List do Filipian 3:18 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset wyróżnia się w liście do Filipian, bo Paweł nie pisze w nim o radości, lecz o łzach. Mówi, że wypowiada te słowa „z płaczem”, więc mówi o czymś, co naprawdę go boli. Wcześniej, w Liście do Filipian 3:17, zachęcał wspólnotę, by wpatrywała się w tych, którzy żyją według wzoru, jaki ma w nim samym. Tutaj wskazuje na drogę przeciwną: są ludzie, którzy postępują jak wrogowie krzyża Chrystusowego, i apostoł mówi o nich z wielkim smutkiem. Warto zauważyć, że werset nie opisuje, co dokładnie robią ci ludzie, ani nie przesądza, czy ich droga jest już zamknięta. Jego smutek wydaje się wynikać z troski zarówno o tych, którzy mogą zejść z drogi, jak i o wspólnotę, która za nimi podąża. Dopiero List do Filipian 3:19 mówi o ich losie, ale nie tłumaczy, skąd bierze się ich postawa. Najbardziej poruszające w tych słowach jest to, że apostoł płacze nad ludźmi, którzy stają przeciwko temu, co jest dla niego najważniejsze. Jego łzy pokazują, że wierność Chrystusowi nie oznacza obojętności wobec tych, którzy od niej odchodzą. Wierność i ból mogą iść razem.

W Liście do Filipian 3:18 Paweł nie przedstawia przeciwników krzyża jako abstrakcyjnego problemu teologicznego. Mówi o ludziach, których postępowanie stoi w sprzeczności z drogą Chrystusa, i podkreśla, że ostrzegał przed nimi wcześniej. Jego powtarzane napomnienie nie wynika jednak z pogardy: „teraz mówię z płaczem”. Prawda i żal nie wykluczają się; właśnie dlatego, że sprawa jest poważna, Paweł mówi o niej z bólem. Najbliższy kontekst dopowiada, na czym polega ta sprzeczność. W następnym wersecie opisuje tych ludzi przez ich dążenia: brzuch staje się ich bogiem, chlubią się tym, czego powinni się wstydzić, a ich myśli krążą wokół spraw przyziemnych. Nie chodzi więc o samo korzystanie z rzeczy materialnych, lecz o odwrócenie porządku, w którym pragnienia i doczesne uznanie zajmują miejsce należne Bogu. Krzyż oznacza drogę Chrystusa, nie życie skupione na samym sobie. Kontrastem jest wspólnota, której ojczyzna jest w niebie i która oczekuje Chrystusa. Paweł nie zachęca do pogardy wobec ludzi, lecz do rozeznawania kierunku życia. Jego płacz przypomina, że ostrzeżenie może być stanowcze, a zarazem wolne od triumfalizmu. Wierność krzyżowi obejmuje zarówno prawdę o tym, co niszczy, jak i smutek wobec tych, którzy w tę stronę zmierzają.

Apostoł Paweł pisze te słowa z wyraźnym smutkiem. Mówi o tych, którzy postępują jak „wrogowie krzyża Chrystusowego”, i robi to z płaczem. Czasownik ma tu znaczenie. Chodzi o sposób życia, a nie tylko o deklarowane przekonania. Werset 18 przypomina też, że Paweł mówił o tym wielokrotnie. Nie była to więc jednorazowa przestroga, lecz cierpliwe nauczanie. Kontekst pokazuje, dokąd prowadzi taka droga. Werset 19 mówi o zagładzie, o bogu, którym jest brzuch, i o chwale w tym, czego należałoby się wstydzić. Wrogość wobec krzyża może więc wyglądać zwyczajniej, niż się spodziewamy. Może polegać na tym, że życie kręci się wokół przyziemnych dążeń, a one zajmują pierwsze miejsce. Paweł stawia temu wyraźny kontrast. Według wersetów 20 i 21 nasza ojczyzna jest w niebie, a Zbawcy wyczekujemy stamtąd. Łzy apostoła nie są więc rozpaczą bez nadziei. Płacze nad tymi, którzy zapominają, dokąd zmierzają. Ten fragment pokazuje, że troska o innych może mieć w sobie czułość, a wierność krzyżowi najlepiej widać w kierunku codziennej drogi.

Paweł nazywa wielu „wrogami krzyża Chrystusowego”, ale jego ostrzeżeniu nie towarzyszy triumf ani pogarda. Mówi o nich „z płaczem”. W tym krótkim zdaniu widać ciężar troski: droga, która odwraca od Chrystusa, nie jest dla niego powodem do wywyższania się, lecz do żalu. Najbliższy kontekst dopowiada, o jaki kierunek chodzi. Paweł przeciwstawia tym ludziom własną zachętę, by wspólnie zmierzać ku wyznaczonej mecie, a zaraz potem pisze o tych, których dążenia są przyziemne. Nie podaje tu pełnego obrazu ich życia; odsłania jednak napięcie między krzyżem a skupieniem na tym, co służy jedynie doczesnemu zaspokojeniu i chwale. Krzyż wskazuje na Chrystusa, a nie na własną siłę czy powód do chluby. Dla Pawła wieczność nie unieważnia ziemskiego życia. Nadaje mu kierunek: ojczyzna jest w niebie, a nadzieja wiąże się z Chrystusem, który ma przemienić ludzkie ciało. Dlatego słowa o zagładzie są poważnym ostrzeżeniem, nie zapowiedzią, którą można lekko odnosić do konkretnych osób. Płacz apostoła przypomina, że prawda wiary ma być wypowiadana z odpowiedzialnością za człowieka, którego dotyczy.