Ewangelia Mateusza 13:34 – znaczenie i zastosowanie

Ewangelia Mateusza 13:34 mówi, że Jezus tłumom przekazywał wszystko w przypowieściach, a bez nich nic im nie mówił. Ten szczegół łatwo przeoczyć, a dużo mówi o tym, jak słowo dociera do ludzkiego serca. Tłum stał na brzegu jeziora, a Jezus nauczał obrazami znanymi z codzienności: siewcy, ziarnka gorczycy, kobiety wkładającej zaczyn w mąkę. O Królestwie niebieskim słuchacze usłyszeli przez to, co znali z własnego życia. Tekst nie opisuje, co każdy z tych ludzi czuł ani jak zrozumiał. Przypowieść zostawia jednak przestrzeń, w której obraz może wejść w człowieka wolniej niż definicja i wracać do niego w zwykłych chwilach. Wyjaśnienia przyszły później, gdy uczniowie zostali z Jezusem sami i poprosili Go o wyjaśnienie przypowieści o chwaście (Ewangelia Mateusza 13:36). Najbardziej poruszające jest to, że Bóg nie odsunął się od ludzi w tłumie, lecz mówił do nich językiem ich życia. Przypowieść nie uprościła prawdy. Pozwoliła jej dotrzeć tam, dokąd zwykła mowa jeszcze nie miała dostępu.

Zdanie to nie oznacza, że Jezus zawsze i wszędzie mówił wyłącznie przypowieściami. Ewangelista podsumowuje sposób, w jaki Jezus nauczał zgromadzone nad jeziorem tłumy w tym fragmencie: „To wszystko” odnosi się do przedstawionych tam obrazów królestwa niebieskiego. Ziarno gorczycy, zaczyn i pole z pszenicą oraz chwastem nie są ozdobnikami, lecz sposobem odsłaniania prawdy. Przypowieść łączy to, co znane, z tym, co trudne do uchwycenia. Zaczynienie ciasta pozwala zobaczyć, jak niewielka ilość może przeniknąć całość; wzrost gorczycy pokazuje, że skromny początek nie przesądza o niewielkim rezultacie. Obrazy nie podają jednak gotowej definicji. Wymagają uważnego słuchania, a dalsza część rozdziału pokazuje, że uczniowie proszą Jezusa o wyjaśnienie przypowieści o chwaście. Werset 35 dodaje ważny wymiar: nauczanie w przypowieściach wiąże się z wypowiadaniem rzeczy ukrytych od założenia świata. Nie chodzi więc o ukrywanie sensu dla samej tajemniczości. Jezus mówi obrazami, by prawda o królestwie stała się widzialna, choć jej rozpoznanie wymaga więcej niż pobieżnego słuchu. Przypowieść zarazem objawia i zaprasza do rozumienia.

Ewangelia Mateusza 13:34 opisuje sposób nauczania, który Jezus wybrał dla tłumów. Mówił do nich w przypowieściach, a bez nich nie mówił im nic. Nie był to ozdobnik ani przypadek. Obrazy były zwyczajne: siewca wychodzący na pole, ziarnko gorczycy zasiane na polu, kobieta z zaczynem w mące. Słuchacze rozpoznawali je z własnego dnia, zanim zaczynali rozumieć, o czym naprawdę mowa. Taka forma miała w sobie wyraźną odpowiedzialność. Przypowieść nie podawała gotowego wniosku w jednym zdaniu. Zostawiała słuchaczowi wolną decyzję co do tego, co zrobi z usłyszanym słowem. Dlatego w Ewangelii Mateusza 13:36 po odprawieniu tłumów uczniowie przychodzą z prośbą o wyjaśnienie. Tłum odchodzi z obrazem, a uczniowie otrzymują więcej. W kolejnym wersie ewangelista dodaje, że tak miało się spełnić słowo Proroka. Mateusz widzi więc w tym sposobie mówienia wypełnienie wcześniejszej zapowiedzi, a nie tylko wybór stylu. Przypowieść odsłania to, co ukryte od założenia świata, dopiero wtedy, gdy ktoś zbliża się do niej z uwagą. Tajemnica nie zostaje zamknięta, ale też nie zostaje pozostawiona bez drogi do zrozumienia.

Jezus mówił tłumom w przypowieściach, posługując się obrazami bliskimi ich codzienności. Siewca wychodzący na pole, małe ziarnko gorczycy czy zaczyn ukryty w mące pozwalają dostrzec królestwo Boże pośród zwyczajnych rzeczy. Jego działanie nie zawsze jest od razu widoczne: ziarno rośnie, a zaczyn przenika całą mąkę. Przypowieść otwiera przed słuchającymi przestrzeń znaczenia, ale nie podaje wszystkiego w formie gotowego wyjaśnienia. Wymaga uważności. Jezus nie przemawia w niej językiem oderwanym od życia; wskazuje na rzeczywistość, której pełni nie da się zamknąć w prostym objaśnieniu. To, co małe i niepozorne, może należeć do większego Bożego zamysłu, choć jego kres pozostaje poza ludzkim spojrzeniem. Mateusz łączy ten sposób nauczania ze słowami o odsłanianiu rzeczy ukrytych od założenia świata (Ewangelia Mateusza 13:35). Zaraz potem uczniowie proszą Jezusa o wyjaśnienie przypowieści o chwaście. Widać więc, że obraz nie jest zagadką pozostawioną bez nadziei na zrozumienie: prowadzi ku głębszemu poznaniu, które rodzi się w bliskości z Tym, który opowiada.