Ewangelia Mateusza 3:9 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa padają wtedy, gdy do Jana przychodzą faryzeusze i saduceusze, ludzie, którzy mogli czuć się pewnie we własnej religijnej tożsamości. Wyznanie „Abrahama mamy za ojca” bywa dla człowieka schronieniem, które nosi się od dziecka, i dlatego trudno je odłożyć nawet wtedy, gdy serce podpowiada, że czegoś brakuje. Jan nie odbiera tej tożsamości, ale wskazuje, że nie może ona zastąpić odpowiedzi na Boże wezwanie. Obraz kamieni, z których Bóg może wzbudzić dzieci Abrahamowi, ma w sobie coś poruszającego. Mówi o Bożej wolności, która nie zamyka się w rodowodzie i nie zależy od tego, czym ktoś potrafi się legitymować. Werset nie wskazuje wprost, kto zostanie odrzucony, ale zostawia słuchającego w pokorze wobec Boga, który potrafi zaskoczyć nawet tych, którzy wydawali się najpewniejsi. Słowa „możecie sobie mówić” mają w sobie ton ostrzeżenia, bo pewność oparta na przynależności może łatwo zasłonić potrzebę nawrócenia. Ta myśl pozostaje ważna, ponieważ Boża wierność nie zależy od tego, co można wykazać rodowodem, a więc także wtedy, gdy wydaje się, że mamy wszystko w ręku.

Jan Chrzciciel podważa w tym zdaniu przekonanie, że samo pochodzenie zapewnia przychylność Boga. Faryzeusze i saduceusze mogli powoływać się na Abrahama jako przodka, lecz dla Jana ta więź nie zastępuje nawrócenia ani jego widocznych owoców. Dlatego bezpośrednio wcześniej wzywa do postępowania godnego nawrócenia. Obraz kamieni zaostrza argument: Bóg nie jest zależny od ludzkich rodowodów ani zasług, by powołać sobie lud. Nawet to, co wydaje się niezdolne do odpowiedzi, nie ogranicza Jego mocy. Nie jest to jednak zapowiedź, że każdy może uznać się za dziecko Abrahama bez związku z wiarą i posłuszeństwem. W tej scenie ostrzeżenie dotyczy ludzi, którzy z dziedzictwa religijnego czynią podstawę bezpieczeństwa, choć nie wydają owocu przemiany. Werset nie mówi, że historia Abrahama jest nieważna. Odbiera jej status automatycznej gwarancji. Dziedzictwo może wskazywać na Boże działanie, ale nie zastępuje odpowiedzi na nie. W kontekście sądu zapowiadanego przez Jana liczy się nie sam tytuł ani przynależność, lecz życie, które ujawnia, czy nawrócenie jest rzeczywiste.

Jan Chrzciciel mówi te słowa do faryzeuszy i saduceuszy, którzy przychodzą nad Jordan. Mogli sądzić, że wystarczy należeć do potomstwa Abrahama, by być bezpiecznym przed nadchodzącym gniewem. Jan odbiera im tę pewność. Przypomina, że więź z Abrahamem nie chroni przed sądem, jeśli brakuje owocu nawrócenia. W Ewangelii Mateusza 3:9 pojawia się zaskakujące zdanie: „a nie myślcie, że możecie sobie mówić: Abrahama mamy za ojca, bo mówię wam, że z tych kamieni może Bóg wzbudzić dzieci Abrahamowi”. Bóg nie potrzebuje ludzkiej genealogii, by dokonać swojego dzieła. Może wzbudzić potomstwo Abrahamowi nawet z kamieni, czyli z tego, co wydaje się martwe i bezużyteczne. Źródłem wybrania jest Boża łaska, a nie krew ani dziedziczenie. Ta prawda nie unieważnia wezwania do wydania owocu, które pada tuż przed tym wersetem. Wiara nie opiera się na tym, co odziedziczone, ale nie zwalnia z odpowiedzialności za życie, które z niej wynika. Obok siebie stoją więc dwie rzeczy: Boża wolność w działaniu i poważny obowiązek człowieka wobec Jego słowa. Ten obraz uczy pokory bez poczucia bezsilności oraz nadziei, która nie zależy od ludzkich zasług.

W Ewangelii Mateusza 3:9 Jan Chrzciciel podważa pewność, że samo pochodzenie od Abrahama zapewnia bezpieczeństwo przed Bożym sądem. Przypomina przywódcom religijnym, że Bóg nie jest związany ludzkim rodowodem ani statusem: „z tych kamieni może Bóg wzbudzić dzieci Abrahamowi”. Słowa te nie umniejszają obietnicy danej Abrahamowi. Odbierają natomiast powód do chluby, która nie prowadzi do nawrócenia. W sąsiednim wezwaniu Jan mówi: „Wydajcie więc godny owoc nawrócenia”. Przynależność do ludu Bożego ma więc odbijać się w życiu, a nie służyć za osłonę przed prawdą o własnym sercu. Sama obecność przy chrzcie czy znajomość religijnej tradycji nie zastępuje przemiany, ku której Jan wzywa. Obraz kamieni jest surowy, a zarazem niesie nadzieję: Bóg może powołać swój lud tam, gdzie człowiek widzi tylko to, co niezdolne do życia. Nie oznacza to, że każdy zostaje automatycznie włączony do obietnicy. Przypomina raczej, że Boże działanie nie zależy od ludzkich zasług ani pochodzenia. Wobec Boga liczy się owoc nawrócenia, a nie pewność oparta na samym dziedzictwie.