Ewangelia Mateusza 12:5 – znaczenie i zastosowanie

Ten wers zawiera pytanie, które Jezus kieruje do faryzeuszy: „Albo nie czytaliście w Prawie, że w dzień szabatu kapłani naruszają w świątyni spoczynek szabatu, a są bez winy?” (Ewangelia Mateusza 12:5). Prawo szabatu było poważne, a jednak nie obejmowało tych, którzy w świątyni wykonywali swoją służbę. Kapłani pracowali w dzień odpoczynku i pozostawali bez winy, ponieważ ich posługa należała do samego sensu tego miejsca. Już w tym obrazie widać, że zakaz nie był celem samym w sobie. Z perspektywy serca warto zauważyć, jak bardzo zmęczeni potrafią być ci, którzy służą innym w dniach, które miały być wytchnieniem. Taka osoba może czuć ciężar obowiązku i jednocześnie niepokój, że odpoczynek oznacza zaniedbanie. Słowa z następnych wersów pokazują, że Bóg patrzy na to inaczej niż faryzeusze: wyżej stawia miłosierdzie niż ofiarę, a Syn Człowieczy jest Panem szabatu. Ten fragment nie daje prostej odpowiedzi na każde pytanie o pracę i odpoczynek. Mówi jednak, że w Bożej trosce mieści się zrozumienie dla tych, którzy dźwigają obowiązki, a prawo ma służyć życiu, a nie je ograniczać.

Jezus przywołuje kapłanów pełniących służbę w świątyni w szabat: ich praca naruszała zwykły spoczynek tego dnia, a jednak nie uznawano ich za winnych. Nie chodzi o to, że przykazanie przestaje obowiązywać, lecz o to, że samo jego brzmienie nie wystarcza do osądzenia każdej sytuacji. Prawo zawierało także przepisy dotyczące służby świątynnej. Ten przykład odpowiada na zarzut faryzeuszów wobec głodnych uczniów, którzy zrywali kłosy. Jezus pokazuje, że przepisy szabatu trzeba odczytywać w świetle ich celu i całego Pisma, a nie stosować w oderwaniu od ludzkiej potrzeby. W następnym wersecie mówi, że tu jest coś większego niż świątynia, a później łączy tę sprawę z miłosierdziem i swoją władzą nad szabatem. Werset nie daje prostego zezwolenia na dowolne pomijanie przykazań. Ujawnia raczej błąd w oskarżeniu: jeśli kapłańska służba może być zgodna z szabatem, nie każda czynność wyglądająca na jego naruszenie jest winą. W tej scenie interpretacja Prawa wymaga uwzględnienia zarówno jego przepisów, jak i miłosierdzia wobec potrzebujących.

Pytanie Jezusa zaczyna się od przypomnienia: „Albo nie czytaliście w Prawie, że w dzień szabatu kapłani naruszają w świątyni spoczynek szabatu, a są bez winy?” (Ewangelia Mateusza 12:5). Faryzeusze znali te przepisy dobrze. Wiedzieli też, że w świątyni trzeba było pracować również w szabat, bo służba przy ofiarach nie mogła czekać. Fragment pokazuje, że Prawo nie było zbiorem przepisów oderwanych od sensu. Miało prowadzić do Boga i do człowieka. Jezus nie podważa szabatu. Wskazuje jego cel. Kapłani byli bez winy, ponieważ wykonywali służbę należącą do Boga, a ta służba stała ponad zwykłym porządkiem dnia. Zaraz potem Jezus mówi, że tu jest coś większego niż świątynia (Ewangelia Mateusza 12:6). Ciężar przesuwa się z formy na osobę, która jest Panem szabatu (Ewangelia Mateusza 12:8). Z tego wynika spokojny obraz. Odpoczynek i służba nie stoją naprzeciw siebie. Oba mają sens wtedy, gdy wskazują na Boga i prowadzą do miłosierdzia wobec głodnych, zmęczonych i potrzebujących. Kto zna ten cel, nie traci sensu w rytmie tygodnia.

Słowa Jezusa o kapłanach służą wyjaśnieniu, że szabat nie jest prostym zakazem, odłączonym od celu, któremu służy. Kapłani wykonują w świątyni pracę związaną z kultem, a jednak nie są winni. Ich przykład pokazuje, że sama czynność nie przesądza o jej moralnym znaczeniu; ważne jest także, czemu służy i jak wpisuje się w wierność Bogu. W tej rozmowie uczniowie są głodni, a Jezus przywołuje zarówno Dawida, jak i kapłanów. Nie rozstrzyga sprawy przez lekceważenie Prawa. Odsłania raczej jego sens w świetle miłosierdzia, które nie pozwala potępiać niewinnych za zaspokojenie podstawowej potrzeby. Zaraz potem mówi, że jest tu ktoś większy niż świątynia i że Syn Człowieczy jest Panem szabatu. To w Nim uczniowie mają rozpoznać autorytet, który odsłania, ku czemu prowadzi Boże przykazanie. Szabat pozostaje darem i znakiem oddania Bogu, lecz nie powinien stawać się narzędziem surowego osądu. W tej scenie świętość nie jest kruchością przepisów; ujawnia się w służbie Bogu i w miłosierdziu wobec człowieka.