Księga Psalmów 115:17 – znaczenie i zastosowanie

Słowa Księgi Psalmów 115:17, „To nie umarli chwalą Pana, nikt z tych, którzy zstępują do Szeolu”, brzmią surowo i trudno czytać je bez poruszenia. Szeol oznacza tu miejsce zmarłych, w którym psalmista nie widzi miejsca na wspólny śpiew. Werset nie rozwija opisu losu zmarłych ani nie wchodzi w szczegóły. Zatrzymuje się na samym fakcie milczenia. Dla kogoś, kto niedawno kogoś stracił, takie zdanie może dotknąć czegoś bardzo osobistego. Brak głosu bliskiej osoby przy rodzinnym stole, w domu czy w kościele bywa cichą raną, której trudno nadać nazwę. Psalm nie próbuje tej ciszy wypełnić ani jej łagodzić. Mówi wprost, skąd płynie chwała, i pokazuje, że dzieje się ona w czasie życia. Następny werset przenosi głos ku tym, którzy wciąż oddychają: „lecz my błogosławimy Pana odtąd i aż na wieki”. To nie jest pocieszenie zbudowane na przyszłości zmarłych, lecz wyraz wdzięczności tych, którzy żyją. Psalmista widzi w życiu miejsce, w którym Bóg może być wysławiany, i stąd bierze się waga tego, co dziś przeżywamy. Chwała nie jest ozdobą lepszych dni, lecz odpowiedzią na dar czasu, który wciąż trwa.

Werset 17 Księgi Psalmów 115 przeciwstawia umarłych tym, którzy mogą chwalić Boga pośród żyjących. Szeol oznacza tu krainę zmarłych, a obraz podkreśla kres udziału człowieka w ziemskim, wspólnym uwielbieniu. Psalm nie rozwija systematycznej nauki o stanie umarłych; wyraża pilność pochwały Boga wśród tych, którzy jeszcze żyją. To rozróżnienie nabiera znaczenia w kontekście całego psalmu. Wspólnota prosi, by chwała przypadła imieniu Boga, nie ludziom, i wyznaje, że Bóg działa według swojej woli. Gdy narody pytają: „A gdzie jest ich Bóg?”, odpowiedzią jest zaufanie, nie przypisywanie sobie zasług. Werset 17 nie przeczy temu, że Bóg pozostaje godny chwały zawsze. Wskazuje raczej, że głos wspólnoty na ziemi nie jest czymś oczywistym ani bezkresnym. Następny werset dopowiada kontrast: „lecz my błogosławimy Pana odtąd i aż na wieki”. „My” oznacza żyjących, którzy odpowiadają na Bożą wierność. Psalm łączy więc świadomość ludzkiej kruchości z wezwaniem do wspólnego świadectwa: chwała należy do Boga, a żyjący mogą ją wypowiadać teraz.

Ten werset wskazuje, kto może wychwalać Pana. Psalmista mówi o żywych. Umarli, według tego tekstu, nie chwalą Boga, a psalm nie rozwija tego, co dzieje się z tymi, którzy zstępują do Szeolu. Uwaga pozostaje przy ziemi. Wcześniej, w Księdze Psalmów 115:16, czytamy, że niebo należy do Pana, a ziemia została dana synom ludzkim. Ci, do których Psalm się zwraca, wciąż mają dzień, godzinę i oddech na chwałę. Następny wiersz nadaje temu sens: „lecz my błogosławimy Pana odtąd i aż na wieki” (Księga Psalmów 115:18). Słowo „odtąd” łączy chwałę z życiem, które trwa teraz. Psalm nie odkłada wielbienia na później ani na lepsze czasy. Może to wyglądać bardzo zwyczajnie. Ktoś po ciężkim dniu w pracy dziękuje za ciepłą zupę, za krótką rozmowę, która była szczera, i za noc bez większych kłopotów. Taka chwała nie robi wrażenia. Psalm nie wymaga wielkich słów, tylko głosu żywych, który nie milknie w zwykłe dni. Chwała należy do życia, i to właśnie w nim psalmista każe ją składać, dzień po dniu.

Werset mówi z perspektywy życia, w którym wspólnota może jeszcze wypowiadać chwałę Boga. „Szeol” oznacza tu krainę umarłych, miejsce milczenia, a nie pełny opis tego, co dzieje się po śmierci. Psalm nie rozstrzyga w tym zdaniu całej chrześcijańskiej nadziei wiecznej; przypomina raczej, że pieśń uwielbienia rozbrzmiewa pośród żyjących. Ten głos nabiera znaczenia w sąsiednich słowach: po stwierdzeniu, że umarli nie chwalą Pana, psalmista mówi, że „my błogosławimy Pana odtąd i aż na wieki”. Chwała nie należy człowiekowi, jak podkreśla początek psalmu, lecz Bogu, wiernemu i łaskawemu. Życie staje się więc powierzonym człowiekowi miejscem świadectwa: ziemia, którą Bóg dał ludziom, nie jest tylko przestrzenią codziennych zajęć, lecz także miejscem, gdzie można pamiętać o Jego dobroci. Jest w tym zdaniu powaga przemijania, ale i cicha godność obecnej chwili. Głos żyjących jest kruchy jak płomień na wietrze, a jednak może dziś oddać chwałę Temu, którego wierność nie przemija.