Księga Psalmów 115:1 – znaczenie i zastosowanie

Psalmista odpowiada tu zarówno ludzkiej pysze, jak i obelgom czcicieli bożków.

Księga Psalmów 115:1 jasno mówi, że nie ma tu miejsca na chełpliwość. Nie powinniśmy przypisywać sobie zasług ani w modlitwie, ani w uwielbieniu. Wszystko powinno wskazywać na chwałę Boga. Jeśli otrzymaliśmy miłosierdzie, wykonaliśmy jakąś służbę albo odnieśliśmy sukces, nie możemy przypisywać sobie za to chwały. Nie powinniśmy uważać, że dokonaliśmy czegoś dla Boga własnymi siłami ani że dzięki własnej sprawiedliwości na coś u Niego zasłużyliśmy. Każde dobro, które czynimy, pochodzi z Jego łaski, a wszystko, co dobre, jest darem Jego miłosierdzia. Dlatego cała chwała należy się Jemu. Nie możemy mówić: „To moja własna siła zdobyła dla mnie to bogactwo” (Księga Powtórzonego Prawa 8:17) ani: „Pan uczynił to dla mnie ze względu na moją sprawiedliwość” (Księga Powtórzonego Prawa 9:4). Naszą pieśnią powinny być słowa: „Nie nam, Panie, nie nam, lecz Twojemu imieniu chwała”. Każde dobro, które dokonuje się w nas lub dla nas, jest owocem Jego miłosierdzia i wierności: Bóg okazuje miłosierdzie i dotrzymuje obietnicy. Wszystkie nasze korony powinniśmy złożyć u stóp Tego, który zasiada na tronie, bo tam jest ich miejsce.

Ten sam werset uczy nas także, jak modlić się, gdy prosimy o miłosierdzie. Pomocy powinniśmy szukać wyłącznie u Boga, a Jego chwałę cenić bardziej niż własną korzyść. Nasza modlitwa powinna brzmieć: „Panie, uczyń to dla nas nie po to, byśmy zyskali uznanie lub wygodę, lecz aby uczczone zostały Twoje miłosierdzie i wierność”. To powinien być nasz najważniejszy cel w modlitwie. Tę samą zasadę odnajdujemy w Modlitwie Pańskiej: pierwsza prośba brzmi „Niech się święci Twoje imię”, a pozostałe z niej wynikają, także ta: „Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj”. Ta zasada powinna być dla nas pociechą również wtedy, gdy Bóg nie odpowiada na modlitwę dokładnie tak, jak prosiliśmy. Cokolwiek nas spotyka, niech Jego imię będzie uwielbione (Ewangelia Jana 12:27–28).

W tym wersecie pada też trafna odpowiedź na szyderstwa narodów. Psalmista najpierw skarży się na obelgę ze strony pogan, narodów, które nie znają Boga: „Gdzież jest ich Bóg?” (Księga Psalmów 115:2). W gruncie rzeczy pyta: dlaczego tak mówią? Czy nie wiedzą, że nasz Bóg jest wszędzie obecny w swoim działaniu i zawsze bliski przez obietnicę oraz łaskę? Pyta także, dlaczego Bóg pozwala im tak mówić i dlaczego Izrael tak upadł, że ich słowa zdają się mieć jakąś moc. Psalmista modli się, by Bóg przyszedł Izraelowi z pomocą, bronił swojej czci i otoczył chwałą swoje imię.

Następnie psalmista wprost odpowiada na ich wyzwanie (Księga Psalmów 115:3). Jeśli pytają, gdzie jest nasz Bóg, możemy im odpowiedzieć: jest w niebiosach, tam, gdzie objawia się Jego chwała. Bogowie narodów nigdy tam nie byli. Boga nie widać, ale Jego wielkość nie staje się przez to wątpliwa, choć przekracza nasze możliwości poznania. Widać Go także w świecie, w całym Jego działaniu. Uczynił wszystko zgodnie ze swoim upodobaniem i zamysłem swojej woli. Jego panowanie jest suwerenne, a nic nie może powstrzymać Jego mocy. Jest początkiem i końcem wszystkiego, a zarazem nie jest daleko od nikogo z nas.

Teraz pytanie zostaje skierowane z powrotem do czcicieli bożków. Pytają: „Gdzie jest Bóg Izraela?”, bo nie mogą Go zobaczyć. Psalmista pyta więc w istocie: „Czym są bogowie narodów?”, skoro można ich zobaczyć. Ich bogowie, choć mają określony kształt, są martwi i pozbawieni rozumu. Kult słońca i księżyca był już wystarczająco zły (Księga Hioba 31:26), ale z czasem ludzie posunęli się jeszcze dalej. Zaczęli czcić posągi (Księga Psalmów 115:4), a źli ludzie często z czasem stają się jeszcze gorsi. Bożki wykonuje się ze srebra i złota wydobytych z ziemi. Mogą nadawać się do tego, by na nich zarabiać, ale nie do tego, by czynić z nich bogów. Kształt nadaje im rzemieślnik. Są dziełem ludzkich rąk, nie mogą więc mieć w sobie prawdziwej boskości.

Człowiek jest dziełem rąk Boga i został wyróżniony tym, że stworzono go na Jego obraz. Dlatego niedorzecznością jest uważać, że coś wykonanego ludzkimi rękami może być Bogiem. Jeszcze większą zniewagą wobec Boga jest przedstawianie Go na podobieństwo człowieka. Argument jest prosty: wykonał to rzemieślnik, a zatem nie jest to Bóg (Księga Ozeasza 8:6). Psalm przedstawia bożki jako przedmioty godne śmiechu: pozornie są czymś, a w rzeczywistości są niczym. Bardziej pasują do sklepu z zabawkami niż do świątyni, bardziej do zabawy dzieci niż do modlitwy dorosłych. Twórca może dobrze wykonać swoją część pracy i nadać im usta, oczy, uszy, nozdrza, ręce oraz stopy, lecz nie potrafi dać im życia, a więc także rozumu.

Bożki nie potrafią odpowiedzieć tym, którzy zasięgają u nich rady, więc kapłan musi mówić za nie. Posąg Baala nie miał głosu i nikt nie odpowiedział. Bożki nie widzą ludzi, którzy się przed nimi kłaniają, a tym bardziej ich ciężarów i potrzeb. Nie słyszą modlitw, nawet gdy są głośne. Nie czują zapachu kadzidła, choćby był mocny i słodki. Nie mogą przyjąć darów, a tym bardziej obdarować swoich czcicieli. Nie wyciągną ręki, by pomóc potrzebującym. Nie potrafią chodzić ani zrobić choćby jednego kroku, by pomóc tym, którzy do nich przychodzą. Nawet nie oddychają. Nie ma w nich żadnego znaku życia, nawet po tym, jak kapłan odprawi nad nimi obrzęd poświęcenia i umieści w nich bóstwo. Po tym obrzędzie są równie martwe jak przed nim.

Psalmista wyciąga stąd wniosek o głupocie czcicieli bożków. Twórcy posągów wykazują się kunsztem i mogą być ludźmi rozsądnymi. Ci jednak, którzy czynią z posągów bogów, okazują się nierozumni i głupi, a sami stają się podobni do tego, co czczą: bezmyślni i otępiali. Nie dostrzegają w stworzeniu niewidzialnych rzeczy, które objawia prawdziwy i żywy Bóg. Nie słyszą głosu dnia i nocy, które w każdym języku i miejscu głoszą Jego chwałę (Księga Psalmów 19:2–3). Kłaniając się tym niemądrym kukłom, sami stają się do nich podobni i jeszcze bardziej tracą rozum. Coraz bardziej oddalają się od tego, co duchowe, i coraz głębiej pogrążają się w świecie zmysłów. Zarazem pobudzają Boga, by wydał ich na pastwę umysłu niezdolnego do właściwego osądu, umysłu pozbawionego zrozumienia (List do Rzymian 1:28).

Ci, którzy ufają bożkom, postępują w sposób całkowicie nierozumny. Są bezmyślni, bezsilni i bezużyteczni, jak rzeczy, którym zaufali. W końcu przekonają się o tym na własną hańbę. My dowiemy się, gdzie jest nasz Bóg, i oni także się dowiedzą, lecz dla nich będzie to bolesne, gdy ich bogowie przeminą (Księga Jeremiasza 10:3–11; Księga Izajasza 44:9 i następne).