Księga Psalmów 113:8 – znaczenie i zastosowanie

Ósmy wiersz tego psalmu dopowiada to, co zaczęło się w wersecie siódmym. Bóg, który podnosi nędzarza z prochu i ubogiego z gnoju, czyni to w określonym celu: by go posadzić wśród książąt. Obraz jest wyrazisty, bo prowadzi od ziemi, która brudzi i poniża, do miejsca zarezerwowanego dla ludzi o znaczeniu i głosie. Psalm nie zatrzymuje się więc na samym ratunku, lecz mówi o przywróceniu godności, której nawet najgłębszy upadek nie odbiera. Szczególnie ważne jest dopełnienie: wśród książąt swojego ludu. Podniesienie nie kończy się na samotnym wywyższeniu jednostki. Człowiek zostaje włączony do wspólnoty, w której ma swoje miejsce wśród innych. Dla kogoś, kto długo czuł się wykluczony, może to poruszać jeszcze mocniej niż sama ulga. Psalm wyraża przekonanie, że Bóg przywraca przynależność razem z wysokością. Werset opisuje wolę Boga i Jego czyn, nie podaje natomiast harmonogramu ani gwarancji, jak i kiedy to nastąpi w życiu każdego człowieka. Pochwalny ton psalmu pozwala jednak zobaczyć w tym obrazie Boga, który, jak mówi wiersz szósty, spogląda w dół. Niski nie jest w Jego oczach ostatecznie zapomniany.

Psalm 113 mówi o Bogu wywyższonym ponad wszystkie ludy, a zarazem zwracającym uwagę na ziemię i ludzi żyjących w poniżeniu. Werset 8 rozwija obraz z wersetu poprzedniego: Bóg podnosi ubogiego z prochu, „by go posadzić wśród książąt, wśród książąt swojego ludu”. Kontrast jest celowy. Ten, kto był uznawany za nic niewartego, otrzymuje miejsce pośród osób o wysokiej pozycji. Nie chodzi jedynie o zmianę warunków materialnych ani o obietnicę, że każdy ubogi zdobędzie władzę. Obraz mówi o przywróceniu godności i o włączeniu do wspólnoty, z której człowiek mógł być wykluczony. „Książęta swojego ludu” wskazują na zaszczytne miejsce pośród ludu należącego do Boga, nie na samodzielne wyniesienie się ponad innych. Werset należy do pieśni pochwalnej, która łączy Bożą wielkość z troską o nisko postawionych. To połączenie koryguje obraz majestatu rozumianego jako dystans: Bóg jest ponad wszystkim, a Jego wywyższenie nie oznacza obojętności wobec ludzkiego poniżenia. Następny werset o niepłodnej kobiecie poszerza tę perspektywę, ukazując Boga, który odwraca sytuacje naznaczone brakiem i wstydem. Psalm nie obiecuje jednak jednakowego biegu wydarzeń każdemu człowiekowi; głosi, że nędza nie odbiera człowiekowi znaczenia w oczach Boga.

Ten wers dopowiada to, co zaczyna się w Księdze Psalmów 113:7. Pan podnosi nędzarza z prochu i dźwiga ubogiego z gnoju, a następnie, jak mówi tekst, „by go posadzić wśród książąt”. Słowo „by” wskazuje cel tego działania. Podniesienie nie kończy się na wyciągnięciu z dołu. Prowadzi do miejsca godności. Ten obraz daje wiele do myślenia każdemu, kto po upadku czuje, że jego miejsce jest na końcu stołu. Może to być człowiek po utracie pracy, po rozwodzie albo po długim okresie długów. Psalm mówi o Bogu, który widzi cierpienie i nie zostawia go w nim. Znaczące jest też określenie „wśród książąt swojego ludu”. Godność nie jest tu przydzielona w izolacji. Człowiek zostaje włączony do wspólnoty, w której ma swoje miejsce. Tekst nie mówi, kiedy ani w jakich okolicznościach to podniesienie nastąpi. Nie składa też obietnicy, że każdy cierpiący zostanie wyniesiony już w tym życiu. Wers pokazuje charakter Boga, który dźwiga i przywraca. Najgłębsza pociecha tkwi w tej wierności, a nie w gwarancji ziemskiego awansu.

W Księdze Psalmów 113:8 podniesienie ubogiego prowadzi do obrazu zaskakującej bliskości: Bóg sadza go „wśród książąt, wśród książąt swojego ludu”. Człowiek, którego miejsce zdawało się wyznaczać proch, otrzymuje miejsce pośród tych, którzy mają znaczenie we wspólnocie. Nie jest już oglądany z daleka ani sprowadzony do swojej biedy. Psalm nie obiecuje, że każdy ubogi w życiu doczesnym otrzyma władzę, dostatek czy uznanie. Wychwala Boga, który góruje nad ludami, a zarazem dostrzega nędzarza i przywraca mu godność. „Książęta swojego ludu” wskazują na wspólnotę, do której człowiek zostaje włączony, nie na samotny awans. Jest w tym obrazie miejsce przy stole, którego nie zdobywa się własną pozycją. Otwiera je Bóg. Nadzieja wieczna nie unieważnia ciężaru ubóstwa ani niesprawiedliwości; przypomina, że żadna z nich nie określa ostatecznie wartości człowieka przed Stwórcą. Psalm kończy obrazem niepłodnej, która mieszka w domu jako radosna matka. Oba obrazy mówią o odwróceniu wykluczenia: Bóg nie tylko podnosi z prochu, lecz daje miejsce pośród swego ludu.