Ewangelia Mateusza 13:4 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki obraz zaczyna się od zwyczajnej czynności. Siewca idzie po polu i rzuca ziarno, nie wiedząc jeszcze, gdzie każde z nich upadnie. Część spada na drogę, na ubitą ziemię, do której nic nie może się wcisnąć. Zanim ziarno zdąży się ukorzenić, nadlatują ptaki i je wydziobują. Ewangelia nie tłumaczy tu, dlaczego tak się stało, i nie ocenia żadnego ziarna. Opisuje po prostu to, co widać z pola: „nadleciały ptaki i wydziobały je” (Ewangelia Mateusza 13:4). Najbardziej uwagę przyciąga tu strata. Ziarno nie zostało przedstawione jako winne. Zostało odebrane, zanim zdążyło w czymś zakorzenić się. Bywa, że nadzieje wyglądają podobnie: coś zaczęło kiełkować, a potem zostało wyrwane z rąk przez okoliczności, których nikt nie wybrał. Taki smutek bywa cichy, bo z zewnątrz rzadko go widać, a żal po czymś, co nie zdążyło wzrosnąć, jest przecież prawdziwy. Obraz nie zatrzymuje się jednak na stracie. Siewca siał dalej, a ziarna trafiały w różne miejsca, więc ta jedna scena stoi obok całego pola. Sam fragment nie obiecuje, że każde ziarno wyda plon, i nie opisuje losu każdego pola w taki sam sposób. Mówi o rzeczywistości, w której strata i obfitość rosną obok siebie.

Werset ukazuje pierwszą przeszkodę dla ziarna: nie trafia ono w glebę, lecz na drogę, gdzie zostaje wydziobane przez ptaki. Obraz jest prosty, ale jego sens nie sprowadza się do porady, by siać staranniej. Jezus opowiada przypowieść tłumom, a siewca rozsiewa ziarno w różnych miejscach. Już początek pokazuje więc, że to samo ziarno może spotkać się z odmiennym przyjęciem. Droga jest twarda i ubita. Ziarno leży na jej powierzchni, zamiast wniknąć w ziemię; dlatego ptaki szybko je zabierają. W samym wersecie nie pada jeszcze wyjaśnienie, co oznaczają te ptaki ani droga. Nie należy więc dopisywać szczegółów do obrazu, zanim zrobi to dalszy ciąg przypowieści. Tutaj akcent pada na utratę ziarna, zanim zdąży wykiełkować. To ważne rozróżnienie: siewca sieje, lecz nie każde ziarno przynosi plon. Następne wersety rozwijają obraz innych miejsc, w które padają ziarna, a więc ukazują różne rezultaty. Pierwszy z nich nie oskarża jednak gleby ani siewcy; przedstawia konkretną sytuację, w której ziarno nie znajduje warunków do wzrostu. Przypowieść zaczyna się od tej straty, nie od obietnicy jednakowego owocu.

Ewangelia Mateusza 13:4 opisuje zwyczajną scenę, w której część ziarna od razu wydaje się stracona. Siewca rozsiewał nasienie szeroko, a niektóre ziarna spadły na drogę. Ubita ziemia nie przyjmuje ich tak jak ziemia uprawna. Ziarno leży na wierzchu, a ptaki przylatują, zanim zdąży się zakorzenić. Obraz jest prosty i konkretny. Ziarno potrzebuje czasu i miejsca, żeby wejść w glebę. Tam, gdzie wszystko jest ubite i pośpieszne, nic nie zdąży zapuścić korzeni. Werset opisuje los nasienia. Siewca po prostu siał, a ziarno trafiło tam, gdzie trafiło. Fragment nie tłumaczy, kim są ptaki ani dlaczego przyleciały. Nie wolno więc dopisywać do tekstu gotowego wyjaśnienia. Zostaje to, co widać: ziarno pozostało bez osłony w miejscu, gdzie nie mogło wrosnąć. W codziennym życiu takie chwile przychodzą bez zapowiedzi. Dobra rzecz trafia do człowieka w dniu tak zajętym, że nie ma czasu, by ją przyjąć. Ten wers pokazuje, że nasienie wymaga przestrzeni, zanim da plon, a dalszy los ziarna zależy od tego, czy zdąży wejść w glebę.

Jezus opowiada o siewcy, który nie zatrzymuje się, by wybierać wyłącznie pewny grunt. Ziarno pada także na drogę. W tym obrazie jest coś przejmującego: dar zostaje rzucony, lecz nie znajduje miejsca, w którym mógłby osiąść. Ptaki nadlatują i zabierają je, zanim zacznie kiełkować. Droga jest twarda od częstego przechodzenia. Można w niej dostrzec życie tak zajęte ruchem, że słowo nie ma kiedy zapuścić korzeni: usłyszana prawda mija uwagę, przykryta pilnymi sprawami, hałasem albo przyzwyczajeniem. Nie jest to jednak opowieść o wartości człowieka ani o wyroku nad nim. Jezus pokazuje kruchość przyjęcia, nie odbiera siewcy hojności. W dalszej części przypowieści pojawiają się różne rodzaje ziemi i plon. Obraz drogi należy więc do większej opowieści o tym, że ziarno nie wszędzie spotyka te same warunki. Ta scena nie rozstrzyga, co stanie się z całym polem. Zatrzymuje uwagę przy chwili, w której dar nie zdążył jeszcze zakiełkować. Pokazuje, jak wiele zależy od miejsca, w którym ziarno trafia, i jak hojnie siewca rozsiewa je mimo tej niepewności.