Ewangelia Mateusza 12:40 – znaczenie i zastosowanie

Ta krótka odpowiedź Jezusa mówi o trzech dniach i trzech nocach, podobnych do tych, które Jonasz spędził we wnętrznościach wielkiej ryby. Słowo „wnętrzności” brzmi ciasno i ciemno, jak miejsce bez widoku na drogę. Serce zatrzymuje się przy tym obrazie, bo mówi o czasie zamknięcia, w którym nie widać jeszcze wyjścia i nie wiadomo, kiedy się skończy. Ewangelia Mateusza 12:40 nie opisuje, co działo się w tych dniach ani jakie uczucia towarzyszyły Jonaszowi. Zapowiada natomiast znak dla pokolenia, które żąda dowodu, i wiąże tę noc z przyszłym czasem: Syn Człowieczy będzie „trzy dni i trzy noce w łonie ziemi”. Tekst nie tłumaczy, czym jest ten mrok, lecz pokazuje, że ma on określony początek i koniec. Ta precyzja bywa pociechą dla kogoś, kto w ciemności traci poczucie czasu. Ewangelia nie nazywa tych dni łatwymi, ale nie przedstawia ich jako bezczasowej pustki. Mówi o nich konkretnie, z liczbą dni i nocy, a więc z zapowiedzią dalszego ciągu, którego w tamtej chwili nikt jeszcze nie widzi.

W Ewangelii Mateusza 12:40 Jezus odpowiada na żądanie znaku: odsyła do Jonasza, którego los staje się zapowiedzią Jego własnej śmierci i zmartwychwstania. Obraz „łona ziemi” mówi o rzeczywistym wejściu Syna Człowieczego w śmierć, nie tylko o pozornej nieobecności czy chwilowym kryzysie. Podobieństwo do Jonasza jest jednak znakiem, a nie stwierdzeniem, że oba wydarzenia są identyczne. W otaczającym fragmencie Jezus nazywa znak Jonasza odpowiedzią na żądanie uczonych w Piśmie i faryzeuszów. Zaraz potem przywołuje mieszkańców Niniwy: nawrócili się wskutek nauczania Jonasza, choć przed nimi stoi ktoś większy niż Jonasz. Sens znaku obejmuje więc nie tylko niezwykłe ocalenie proroka, lecz także wezwanie do rozpoznania tego, kim jest Jezus i jaką wagę ma Jego słowo. „Trzy dni i trzy noce” podkreślają analogię między pobytem Jonasza we wnętrzu ryby a czasem Jezusa w grobie. Wniosek nie zależy od traktowania tej formuły jako dokładnego wyliczenia każdej godziny. Główny punkt jest teologiczny: śmierć nie unieważni misji Jezusa; zmartwychwstanie stanie się znakiem, który odsłoni jej prawdziwe znaczenie.

Jonasz spędził trzy dni i trzy noce we wnętrznościach wielkiej ryby, a Jezus zapowiada, że Syn Człowieczy będzie trzy dni i trzy noce w łonie ziemi. To zdanie pada w kontekście żądania znaku. Uczeni w Piśmie i faryzeusze chcieli dowodu, który zaspokoi ich ciekawość i pozwoli im zachować dystans. Ewangelia Mateusza 12:39 mówi wyraźnie, że żaden znak nie zostanie dany, oprócz znaku proroka Jonasza. Nie pada tu obietnica spektakularnych dowodów dla każdego. Jest jeden znak, który wiąże się z osobą Jezusa. Praktycznie wygląda to tak. Mężczyzna czeka na jednoznaczny sygnał, zanim przeprosi żonę albo zmieni sposób prowadzenia firmy. Ma już przed sobą słowo, które usłyszał, lecz odkłada decyzję, bo szuka pewności. Ta postawa jest znajoma każdemu, kto boi się zrobić pierwszy krok bez gwarancji. Ewangelia Mateusza 12:41 wspomina mieszkańców Niniwy, którzy usłyszeli nawoływanie Jonasza i się nawrócili. Nie domagali się cudów. Ich zmiana wynikała z przyjęcia słowa, które zostało im powiedziane. Jezus mówi o kimś większym niż Jonasz, a Jego słuchacze nadal żądają dowodów. Znak zapowiedziany w tym fragmencie nie jest pokazem mocy dla widzów. Jest zapowiedzią tego, co Bóg czyni w Chrystusie, i to na niej Biblia każe skupić uwagę.

W odpowiedzi na żądanie znaku Jezus wskazuje na Jonasza. Jego los staje się zapowiedzią drogi Syna Człowieczego: przez śmierć, opisaną jako przebywanie „w łonie ziemi”, ku temu, co Bóg uczyni dalej. Porównanie nie usuwa ciężaru śmierci ani nie odsłania wszystkich szczegółów przyszłości. Mówi jednak, że grób nie będzie ostatnim słowem o Jezusie. W tym samym fragmencie Jezus przywołuje mieszkańców Niniwy, którzy odpowiedzieli na wezwanie Jonasza, oraz królową, która przybyła słuchać mądrości Salomona. Zestawia ich z tymi, którzy domagają się znaku, choć stoi przed nimi ktoś większy niż Jonasz. Znak nie jest więc widowiskiem do oglądania z bezpiecznej odległości. Wzywa do uznania, że w Jezusie Bóg przemawia i działa. Obraz głębi, z której człowiek sam nie może się wydostać, spotyka się tu z nadzieją zakorzenioną w Bożym działaniu. Trzy dni i trzy noce zaznaczają czas ukrycia i bezsilności; w centrum pozostaje jednak nie ciemność, lecz wierność Boga, która przeprowadza przez śmierć. Nadzieja chrześcijańska nie pomniejsza grobu. Wyznaje, że nawet tam nie zamyka się droga Boga.