Ewangelia Mateusza 11:15 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa Jezusa brzmią jak zaproszenie do uważności, ale ich ciężar tkwi w tym, że nie zakładają, iż każdy, kto słyszy, naprawdę słucha. Zaraz po nich Jezus mówi o pokoleniu, które słyszało zarówno Jana, jak i Jego samego, a mimo to nie tańczyło przy fletach i nie płakało przy lamentach. Słuch był obecny, brakowało poruszenia. Wezwanie „Kto ma uszy, niech słucha!” sięga więc głębiej niż ucho, do wnętrza, które pozwala poruszyć się temu, co dotarło do człowieka. Najbardziej wrażliwe miejsce w człowieku, czyli to, co odczuwa radość, smutek i lęk, pierwsze pokazuje, czy słowo dotarło dalej niż do rozumu. Ktoś, kto w żałobie odsuwa pocieszenie albo w radości nie potrafi powiedzieć dziękuję, może słyszeć każde zdanie i pozostawać daleko od Tego, który mówi. Ewangelia Mateusza 11:19 pokazuje, że mądrość uznaje się po czynach, czyli wtedy, gdy słuchanie zaczyna zmieniać codzienne życie. Wezwanie Jezusa nie wymaga więc natychmiastowego zrozumienia, lecz gotowości, by pozwolić Bogu poruszyć to, co w nas najbardziej wrażliwe. Może właśnie dlatego zdanie poprzedza obraz dzieci z rynku, które nie chcą ani tańczyć, ani płakać. Ucho przyjmuje dźwięk, ale serce decyduje, czy da się nim poruszyć.

„Kto ma uszy, niech słucha!” brzmi jak oczywistość: słuch ma przecież każdy. W Ewangelii Mateusza 11:15 Jezus nie mówi jednak o sprawności słyszenia, lecz o gotowości rozpoznania znaczenia tego, co właśnie zostało powiedziane. Bezpośrednio wcześniej łączy Jana Chrzciciela z Eliaszem, którego przyjście zapowiadało Pismo, zastrzegając: „jeśli chcecie przyjąć”. Wezwanie do słuchania kieruje więc uwagę ku temu, że działalność Jana ma znaczenie w Bożym działaniu, nawet jeśli nie odpowiada ludzkim oczekiwaniom. Następne słowa Jezusa o dzieciach na rynku odsłaniają problem pokolenia: odrzuca ono zarówno surowego Jana, jak i Jezusa, który je i pije. Różne postawy tych dwóch posłańców nie wystarczają, by krytycy uznali ich świadectwo. Trudność nie polega zatem na braku informacji, lecz na niechęci do przyjęcia jej sensu. To krótkie wezwanie nie obiecuje, że każda trudność interpretacyjna zniknie. Podkreśla odpowiedzialność słuchacza: słowa o królestwie wymagają rozpoznania, a nie jedynie usłyszenia dźwięku. Wiara zaczyna się tu od uważności na to, co Bóg czyni, także przez świadectwo, które nie mieści się w oczekiwanym kształcie.

Ta krótka formuła stoi tuż po słowach o Janie Chrzcicielu, którego Jezus nazywa Eliaszem, jeśli ludzie chcą to przyjąć. Wezwanie „Kto ma uszy, niech słucha!” nie dotyczy więc samego zmysłu słuchu. Dotyczy gotowości, by usłyszeć to, co mówi Bóg, także wtedy, gdy nie pasuje do naszych oczekiwań. Kolejne wersy pokazują, jak łatwo to przeoczyć. Obraz dzieci na rynku, które nie chcą tańczyć ani płakać na zawołanie, opisuje ludzi, którzy odrzucają Jana za jego ascezę, a Syna Człowieczego za to, że je i pije z grzesznikami. Obie drogi zostały wskazane, a słuchacze znaleźli powód, by odrzucić obu. Wezwanie do słuchania staje się więc zaproszeniem do rezygnacji z obrony własnego sądu. W praktyce wygląda to skromnie. Ktoś czyta fragment Pisma i zauważa, że ono go poprawia. Zamiast szukać w tekście potwierdzenia dawnych decyzji, zostawia sobie miejsce na zmianę zdania. Taki słuch nie jest bierny. Wymaga uczciwości wobec siebie i cierpliwości. Wezwanie nie zakłada, że słuchacz już rozumie. Zakłada tylko, że zechce usłyszeć.

Werset piętnasty Ewangelii Mateusza brzmi krótko: „Kto ma uszy, niech słucha!”. Jezus nie mówi o samym słyszeniu dźwięku. Wzywa do przyjęcia tego, co właśnie odsłania: Jan Chrzciciel jest zapowiedzianym Eliaszem, jeśli słuchacze zechcą to przyjąć. Zaraz potem Jezus pokaże, że to pokolenie odrzuca zarówno surowe życie Jana, jak i otwartość Syna Człowieczego. Żadna z tych dróg nie zyskuje jego uznania. To słowo stawia więc przed człowiekiem możliwość odpowiedzi, ale nie wymusza jej. Boże działanie może być obecne, a jednak pozostać nierozpoznane, gdy serce z góry rozstrzyga, jak powinno wyglądać. Słuchanie oznacza tutaj zgodę, by świadectwo Jana i czyny Jezusa podważyły gotowe osądy. Można pomyśleć o uchylonych drzwiach: głos dociera do środka, lecz dopiero otwarcie pozwala mu wejść. Obraz ten nie usuwa tajemnicy wiary ani nie obiecuje, że każde pytanie od razu znajdzie odpowiedź. Przypomina raczej, że rozpoznanie królestwa Bożego wymaga przyjęcia świadectwa, które już wybrzmiewa. Wieczność zaczyna się od prawdy, której nie zagłusza się, zanim zdąży przemówić.