Ewangelia Mateusza 12:39 – znaczenie i zastosowanie

Ci, którzy proszą o znak, rzadko szukają widowiska. Częściej pragną poczucia, że nie są sami, i pewności, że ich trud ma sens. W Ewangelii Mateusza 12:39 Jezus nie spełnia tej prośby tak, jak oczekiwano, lecz wskazuje znak proroka Jonasza. W Ewangelii Mateusza 12:40 ten znak mówi o trzech dniach i trzech nocach w ciemności, zanim nadejdzie światło. Jezus nie omija więc ciemności, lecz wchodzi w nią jako Syn Człowieczy. Warto przy tym spojrzeć na Niniwitów, o których mowa w Ewangelii Mateusza 12:41. Tekst nie wspomina o żadnym znaku poza nawoływaniem Jonasza, a mimo to ludzie ci się nawrócili. Ich przykład pokazuje, że słowo wypowiedziane prosto potrafi poruszyć serca, choć nie zawsze daje od razu widoczny dowód. Znak, którego pragnie się najmocniej, nie zawsze przychodzi jako wyraźna odpowiedź. Czasem wyrasta z długiego czekania, w którym wiara trwa bez gwarancji. Jezus nie gasi pragnienia pewności, lecz kieruje je ku temu, co dopiero ma się wydarzyć.

Prośba o znak brzmi jak prośba o dowód, lecz w tej scenie Jezus odsłania problem głębszy niż brak informacji. Uczeni w Piśmie i faryzeusze widzieli Jego działalność, a mimo to domagali się kolejnego znaku. Jezus nazywa to pokoleniem „przewrotnym i wiarołomnym”: zarzut dotyczy niewierności wobec Boga i zamknięcia na to, co już zostało ukazane, nie zaś zwykłego pytania czy każdej wątpliwości. Odmowa ma jednak wyraźny wyjątek: „znak proroka Jonasza”. W dalszych słowach rozdziału Jezus wiąże go z własnym pobytem w grobie i zmartwychwstaniem. Znak nie będzie więc widowiskiem na żądanie, lecz wydarzeniem, które odsłoni, kim jest Jezus i jak odpowiada na ludzką niewierność. Kontekst podkreśla też odpowiedzialność słuchaczy: mieszkańcy Niniwy nawrócili się po słowach Jonasza, a królowa z Południa szukała mądrości Salomona. Skoro przed nimi stoi ktoś większy niż Jonasz i Salomon, odrzucenie Jego świadectwa ma poważną wagę. Werset nie potępia poszukiwania zrozumienia; ostrzega przed takim żądaniem dowodów, które z góry wyklucza gotowość uznania prawdy.

Ten werset pojawia się po prośbie uczonych w Piśmie i faryzeuszów, którzy chcieli zobaczyć znak. Jezus odpowiada, że „żaden znak nie będzie mu dany, oprócz znaku proroka Jonasza”. Zarzut dotyczy postawy, a nie braku dowodów. Ci ludzie widzieli już uzdrowienia i słyszeli nauczanie, a mimo to domagali się kolejnego dowodu, który pozwoliłby im nie zmieniać serca. Taka postawa potrafi wyglądać rozsądnie. Ktoś czeka na pewność, zanim zaufa, zanim przeprosi, zanim podejmie decyzję, a pewność zwykle nie przychodzi na czas. Dalsze wersety pokazują, że znak został już zapowiedziany. Ludzie z Niniwy nawrócili się wskutek nawoływania Jonasza, bez żadnego widowiska (Ewangelia Mateusza 12:41). Trzy dni Jonasza we wnętrznościach ryby (Ewangelia Mateusza 12:40) wielu chrześcijan odczytuje jako zapowiedź zmartwychwstania. Znak nie jest więc pokazem na żądanie, lecz wypełnieniem Bożej obietnicy. Najmocniej wybrzmiewa tu to, że wiara nie czeka na komplet dowodów. Słowo zostało już usłyszane, a odpowiedzią na nie jest zaufanie, nawet gdy wiele pytań pozostaje otwartych.

W Ewangelii Mateusza 12:39 Jezus odpowiada ludziom proszącym o znak słowami, które brzmią jak sąd: „Plemię przewrotne i wiarołomne żąda znaku”. Nie odrzuca jednak wszelkiego znaku. Wskazuje na znak proroka Jonasza, a chwilę później wyjaśnia, że tak jak Jonasz przebywał we wnętrzu wielkiej ryby, tak Syn Człowieczy będzie w łonie ziemi. W centrum tej zapowiedzi znajduje się droga przez śmierć ku temu, co Bóg otwiera dalej. Jonasz nie jest tu widowiskowym dowodem, który ucisza wszelkie wątpliwości. Jego historia prowadzi ku nawróceniu: mieszkańcy Niniwy odpowiedzieli na jego nawoływanie, a Jezus mówi, że tu jest ktoś większy niż Jonasz. Ci, którzy proszą o znak, stoją już wobec Jezusa, lecz domagają się czegoś więcej, jakby sama Jego obecność i nauczanie nie wystarczały. Obraz Jonasza w ciemności, poza zasięgiem własnej mocy, niesie także powagę i nadzieję. Znak Jezusa nie omija śmierci ani jej ciężaru; wskazuje na Boże działanie pośród niego. W tej odpowiedzi odsłania się zarazem wezwanie do przemiany i obietnica, że ciemność nie ma ostatniego słowa.