Ewangelia Mateusza 16:18 – znaczenie i zastosowanie

Słowa o Skale budzą we mnie szczególną czułość, bo padają po wyznaniu, które Szymon Piotr wypowiedział z serca: „Ty jesteś Mesjasz, Syn Boga żywego” (Ewangelia Mateusza 16:16). Jezus nazwał go błogosławionym, bo, jak powiedział, nie objawiły mu tego ciało i krew, lecz Ojciec. Kościół ma więc wyrosnąć nie na nieskazitelności człowieka, lecz na prawdzie, którą Bóg sam odsłania. Ta sama Ewangelia pokazuje jednak, jak krucha bywa ta skała. Chwilę później Piotr bierze Jezusa na bok i próbuje odwieść Go od drogi cierpienia (Ewangelia Mateusza 16:22). Fundament nie jest więc wolny od lęku i pomyłek, a mimo to Jezus mówi o nim jako o miejscu budowy. Wiele chrześcijańskich tradycji widzi w tej Skale samego Piotra, inne podkreślają wyznanie wiary, które on wypowiedział. Obie drogi prowadzą jednak do tego samego wniosku: trwałość pochodzi od Chrystusa. Zdanie o bramach piekielnych dotyczy wspólnoty, a nie gwarancji, że każde życie wierzącego będzie wolne od bólu. Mówi o tym, że zło nie zwycięży tego, co Chrystus buduje. Jest w tym coś łagodnego: wspólnota nie musi być doskonała, żeby być trwała, bo jej oparciem pozostaje Chrystus, także wtedy, gdy uczniowie jeszcze nie rozumieją Jego drogi.

Wypowiedź Jezusa o Piotrze wyrasta z jego wyznania: „Ty jesteś Mesjasz, Syn Boga żywego”. Jezus wskazuje, że rozpoznanie Jego tożsamości nie jest jedynie ludzkim wnioskiem, lecz darem Ojca. Następnie mówi Piotrowi: „na tej Skale zbuduję mój Kościół”. Kościół należy więc do Jezusa; to On go buduje, a Piotr otrzymuje w tej budowie szczególne miejsce. Chrześcijanie różnie określają, na czym polega to miejsce. Tradycja katolicka widzi tu podstawę szczególnej posługi Piotra i jej kontynuacji. Wielu protestanckich interpretatorów podkreśla, że fundamentem jest wyznanie Piotra o Jezusie, wypowiedziane przez niego jako przedstawiciela uczniów. Sam werset łączy osobę Piotra z jego wyznaniem, dlatego nie należy łatwo usuwać żadnego z tych wymiarów. Obietnica, że bramy piekielne nie pokonają Kościoła, nie oznacza, że wspólnota uniknie cierpienia. Zaraz potem Jezus zapowiada własne cierpienie i śmierć, a Piotr próbuje tę drogę odrzucić. Werset mówi raczej o trwałości dzieła Jezusa wobec mocy śmierci: nawet cierpienie nie odbiera Mu prawa do budowania Kościoła.

Szymon otrzymuje imię Piotr, czyli Skała, po tym, jak wyznaje, że Jezus jest Mesjaszem i Synem Boga żywego. Nie jest to nagroda za zasługi. Jezus wyraźnie mówi, że to objawił mu Ojciec, a nie ciało i krew. Fundamentem Kościoła jest więc prawda o Chrystusie, przyjęta z Bożego objawienia. Warto zauważyć, że kilka wersetów dalej ten sam Piotr odciąga Jezusa od krzyża i zostaje za to ostro upomniany. Skała nie jest więc doskonałym człowiekiem. Słowa z Ewangelii Mateusza 16:18 nie opisują nieomylności jednej osoby, lecz budowę wspólnoty, która opiera się na wierze w Chrystusa. Wspólnota stoi nie dlatego, że jej członkowie są bez skazy, ale dlatego, że fundament pozostaje ten sam. Obietnica, że bramy piekielne nie pokonają Kościoła, dotyczy tej wspólnoty jako całości. Nie zapewnia ona każdemu człowiekowi życia wolnego od trudów. Tekst mówi o trwałości budowli, a nie o tym, że budowniczy nie zazna burzy. Tak właśnie wieczna prawda spotyka się z codziennym życiem: w zwykłych, często chwiejnych ludziach, na których Bóg buduje.

To zdanie pada po wyznaniu Piotra: „Ty jesteś Mesjasz, Syn Boga żywego”. Jezus mówi do konkretnego ucznia, którego odpowiedź — jak zaznacza — nie płynie jedynie z ludzkiego rozpoznania, lecz z objawienia Ojca. Piotr zostaje nazwany Skałą, a wspólnota Jezusa ma być budowana na tej tajemnicy: Jezus jest Mesjaszem, a Kościół należy do Niego. Chrześcijańskie tradycje różnie opisują, jak rozumieć rolę Piotra w obrazie skały. W samym wersecie pozostaje jednak wyraźna obietnica Jezusa: moce śmierci nie pokonają Jego Kościoła. Nie jest to obietnica, że wspólnota uniknie cierpienia ani że każdy jej członek będzie bezpieczny od krzywdy. Kilka wersetów dalej Piotr sprzeciwi się drodze cierpienia, którą Jezus zapowiada. Skała nie oznacza więc ludzkiej nieomylności ani niezłomności. Jest w tym obrazie coś pokrzepiającego: Kościół opiera się na Chrystusie, nawet gdy jego ludzkie filary okazują się kruche. Obietnica nie usuwa nocy, lecz mówi, że noc nie otrzyma ostatniego słowa nad wspólnotą należącą do Chrystusa. Jej nadzieja ma źródło nie w odporności ludzi, lecz w wierności Tego, który ją powołuje i podtrzymuje.