Ewangelia Mateusza 16:6 – znaczenie i zastosowanie

Ten wers brzmi ostro: „Uważajcie i strzeżcie się kwasu faryzeuszów i saduceuszów!” (Ewangelia Mateusza 16:6). Zaraz potem pojawia się coś bardzo ludzkiego. Uczniowie, przeprawiając się na drugi brzeg, zapomnieli wziąć chleba i rozmawiali o tym między sobą (Ewangelia Mateusza 16:5 i 16:7). Słychać w tym niepokój o to, co zwyczajne, o brak, który wydaje się bliski i realny. Jezus odpowiada inaczej, niż spodziewaliby się uczniowie. Nie mówi o chlebie, lecz o kwasie, czyli o czymś niewidocznym, co działa powoli i przenika całe ciasto. Ten obraz porusza, bo kwas nie wchodzi z hukiem, tylko wnika w to, co już istnieje. Jezus nie wyśmiewa obaw uczniów. Kieruje ich uwagę głębiej niż na pusty koszyk, a jego słowa niosą spokój połączony z czujnością. Ewangelia Mateusza 16:8 nazywa ich ludźmi małej wiary, a następnie przywołuje pięć chlebów na pięć tysięcy i siedem chlebów na cztery tysiące (Ewangelia Mateusza 16:9 i 16:10). W tym świetle zapomniany bochenek przestaje być jedynym ciężarem. Fragment ukazuje serce, które łatwo zamyka się w tym, czego brakuje, i które dopiero powoli uczy się rozpoznawać to, co naprawdę kształtuje myślenie.

Słowo „kwas” w ostrzeżeniu Jezusa nie dotyczy brakującego chleba, choć właśnie o chlebie myślą uczniowie. W sąsiednich wersetach Jezus mówi o kwasie faryzeuszów i saduceuszów; uczniowie błędnie odnoszą tę uwagę do zapomnianych zapasów. Kontrast pokazuje, jak łatwo skupić się na dosłownym szczególe i przeoczyć sens wypowiedzi. Obraz kwasu podsuwa myśl o wpływie, który przenika całość. W tym kontekście ostrzeżenie wiąże się z postawą przywódców: przyszli wystawiać Jezusa na próbę i domagali się znaku z nieba, choć potrafili odczytywać oznaki pogody. Jezus wskazuje więc na problem głębszy niż pojedyncze pytanie. Chodzi o sposób patrzenia na Jego działanie i odpowiadania na nie. Nie oznacza to, że każda wątpliwość lub każde pytanie jest „kwasem”. Sam tekst ukazuje jednak niebezpieczeństwo postawy, która żąda dowodu, a zarazem nie rozpoznaje znaczenia tego, co już się wydarzyło. Uczniowie także nie rozumieją od razu, lecz Jezus przypomina im o rozmnożeniu chleba. Jego ostrzeżenie dotyczy zatem nie pieczywa, lecz nauczania i sposobu myślenia, które mogą kształtować całe rozumienie wiary.

Uczniowie usłyszeli ostrzeżenie przed kwasem i pomyśleli o chlebie, którego zapomnieli zabrać. Ich troska była bardzo ludzka. Jezus jednak przypomniał im cuda, w których pięć tysięcy i cztery tysiące ludzi zostało nakarmionych, a po posiłku zebrano pełne kosze. Ich wzrok zatrzymał się na tym, co konkretne. Słowo Mistrza dotyczyło czegoś głębszego. Kwas działa po cichu. Niewielka ilość wystarcza, by przeniknąć całe ciasto i przemienić je. Dlatego ostrzeżenie dotyczy także cichych postaw, które rozchodzą się bez hałasu i kształtują myślenie innych. Wcześniej w tym rozdziale Jezus zapytał faryzeuszy i saduceuszów, czy potrafią odczytać wygląd nieba, a nie potrafią rozpoznać znaków czasu. Ich sposób patrzenia mógł wpływać na innych, zanim ktokolwiek zauważył zmianę. Ostrzeżenie o kwasie pokazuje, że najbardziej groźne bywa to, co niepozorne. Małe przekonanie, przyjęte bez namysłu, potrafi przemienić całe myślenie. Dlatego Jezus wskazał na coś tak małego.

„Uważajcie i strzeżcie się kwasu faryzeuszów i saduceuszów!” — ostrzega Jezus uczniów, gdy ci martwią się, że nie zabrali chleba. Ich myśli zatrzymują się przy braku jedzenia, podczas gdy Jego słowa wskazują na coś, co może przenikać głębiej niż codzienna troska. Kwas działa skrycie: niewielka jego ilość zmienia całe ciasto. Obraz Jezusa kieruje uwagę ku wpływowi nauczania faryzeuszów i saduceuszów, którzy wcześniej wystawiali Go na próbę, żądając znaku z nieba. Ich postawa może zamykać na rozpoznanie tego, co Bóg już czyni. Nie chodzi więc o sam chleb ani o potępienie każdej osoby należącej do tych stronnictw, lecz o czujność wobec tego, co kształtuje serce i sposób patrzenia. Uczniowie pamiętają brak chleba, ale Jezus przywołuje nakarmienie tłumów i zebrane kosze. W tej rozmowie spotykają się codzienna potrzeba i pamięć o Bożej trosce. Czujność wiary nie polega na wypatrywaniu niezwykłych znaków za wszelką cenę. To także rozeznawanie, czy przyjęte myśli prowadzą ku zaufaniu Bogu, czy zasłaniają Jego działanie.