Ewangelia Mateusza 12:34 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa padają wobec faryzeuszów, którzy mówili o Jezusie z wyraźną niechęcią. On nie spiera się o samą poprawność ich języka. Pyta, jak można mówić dobrze, będąc złym, i wskazuje źródło: „Przecież z obfitości serca mówią usta”. Usta nie odgrywają tu roli, która potrafi przez chwilę udawać życzliwość. Pokazują to, co zgromadzone jest głęboko w sercu. Jest w tym coś poruszającego. Słowa często wymykają się nam wtedy, gdy zmęczenie, żal albo lęk długo gromadzą się w nas w ciszy. Jezus mówi o obfitości, czyli o czymś, co się nagromadziło, a nie o pojedynczym potknięciu. W Ewangelii Mateusza 12:33 obraz drzewa i owocu pokazuje ten sam związek, a w Ewangelii Mateusza 12:35 dobry i zły skarbiec wyjaśniają, skąd bierze się to, co wydobywa się na zewnątrz. Fragment nie każe jednak oceniać wszystkiego po pierwszym wrażeniu. Mówi, że wnętrze objawia się w słowach, a słowa są świadectwem tego, co w sercu zebrane. Tekst nie opisuje, jak serce ma się zmienić, skupia się na tym, co już w nim jest. Zostaje w tym cicha, poważna prawda: trudne słowa często są echem długiego ciężaru, który nie został nazwany ani wyniesiony na światło.

W Ewangelii Mateusza 12:34 Jezus odpowiada przeciwnikom, którzy oskarżają Go o działanie mocą złego ducha. Nazywa ich „plemieniem żmijowym” i pyta, jak mogą mówić dobrze, skoro są źli. To ostre słowa, skierowane do ludzi, których wypowiedź odsłania nie tylko błędny osąd, lecz także głębszą wrogość wobec tego, co czyni Bóg. Kluczowe rozróżnienie dotyczy źródła słów: usta nie tworzą ich w oderwaniu od wnętrza, ale ujawniają to, czym serce jest napełnione. W następnym zdaniu Jezus porównuje człowieka do skarbca, z którego wydobywa się dobro albo zło. Obraz drzewa i owocu w poprzednim wersecie prowadzi do podobnego wniosku: widzialne słowa i czyny wskazują na niewidzialne źródło. Nie wynika z tego, że każde niefortunne zdanie jest pełnym opisem czyjegoś charakteru. Jezus mówi o trwałej postawie, która znajduje wyraz w mowie. Dlatego słowa mają znaczenie moralne: mogą służyć prawdzie i dobru albo wypaczać rzeczywistość i oskarżać dobro. W tym sporze mowa przeciwników staje się świadectwem ich serca.

Słowa Jezusa brzmią surowo: „Plemię żmijowe! Jakże wy możecie mówić dobrze, skoro jesteście źli? Przecież z obfitości serca mówią usta.” Faryzeusze chcieli dobrze brzmieć, ale ich mowa zdradzała to, co nosili w sercu. Ewangelista pokazuje, że usta nie zaczynają same. Wypowiadane słowa są widocznym owocem wewnętrznego zasobu, tak jak w Ewangelii Mateusza 12:33 drzewo poznaje się po owocu. Z tego wynika praktyczna prawda. Ktoś, kto dzień po dniu napełnia myśli plotką, pogardą albo pośpiechem, z czasem zauważa, że jego język robi się ostry. Ktoś, kto karmi serce modlitwą, Pismem i dobrą rozmową, może zauważyć łagodniejsze słowa, choć nie zawsze od razu. Jezus wiąże też słowa z sądem. Ewangelia Mateusza 12:36 mówi o każdym bezużytecznym słowie, a w Ewangelii Mateusza 12:37 słowa stają się podstawą uniewinnienia albo potępienia. Wcześniej w Ewangelii Mateusza 12:35 dobry człowiek wydobywa dobre rzeczy ze skarbca, a zły złe. Ten fragment nie nakazuje mówić dużo. Pokazuje raczej, że mowa ujawnia serce, a Bóg widzi je dokładniej niż ktokolwiek inny.

Słowa Jezusa padają po sporze z faryzeuszami, którzy potępili uczniów za zrywanie kłosów w szabat, a potem przypisali działanie Jezusa złu. Jego surowe „Plemię żmijowe!” nie jest luźnym osądem każdego człowieka, lecz odpowiedzią na postawę, która widzi dobro, a mimo to nazywa je złem. Obraz serca jako skarbca odsłania, że słowa nie unoszą się nad życiem niezależnie od niego. Wydobywają to, czemu człowiek pozwala w sobie gromadzić miejsce: prawdę albo pogardę, miłosierdzie albo oskarżenie. Nie chodzi o to, by każde nierozważne zdanie uznać za wyrok nad całym człowiekiem. Jezus mówi jednak poważnie o odpowiedzialności za słowa, bo ujawniają one kierunek serca. W perspektywie wieczności język staje się czymś więcej niż narzędziem codziennej rozmowy. Może osłaniać życie i nazywać dobro dobrem, ale może też zatwardzać się w sprzeciwie wobec tego, co pochodzi od Boga. Ten fragment nie odbiera nadziei na przemianę; wskazuje, że prawdziwa zmiana dotyka źródła, z którego płyną słowa.