Ewangelia Mateusza 12:32 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset budzi lęk i nie ma w tym nic dziwnego. Słowa o czymś, czego nie da się odpuścić, potrafią spaść na serce jak kamień, zwłaszcza u kogoś, kto boi się, że już coś zawinił. Warto jednak zobaczyć, w jakiej sytuacji padły. Jezus mówi w kontekście, w którym Jego działanie wobec złych duchów zostało ocenione jako dzieło ciemności, choć wskazuje, że wypędza je mocą Ducha Bożego (Ewangelia Mateusza 12:28). „Jeśli ktoś powie słowo przeciw Synowi Człowieczemu, będzie mu odpuszczone, lecz jeśli powie przeciw Duchowi Świętemu, nie będzie mu odpuszczone ani w tym wieku, ani w przyszłym.” Zestawienie tych dwóch imion wydaje się dotyczyć tego, czy człowiek potrafi rozpoznać w działaniu Bożym to, co Bóg rzeczywiście czyni. Ewangelia wiąże też słowa z wnętrzem: z obfitości serca mówią usta (Ewangelia Mateusza 12:34). Werset zatem dotyczy postawy, która zamyka się na widoczne światło, a nie pojedynczego, pochopnego zdania wypowiedzianego w gniewie. Ktoś, kto drży przed tym tekstem, rzadko zamyka oczy na prawdę. Zwykle pyta, czy nie zrobił tego nieświadomie. Ten niepokój sam w sobie mówi o sercu, które wciąż chce być blisko Boga. Ostrzeżenie Jezusa dotyczy odrzucania światła, a nie drżącego pytania, czy ono jeszcze świeci.

W Ewangelii Mateusza 12:32 Jezus zestawia słowo przeciw Synowi Człowieczemu ze słowem przeciw Duchowi Świętemu. Różnica nie sprowadza się do tego, że jedno niefortunne zdanie jest mniej poważne, a drugie nieodwracalnie skazuje mówiącego. Werset należy czytać w kontekście sporu o dzieło Jezusa: mówi On, że wyrzuca złe duchy mocą Ducha Bożego, a zaraz potem ostrzega przed bluźnierstwem przeciw Duchowi. Kluczowe jest więc rozróżnienie między słabością ludzkiego osądu a odrzuceniem świadectwa, które ujawnia Boże działanie. Jezus dopuszcza, że ktoś może Go błędnie ocenić; surowe ostrzeżenie dotyczy nazwania działania Ducha złem. Dalsze słowa o owocu drzewa i wypowiedziach płynących z serca pokazują, że mowa nie jest tu oderwanym dźwiękiem: odsłania głębsze nastawienie człowieka. „Nie będzie mu odpuszczone” brzmi przerażająco, dlatego nie należy łagodzić tych słów. Zarazem tekst nie przedstawia przypadkowej wypowiedzi jako pułapki, w którą można nieświadomie wpaść. Ostrzeżenie dotyczy świadomego odwrócenia dobra i zła wobec rozpoznawanego działania Boga. Nacisk pada na powagę takiego odrzucenia, nie na wyliczanie pojedynczych zdań.

Ten werset pada w samym środku sporu z faryzeuszami. Wcześniej Jezus wskazał, że wyrzucanie złych duchów dokonuje się mocą Ducha Bożego (Ewangelia Mateusza 12:28). Dlatego słowa przeciw Duchowi Świętemu mają tak poważną wagę. Dotyczą samego źródła, z którego Jezus działa. „Jeśli ktoś powie słowo przeciw Synowi Człowieczemu, będzie mu odpuszczone, lecz jeśli powie przeciw Duchowi Świętemu, nie będzie mu odpuszczone ani w tym wieku, ani w przyszłym” (Ewangelia Mateusza 12:32). Zestawienie Syna Człowieczego z Duchem Świętym rzuca się w oczy. Tekst nie opisuje codziennych potknięć ani gniewnych słów wypowiedzianych w zmęczeniu. Chrześcijańskie tradycje różnie rozumieją, na czym polega ten grzech, dlatego warto czytać go w świetle całej Biblii i z pomocą duszpasterza. Bliżej praktyki stoi kolejny fragment. Jezus mówi, że usta wypowiadają to, czym przepełnione jest serce (Ewangelia Mateusza 12:34). Mowa odsłania zatem wnętrze człowieka, a nie tylko chwilowe emocje. Ten obraz nadaje wadze każdej rozmowie o Bogu i o bliźnim. Ostatnie słowo należy więc do serca, z którego wypływa mowa.

Jezus wypowiada te słowa w sporze o źródło Jego działania. Tuż wcześniej mówi, że wyrzuca złe duchy mocą Ducha Bożego, a zaraz potem kieruje uwagę na owoc i słowa wypływające z serca. Ostrzeżenie z Ewangelii Mateusza 12:32 nie dotyczy więc zwykłej pomyłki ani chwilowego zwątpienia. W tej scenie stawką jest uporczywe nazywanie działania Boga złem. Słowa o odpuszczeniu „w tym wieku” i „w przyszłym” podkreślają powagę odrzucenia Ducha, który odsłania prawdę o Jezusie. Nie są jednak zaproszeniem do lękliwego badania każdego zdania w poszukiwaniu winy. Kontekst pokazuje raczej postawę ludzi, którzy widzą dobro, a mimo to przypisują je złu. Można pomyśleć o drzewie, którego owoc zdradza stan korzeni. Jezus nie zatrzymuje się na samym brzmieniu wypowiedzianych słów; odsłania serce, z którego one wyrastają. W różnych tradycjach chrześcijańskich szczegóły interpretacji tego ostrzeżenia bywają ujmowane odmiennie, lecz jego ciężar pozostaje: odrzucenie światła nie jest drobną sprawą. Zarazem słowo o przebaczeniu przypomina, jak szeroko Jezus mówi o Bożym miłosierdziu.