim stać się rzecz, osiągnięcie albo obraz własnego życia, jeśli otrzyma zaufanie należne tylko Bogu. Srebro i złoto mogą lśnić, ale nie podtrzymają serca. Psalm kieruje wzrok ku Temu, którego dobroć i wierność nie są wytworem ludzkich rąk.